با نزدیک شدن به فصل فعالیت پشه ناقل تب دنگی، پایش وضعیت این بیماری در استانها اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ بیماریای که در سالهای اخیر در برخی نقاط کشور گزارش شده و نظام سلامت تلاش میکند با تقویت مراقبتها از شکلگیری چرخه بومی آن جلوگیری کند. در همین راستا، وضعیت استان فارس از نظر ابتلا، اقدامات پیشگیرانه و برنامههای کنترلی در سال جاری مورد بررسی قرار گرفته است.
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتوگو با ایسنا درباره وضعیت تب دنگی در استان فارس اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ هیچ مورد تأیید شدهای از ابتلا به تب دنگی در استان گزارش نشد، در حالی که سال ۱۴۰۳ با ۱۰۹ مورد ابتلا پشت سر گذاشته شد که همه موارد مبتلا وارد شده از خارج از کشور و عمدتاً مرتبط با اپیدمی تب دنگ در امارات و مسافران بازگشته از این کشور بودند.
مهدی نجات افزود: این موارد عمدتاً در پایگاه مراقبت مرزی در فرودگاه و بخشی نیز با اجرای برنامه مراقبت بیماری در سطح جامعه شناسایی شدند و اقدامات لازم برای مدیریت آنها انجام گرفت.
شناسایی بهموقع پشه آئدس و جلوگیری از استقرار آن
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه یکی از مهمترین اقدامات سال گذشته را شناسایی بهموقع پشه آئدس در دو نقطه از استان عنوان کرد و گفت: پس از شناسایی این پشه، با محوریت مراکز بهداشت و همراهی سازمانهای شریک برنامه چندین نوبت مهپاشی هدفمند، بهسازی سریع محیط از نظر زیستگاههای لاروی و مراقبت خانهبهخانه در شعاع ۵۰۰ متری محل صید انجام شد.
نجات ادامه داد: با اجرای این اقدامات توانستیم بهطور کامل از استقرار و تشکیل کلنی پشه جلوگیری کنیم و همین موضوع یکی از شاخصهای مهم موفقیت برنامههای پیشگیری در استان به شمار میرود.
تشدید نظام مراقبت در فرودگاهها و مراکز درمانی
وی با اشاره به ادامه برنامههای مراقبتی در استان اظهار کرد: در سال گذشته مراقبت تشدید یافته در فرودگاه و بیمارستانها ادامه داشت و کیتهای تشخیص سریع در شهرستانهای پرخطر و مراکز درمانی مستقر شد.
به گفته نجات، آزمایشگاه تخصصی مولکولی در آزمایشگاه مرجع دانشگاه علوم پزشکی نیز در حالت آمادهباش کامل قرار دارد و دورههای بازآموزی پزشکان و کارکنان حوزه بهداشت و درمان نیز بهصورت مستمر برگزار شده است.
او افزود: کارشناسان مبارزه با بیماریهای واگیر در شبکههای بهداشت و درمان و مراکز جامع سلامت نیز بهعنوان دیدهور فعال عمل میکنند و وضعیت تشخیص ناقل و مدیریت بیماران احتمالی را بهصورت مستمر پایش میکنند.
آموزش عمومی و اطلاعرسانی به مسافران
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اقدامات آموزشی، گفت: در بخش اطلاعرسانی عمومی نیز برنامههای آموزشی گستردهای در فضای مجازی اجرا شد و در فرودگاه شیراز نیز آموزش چهرهبهچهره و پخش پیامهای آموزشی از طریق مانیتورها برای مسافران ادامه داشت.
نجات با بیان اینکه صفر بودن موارد ابتلا در سال گذشته و عدم استقرار پشه مهاجم آئدس نشاندهنده موفقیت برنامههاست، تصریح کرد: با این حال مهمترین چالش همچنان بهسازی محیط و از بین بردن نقاط مستعد تخمگذاری پشه است.
وی تأکید کرد: این موضوع نیازمند مشارکت مستمر مردم و همکاری دستگاههای اجرایی است و تا رسیدن به شرایط ایدهآل در این زمینه فاصله داریم.
برنامههای استان برای سال جاری با حساسیت بیشتر
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره برنامههای سال جاری گفت: با توجه به هشدار وزارت بهداشت مبنی بر افزایش حدود 10 برابری موارد ابتلا در کشور و وقوع انتقال بومی در برخی مناطق جنوبی ایران، برنامههای امسال با حساسیت بیشتری و با تأکید بر مرحله پیش از استقرار پشه طراحی شده است.
وی افزود: مبادی ورودی شهرستانهای همجوار با استانهای دارای استقرار پشه و مناطقی که سابقه رؤیت پشه را داشتهاند در اولویت پایش قرار دارند.
به گفته نجات، در این راستا تیمهای حشرهشناسی در سطح مرکز استان و شهرستانها فعال شدهاند و دیدهبانی مستمر برای شناسایی زودهنگام ناقل در شبکههای بهداشت و درمان و مراکز جامع سلامت ادامه دارد.
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: کارشناسان مبارزه با بیماریهای واگیر نیز آمادگی کامل برای اقدام بهموقع در مورد بیماران احتمالی و مدیریت موارد مشکوک را دارند و در صورت رؤیت مجدد پشه آئدس، مهپاشی و سایر اقدامات حفاظتی به سرعت اجرا خواهد شد.
بهسازی محیط؛ محور اصلی پیشگیری
نجات با تأکید بر اهمیت نقش محیط در چرخه زندگی پشه آئدس اظهار کرد: محور اصلی برنامههای پیشگیری در استان بهسازی محیط و از بین بردن نقاط مستعد رشد و تکثیر پشه است.
وی توضیح داد: این پشه بیشتر در خانهها و نزدیک انسانها فعالیت میکند، بنابراین مشارکت مردم در شناسایی و گزارش زیستگاههای احتمالی اهمیت حیاتی دارد.
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره تأمین منابع مالی نیز گفت: اجرای مستمر برنامههای نظام مراقبت نیازمند اعتبارات پایدار است که در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی با حمایت مدیران مربوط تأمین و در حال اجراست.
او افزود: از آنجا که کنترل بیماری با توجه به انتقال آن از طریق پشه نیازمند همکاری سایر سازمانهاست، تأمین اعتبار و انجام مسئولیتها از سوی دستگاههای مختلف باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
آمادگی مناسب استان در تشخیص و مدیریت بیماری
نجات در ادامه درباره وضعیت تشخیص و درمان بیماران احتمالی گفت: استان فارس از نظر زیرساختهای بهداشت و درمان و حضور اساتید و کارشناسان خبره در سطح کشور در جایگاه مطلوبی قرار دارد.
وی افزود: کیتهای تشخیص سریع در نقاط استراتژیک و بیمارستانها توزیع شده، آزمایشگاه تخصصی مولکولی در مرکز بهداشت شیراز آماده ارائه خدمات است و دورههای بازآموزی مستمر نیز دانش پزشکان برای تشخیص بالینی موارد مشکوک را بهروز نگه داشته است.
نجات ادامه داد: کارشناسان شبکههای بهداشت نیز بهعنوان دیدهور فعال هستند و آمادگی تشخیص و اقدام بهموقع در مورد بیماران احتمالی را دارند.
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به الزامات کنترل پایدار بیماری اظهار کرد: برای تحقق هدف جلوگیری از انتقال محلی، تقویت نیروی انسانی متخصص در تیمهای دیدهبانی و حشرهشناسی ضروری است.
نجات تأکید کرد: همکاری سایر دستگاهها بهویژه شهرداریها در بهسازی محیط و جمعآوری لاستیکهای فرسوده و ظروف زبالهای که قابلیت تجمع آب دارند از اهمیت زیادی برخوردار است.
وی افزود: بدون این همکاری و بدون مشارکت فعال مردم در شناسایی و رفع نقاط مستعد رشد پشه آئدس در محیط منازل، موفقیت برنامههای پیشگیری تضمین نخواهد شد.
دو توصیه مهم برای مردم فارس
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز مهمترین رکن پیشگیری از تب دنگی را مشارکت مردم دانست و گفت: از شهروندان استان فارس میخواهیم دو توصیه مهم را برای حفظ سلامت خود و خانوادههایشان جدی بگیرند.
وی توضیح داد: نخستین اقدام، بهسازی محیط خانه و از بین بردن هرگونه آب راکد است، زیرا پشه آئدس برای تخمگذاری به دنبال ظروف کوچک آب زلال و راکد میگردد.
نجات افزود: لازم است هر دو تا سه روز یکبار زیرگلدانیها و ظروف آب پرندگان و حیوانات کاملاً خالی و شسته شوند و از رها کردن ظروف یکبار مصرف، بطری نوشابه، قوطی کنسرو و بهویژه لاستیکهای کهنه در حیاط و پشتبام خودداری شود.
وی توصیه دوم را دیدهبانی سلامت عنوان کرد و گفت: اگر شهروندان پشهای با بدن تیره و خطوط سفید به اندازه حدود سه تا پنج میلیمتر مشاهده کردند که در طول روز فعالیت دارد، یا اگر پس از سفر به مناطق پرخطر دچار علائمی مانند تب ناگهانی، سردرد شدید، درد پشت چشم و بدندرد شدند، باید به نزدیکترین مرکز درمانی یا بهداشتی مراجعه کنند.
مدیر گروه بیماریهای غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: شهروندان میتوانند هرگونه سؤال یا گزارش خود را از طریق تماس تلفنی یا مراجعه حضوری به مراکز بهداشت و گروه بیماریهای واگیر مطرح کنند.
به گزارش ایسنا، بررسی وضعیت تب دنگی در استان فارس نشان میدهد که با وجود ثبت موارد وارداتی در سالهای گذشته، برنامههای مراقبتی توانستهاند از استقرار پشه ناقل و شکلگیری چرخه بومی بیماری جلوگیری کنند. با این حال، استمرار این موفقیت نیازمند تداوم پایشهای تخصصی، همکاری دستگاههای اجرایی در بهسازی محیط و مشارکت فعال شهروندان در حذف کانونهای تجمع آب راکد است. اقدامی که میتواند نقش تعیینکنندهای در پیشگیری از گسترش این بیماری در استان داشته باشد.
انتهای پیام
