زهرا نهبندانی در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر اینکه تاکنون پشه آئدس در منطقه تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد شناسایی نشده است، اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ دو مورد مبتلا به تب دنگی شناسایی شد که هردو مورد وارده بودند و بهبود یافتند. اقدامات مستمر دانشگاه علوم پزشکی مشهد در طول سال برای جلوگیری از ورود و استقرار این پشه به چند بخش اصلی مراقبت و پایش فعال، مدیریت عوامل خطر محیطی، کنترل در مبادی ورودی و آموزش و آگاهسازی عمومی هدفمند انجام میشود.
وی با اشاره به انجام مراقبت و پایش فعال در طول سال گفت: این پایش به دو بخش پایش حشرهشناسی و مراقبت بیماری انسانی تقسیم میشود. در بخش پایش حشرهشناسی که عمدتاً در فصول گرم و زمان رشد و تکثیر پشه انجام میشود، تلههای تخمگذاری (ovitrap) در نقاط پرخطر شامل فرودگاهها، پایانههای مرزی، انبارهای لاستیک و گلخانهها نصب میشود. همچنین پایش فصلی و نمونهبرداری از مخازن آب و ظروف رهاشده با هدف کشف سریع ورود اولیه پشه قبل از گسترش آن صورت میگیرد.
رئیس گروه مبارزه با بیماریهای واگیردار دانشگاه علوم پزشکی مشهد در تشریح بخش دوم مراقبتها، یعنی مراقبت بیماری انسانی، تصریح کرد: این بخش در تمام طول سال با آموزش پزشکان و کارشناسان مراقب سلامت برای توجه به علائمی نظیر تب ناگهانی، درد پشت چشم و سابقه سفر به مناطق آلوده دنبال میشود. ثبت و گزارش فوری موارد مشکوک و بررسی اپیدمیولوژیک موارد وارده نیز از اهمیت بالایی برخوردار است، چراکه هر مورد وارده یک هشدار جدی برای احتمال انتقال محلی محسوب میشود.
دکتر نهبندانی با بیان اینکه مدیریت عوامل خطر محیطی حتی در شرایط فقدان پشه نیز ضروری است، خاطرنشان کرد: اصلاح محیط مستعد تکثیر پشه شامل حذف ظروف رهاشده در فضای باز، مدیریت صحیح پسماند، جمعآوری لاستیکهای فرسوده و پوشاندن مخازن آب از جمله اقداماتی است که به طور مستمر انجام میشود.
وی کنترل مبادی ورودی را یکی دیگر از برنامههای جاری در این خصوص عنوان کرد و افزود: پشه آئدس معمولاً از طریق حملونقل جادهای، واردات لاستیک مستعمل، حمل گل و گیاه و مسافران وارد میشود، از این رو کنترل این مبادی در طول سال در دستور کار قرار دارد. همچنین برنامههای آموزش و آگاهسازی عمومی به صورت هدفمند و بدون ایجاد نگرانی در جامعه اجرا میشود و آموزش به گروههای خاص از جمله شهرداری، دهیاری و محیطزیست نیز ضروری است.
رئیس گروه مبارزه با بیماریهای واگیردار دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مورد شاخصهای موفقیت در برنامههای پیشگیری خاطرنشان کرد: شناسایی تخم یا لارو آئدس در پایشها، عدم انتقال بومی بیماری و کشف و مهار سریع موارد وارده مهمترین شاخص موفقیت در پیشبرد برنامه است.
نهبندانی در خصوص مهمترین موانع اجرای برنامهها گفت: تغییرات اقلیمی و افزایش دما باعث میشود پشههای مهاجم آئدس بتوانند در دورههای طولانیتری از سال زنده بمانند. همچنین تطبیقیافتگی پشه یکی دیگر از چالشهاست، به طوری که برخی گونههای آئدس میتوانند در دمای پایینتر نیز زنده بمانند و حتی تخمهای خود را در زمستان حفظ کنند.
سه محور اصلی پیشگیری از تب دنگی
وی با تأکید بر اینکه برای پیشگیری از ابتلا به تب دنگی و حذف کانونهای رشد پشه آئدس باید همزمان سه محور اصلی مدیریت محیط، حفاظت فردی و پایش و کنترل ناقل دنبال شود، تصریح کرد: مهمترین اقدام حذف و مدیریت منابع آب راکد است و در این راستا باید به طور مرتب تخلیه آب ظروفی مانند زیرگلدانیها، سطلها، بطریها و قوطیها انجام شود. همچنین جمعآوری و دفع لاستیکهای فرسوده که محل مناسبی برای تکثیر پشه است، پوشاندن مخازن و تانکرهای ذخیره آب با درب یا توری ریز، تخلیه آب جمعشده در پشتبامها، ناودانها و چالهها، تعویض آب گلدانها و ظروف نگهداری آب حیوانات حداقل هر سه روز یکبار و اصلاح سیستم زهکشی و فاضلاب برای جلوگیری از تجمع آب در مناطق دارای مشکل از جمله این اقدامات در این خصوص است.
رئیس گروه مبارزه با بیماریهای واگیردار دانشگاه علوم پزشکی مشهد بهسازی محیط شهری را یکی دیگر از ضرورتها برشمرد و گفت: مدیریت صحیح پسماند و جلوگیری از رها شدن ظروف در محیط، پاکسازی دورهای محوطههای عمومی، پارکها و کارگاهها، بررسی محلهای مستعد تجمع آب مانند کارگاههای ضایعاتی، انبار لاستیک و گلخانهها و پوشاندن چاهها و مخازن روباز باید مورد توجه قرار گیرد.
نهبندانی با اشاره به اهمیت آموزش و مشارکت مردم، تصریح کرد: آموزش خانوادهها درباره محلهای تکثیر پشه، اجرای برنامههای اطلاعرسانی در مدارس و محلات و جلب مشارکت مردم در پاکسازی محیط اطراف خانهها از جمله برنامههای در دست اجراست. همچنین پایش و مراقبت بهداشتی شامل پایش منظم کانونهای احتمالی رشد پشه، استفاده از تلههای پایش در مناطق پرخطر و گزارش سریع موارد مشکوک تب دنگی به سیستم بهداشتی به طور مستمر دنبال میشود.
وی درخصوص پیشبینی بودجههای مورد نیاز در مناطق فاقد پشه مهاجم آئدس بیان کرد: این بودجه معمولاً در چند بخش از جمله پایش و مراقبت که شامل خرید تلههای پشه، نمونهبرداری و شناسایی آزمایشگاهی و سیستمهای ثبت و گزارشدهی بیماری و همچنین آموزش و اطلاعرسانی که شامل تولید بروشور، پوستر، برنامههای رسانهای و آموزش کارکنان بهداشتی و نیروهای داوطلب است، متمرکز میشود.
نهبندانی با بیان اینکه درمان تب دنگی عمدتاً حمایتی است و داروی اختصاصی برای آن وجود ندارد، خاطرنشان کرد: هدف درمان تب دنگی کنترل علائم و جلوگیری از عوارض شدید مانند دنگی شدید یا شوک دنگی است.
رئیس گروه مبارزه با بیماریهای واگیردار دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با تأکید بر اینکه به دلیل وجود ناقل، امکان ریشهکنی بیماری تب دنگی وجود ندارد، تصریح کرد: برای حذف یا کنترل مؤثر تب دنگی باید یک برنامه جامع سلامت عمومی با حمایتهای حاکمیتی، بودجه پایدار، نیروی انسانی و امکانات فنی لازم اجرا شود. تمرکز اصلی این برنامه بر کنترل ناقل، مراقبت بیماری و مشارکت جامعه قرار دارد.
انتهای پیام
