سیمین خیاطزاده در گفتوگو با ایسنا با تبیین انواع بیماریهای منتقله از طریق پشهها اظهار کرد: تب دنگی مجموعهای از بیماریهاست که از طریق نیش پشههای مختلف منتقل میشود، اگر پشه ناقل از نوع «آنوفل» باشد، بیماری مالاریا و اگر از نوع «آئدس» باشد، بیماریهای تب دنگی، زیکا و چیکونگونیا را ایجاد میکند که در این میان تب دنگی شایعترین آنهاست.
وی با اشاره به سوابق جغرافیایی این پشهها افزود: در گذشته مناطقی نظیر کلیبر، خداآفرین، هوراند و جلفا، بهویژه نقاط نزدیک به رود ارس، به دلیل شرایط آبوهوایی مستعد رشد این پشهها بودند. هرچند برخی تصور میکنند پشه آئدس مخصوص مناطق جنوبی است و در مناطق ما رشد نمیکند، اما باید توجه داشت که نوع «آلبوپیکتوس» این پشه کاملاً توانایی تطبیق با مناطق معتدل را دارد.
وی تصریح کرد: به دلیل پدیده دهکده جهانی، مراودات تجاری و واردات کالاها بهویژه تایرها از کشورهای آلوده، این پشه در کشور ما مستقر شده و از طریق سفرهای تفریحی و کاری به منطقه ما نیز راه یافته است.
خیاطزاده با بیان اینکه نمیتوان با اطمینان گفت پشه در منطقهای وجود ندارد، اظهار کرد: شهرستانهای همسایه و مبادی ورودی مانند راهآهن، فرودگاه و ترمینالها که مسافران را از مناطق جنوبی منتقل میکنند، پتانسیل ورود پشه را دارند. در این زمینه به کمک مردم نیاز داریم، پشه آئدس که به «پشه ببری» معروف است، بسیار ریز بوده و از شهروندان میخواهیم در صورت مشاهده، تصویر آن را به مرکز بهداشت ارائه دهند یا در صورت صید، آدرس دقیق محل را اعلام کنند تا همکاران ما برای عملیات صید لارو و تخم پشه اقدام کنند.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز در خصوص رفتارشناسی این پشهها گفت: پشه آنوفل (ناقل مالاریا) «شبگرد» است و در ماندابهای نسبتاً بزرگ تخمگذاری میکند که ما با زهکشی و خشک کردن این آبها با آنها مبارزه میکنیم. اما پشه آئدس «روزگرد» است و از طلوع تا غروب آفتاب بیشترین فعالیت را دارد، لذا افرادی که در فضای باز فعالیت میکنند بیشتر در معرض خطر هستند.
وی توصیه کرد: برای پیشگیری از گزش، استفاده از لباسهای گشاد با رنگ روشن (به دلیل جذب پشه به رنگهای تیره) و کرمهای دورکننده پشه برای نواحی باز پوست ضرورت دارد. همچنین رعایت بهداشت محیطی نظیر پوشاندن مخازن آب، تعویض مکرر آب ظرف حیوانات، جلوگیری از تجمع آب در زیرگلدانیها و عدم رهاسازی ظروف یکبار مصرف در طبیعت حیاتی است، چراکه جمع شدن اندکی آب باران در یک لیوان رها شده، بهترین مکان برای تخمگذاری پشه آئدس است.
وی با هشدار نسبت به سرعت رشد این پشهها خاطرنشان کرد: هر پشه در طول یک ماه میتواند ۳۰۰ پشه دیگر تولید کند و ما در فصول بارندگی به دلیل ایجاد محیط زیست مناسب برای آنها، نگران افزایش جمعیتشان هستیم.
خیاطزاده گفت: مالاریا با تب و لرز شدید، عرق، بیاشتهایی و ضعف عمومی همراه است. خوشبختانه در منطقه ما انتقال محلی مالاریا نداریم، اما مسافران مناطق جنوبی در صورت بروز تب پس از بازگشت، باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه و سابقه سفر خود را اعلام کنند.
وی خاطرنشان کرد: پشههای آئدس صید شده در استان مورد آزمایش قرار گرفتهاند و فعلاً از نظر ویروس تب دنگی پاک هستند، اما نگرانی ما از این است که یک فرد آلوده از مناطق جنوبی وارد استان شده و توسط پشههای بومی گزیده شود، در این صورت پشه آلوده شده و ویروس را به صورت محلی به سایر افراد منتقل میکند که در حالات شدید میتواند منجر به خونریزی و بستری شدن بیماران شود.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با ابراز نگرانی از روند صعودی موارد تب دنگی در سطح کشور و وجود پشههای ناقل (آنوفل و آئدس) در استان، بر لزوم پیشگیری و پایش مستمر تأکید کرد.
وی با بیان اینکه تاکنون مورد مثبتی از تب دنگی در استان شناسایی نشده، هشدار داد: در صورت عدم تشخیص سریع موارد وارداتی مالاریا، خطر انتقال محلی این بیماری در مناطق دارای پشه آنوفل وجود دارد.
وی در توضیح علائم و خطرات بیماریهای منتقله از طریق پشه اظهار کرد: تب دنگی در حالت خفیف علائمی مشابه سرماخوردگی دارد، اما در موارد شدید میتواند منجر به خونریزی، بستری و حتی مرگ شود. متأسفانه برخلاف مالاریا که درمانپذیر است، برای تب دنگی داروی خاصی وجود ندارد و بهترین راه، پیشگیری است.
وی درباره سایر بیماریهای منتقله از پشه آئدس افزود: در بیماری زیکا، مادر باردار مبتلا ممکن است کودکی با مغز کوچک و عقبمانده ذهنی به دنیا بیاورد. همچنین بیماری چیکونگونیا مفاصل را درگیر کرده و با ایجاد مشکلات در ستون فقرات و مفاصل، ممکن است فرد را در طول زمان دچار خمیدگی و معلولیت کند. این بیماریها درمانپذیر نیستند و فرد با عوارض طولانیمدت آنها مواجه میشود.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به آمارهای کشور گفت: متأسفانه در منطقه جنوبی کشور سرعت افزایش بیماران بسیار بالاست، به طوری که موارد شناساییشده تب دنگی در کشور در فروردین ماه ۳۴ مورد بود که در اردیبهشت ماه به ۳۲۷ مورد رسید.
وی افزود: بارندگی اخیر و شرایط رطوبتی موجود یکی از نکات نگرانکننده است، زیرا محیطهای مساعد برای تولید پشه ایجاد میکند.
وی در پاسخ به پرسش درباره واکسن این بیماریها بیان کرد: اگرچه واکسنهایی وجود دارد، اما به صورت روتین برای عموم جمعیت استفاده نمیشود و در کشور ما فعلاً این واکسن وجود ندارد و در صورت وجود هم جز موارد خاص تزریق نمیشود.
وی اظهار کرد: پشه آنوفل (ناقل مالاریا) به طور طبیعی در مناطق خداآفرین، هوراند، کلیبر و جلفا وجود دارد. تاکنون انتقال محلی مالاریا در این مناطق شناسایی نشده، اما موارد شناساییشده مالاریا در استان مربوط به افرادی بوده که به مناطق جنوبی سفر کرده و آلوده شدهاند.
وی هشدار داد: اگر این موارد زودتر شناسایی نشوند و پشه آنوفل فرد مبتلا را نیش بزند، انتقال محلی مالاریا در استان اتفاق خواهد افتاد.
مدیر گروه پیشگیری از بیماریهای واگیر دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به اقدامات پایشی گفت: معمولاً به صورت دورهای و با فواصل ۱۵ روزه، تلهگذاری برای شناسایی لارو، تخم و پشه بالغ را در مناطق خاص انجام میدهیم و بر اساس تعداد و حجم پشهها، برنامههای مبارزهای را اجرا میکنیم.
وی با تأکید بر نقش مردم در پیشگیری خاطرنشان کرد: از شهروندان تقاضا میکنیم تایرهای بلااستفاده را در محیط نیندازند، زیرا تجمع آب درون آنها به دلیل رنگ تیره، زیستگاه مناسبی برای پشه ایجاد میکند.
وی افزود: علاوه بر تایرها، هرگونه ظرف کوچک که آب باران در آن جمع شود، میتواند کانون تولید پشه باشد، بنابراین پاکسازی محیطی مهمترین راهکار پیشگیری است.
انتهای پیام
