به گزارش ایسنا، این روزها در میان انبوه خبرهای حوزه سلامت، نام «تب دنگی» بیش از گذشته شنیده میشود، بیماری ویروسی خطرناکی که شاید تا همین چند سال پیش برای بسیاری از مردم، تنها مختص کشورهای گرمسیری و دور از مرزهای ایران بود، اما حالا با افزایش رفتوآمدها، تغییرات اقلیمی، گسترش زیست ناقلان بیماری و گرمتر شدن هوا، نگرانیها درباره احتمال شیوع آن در برخی نقاط کشور جدیتر شده است، بیماریای که تنها با نیش یک پشه منتقل میشود، اما میتواند با تب شدید، دردهای جسمانی، ضعف عمومی و در موارد حاد، حتی جان افراد را تهدید کند.
در چنین شرایطی، مسئله تب دنگی دیگر فقط یک موضوع درمانی نیست، بلکه هشداری جدی برای نظام سلامت، مدیریت شهری و حتی فرهنگ عمومی جامعه به شمار میرود، تجربه سالهای اخیر نشان داده بیماریهای واگیردار، زمانی خطرناکتر میشوند که پیش از وقوع بحران، نسبت به آنها بیتفاوتی یا کمتوجهی وجود داشته باشد، از همین رو، بسیاری از کارشناسان حوزه سلامت معتقدند امروز زمان اقدام پیشگیرانه است، نه روزهایی که آمار ابتلا افزایش یافته و امکانات درمانی زیر فشار قرار گرفته باشد.
وزارت بهداشت و درمان در این میان نقشی تعیینکننده دارد، از رصد دقیق و مستمر وضعیت بیماری در مبادی ورودی کشور گرفته تا کنترل زیستگاههای پشه ناقل، آموزش عمومی، اطلاعرسانی شفاف و آمادهسازی مراکز درمانی برای مواجهه احتمالی با موارد ابتلا، هرچند طی ماههای اخیر هشدارهایی از سوی مسئولان حوزه سلامت مطرح شده، اما افکار عمومی همچنان انتظار دارد اقدامات عملی و میدانی با جدیت بیشتری دنبال شود، زیرا در حوزه بیماریهای واگیردار، سرعت عمل و پیشگیری، مهمتر از درمان پس از بحران است.
از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی شهری، انباشت زباله، آبهای راکد و برخی ضعفها در زیرساختهای بهداشتی میتواند شرایط را برای رشد و تکثیر پشههای ناقل فراهم کند، موضوعی که ضرورت هماهنگی میان وزارت بهداشت، شهرداریها و سایر دستگاههای خدماترسان را بیش از پیش نمایان میسازد، امروز تب دنگی شاید هنوز به یک بحران گسترده در کشور تبدیل نشده باشد، اما بیتردید میتواند به تهدیدی خاموش بدل شود، تهدیدی که اگر هشدارهای امروز جدی گرفته نشود، فردا مهار آن بسیار دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود.
عامل انتقال تب دنگی، گزش پشههای آلوده بهویژه پشه آئدس است
علی احمدی، استاد تمام رشته اپیدمیولوژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد در گفتوگو با ایسنا در خصوص بیماری تب دنگی، اظهار کرد: بیماری تب دنگی (Dengue fever) یک بیماری ویروسی است که عمدتاً در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری دیده میشود و از طریق پشه منتقل میشود و از راه تماس عادی انسان با انسان انتقال پیدا نمیکند.
وی افزود: در ایران این بیماری در برخی استانهای جنوبی و بندری گزارش شده و تحت کنترل است.
احمدی در خصوص اصلیترین راه انتقال بیماری تب دنگی و باورهای اشتباه درباره آن، گفت: عامل انتقال اصلی، گزش پشههای آلوده بهویژه پشه آئدس است که مهمترین گونههای آن Aedes aegypti و Aedes albopictus هستند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد ادامه داد: این پشه پس از نیش زدن فرد مبتلا، ویروس را دریافت کرده و سپس با نیش زدن فرد سالم، بیماری را منتقل میکند.
وی با اشاره به برخی باورهای نادرست درباره بیماری تب دنگی، بیان کرد: بسیاری تصور میکنند بیماری تب دنگی از طریق تماس عادی، دست دادن، غذا خوردن مشترک، عطسه، سرفه یا حضور در کنار بیمار منتقل میشود، در حالی که این موارد راه اصلی انتقال بیماری نیستند.
احمدی افزود: همچنین برخی افراد فکر میکنند هر نوع پشهای میتواند بیماری دنگی را منتقل کند، اما فقط برخی گونههای خاص پشه آئدس ناقل مؤثر این بیماری هستند.
استاد تمام رشته اپیدمیولوژی در خصوص علائم اولیه بیماری تب دنگی، گفت: علائم این بیماری معمولاً چهار تا ۱۰ روز پس از گزش ظاهر میشوند که شامل تب ناگهانی و بالا، سردرد شدید، درد پشت چشمها، درد عضلات و مفاصل، ضعف شدید و بیحالی، تهوع یا استفراغ، بثورات پوستی و کاهش اشتها است.
وی تصریح کرد: بسیاری از بیماران در ابتدا این بیماری را با سرماخوردگی، آنفلوانزا یا کرونا اشتباه میگیرند.
احمدی با تأکید بر اهمیت مراجعه بهموقع به مراکز درمانی در صورت بروز علائم بیماری تب دنگی، گفت: این بیماری میتواند وارد فاز خطرناک شود و در صورت مشاهده علائمی همچون درد شدید شکم، استفراغ مداوم، خونریزی از لثه یا بینی، وجود خون در مدفوع یا استفراغ، خوابآلودگی شدید، بیقراری، تنگی نفس، سردی دست و پا، کاهش سطح هوشیاری، افت فشار خون و کاهش ادرار، بیمار باید فوراً به بیمارستان مراجعه کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد افزود: گاهی درست زمانیکه تب کاهش پیدا میکند، بیمار وارد مرحله خطرناک بیماری میشود، بنابراین کاهش تب همیشه به معنای بهبود نیست.
وی در پاسخ به این سوال که آیا همه مبتلایان نیاز به بستری دارند، گفت: بیشتر مبتلایان به نوع خفیف بیماری دچار میشوند و با استراحت، مصرف مایعات کافی، کنترل تب و پایش پزشکی بهبود پیدا میکنند.
احمدی ادامه داد: با این حال کودکان، سالمندان، زنان باردار، بیماران دارای بیماری زمینهای، افراد دارای علائم هشدار و بیماران مبتلا به بیماری دنگی شدید یا شوک دنگی ممکن است نیاز به بستری داشته باشند.
استاد تمام رشته اپیدمیولوژی در خصوص راههای انتقال بیماری بیان کرد: راه اصلی انتقال، گزش پشه آلوده آئدس است، اما در موارد نادر انتقال از مادر به جنین، انتقال از طریق خون آلوده یا فرآوردههای خونی، پیوند عضو و آسیب ناشی از سوزن آلوده در محیط درمانی نیز ممکن است رخ دهد.
وی افزود: تماس پوستی عادی، بغل کردن، استفاده مشترک از غذا و آب، عطسه، سرفه و روابط اجتماعی معمول از راههای انتقال بیماری محسوب نمیشوند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد ادامه داد: راههای پیشگیری از تب دنگی را حذف آبهای راکد، استفاده از پشهبند و توری، پوشیدن لباسهای آستینبلند، استفاده از مواد دافع حشرات و جلوگیری از تکثیر پشه در ظروف آب، کولرها، گلدانها و لاستیکهای کهنه عنوان کرد.
وی توضیح داد: بر اساس گزارش مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، از آغاز سال ۱۴۰۵ تا ۲۹ اردیبهشتماه، در مجموع ۴۱۹ مورد ابتلا به تب دنگی در کشور شناسایی شده است.
احمدی تصریح کرد: براساس این گزارش، بیشترین موارد ابتلا مربوط به حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار با ۴۱۵ مورد بوده است که از این تعداد، ۴۰۴ مورد ابتلای بومی و ۱۱ مورد وارده از کشور پاکستان گزارش شده است.
استاد تمام رشته اپیدمیولوژی در پایان گفت: همچنین سه مورد دیگر ابتلا در ایرانشهر به ثبت رسیده که منشأ آلودگی یک بیمار از کشور پاکستان و دو بیمار دیگر از شهرستان چابهار اعلام شده است، در این گزارش همچنین از ثبت یک مورد ابتلای بومی تب دنگی در بندرعباس خبر داده شده است.
تشخیص و درمان زودهنگام تب دنگی اهمیت بالایی دارد
اصغر نوروز زاده، مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مرکز بهداشت چهارمحال و بختیاری، در گفتوگو با ایسنا در خصوص مشاهده بیماری تب دنگی در استان اظهار کرد: از منظر نظام مراقبت سندرمیک، طی دو سال اخیر هیچ مورد قطعی آزمایشگاهی تب دنگی در استان مشاهده نشده، همچنین در پایشهای حشرهشناسی انجامشده، پشه مهاجم آئدس در این استان صید نشده است.
وی در خصوص علائم اولیه تب دنگی و تفاوت آن با سرماخوردگی و آنفلوآنزا گفت: تب دنگی برخلاف سرماخوردگی که با آبریزش بینی و عطسه همراه است، به طور ناگهانی با تب شدید دو فازی تا ۴۰ درجه سانتیگراد و درد پشت حدقه چشم آغاز میشود.
مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مرکز بهداشت چهارمحال و بختیاری افزود: عامل تب دنگی ویروس دنگی از خانواده فلاویویروسها است، در حالی که آنفلوآنزا توسط ویروس آنفلوآنزا نوع A و B ایجاد میشود. شروع تب دنگی بسیار ناگهانی و طی چند ساعت است، در حالی که آنفلوآنزا معمولا طی ۶ تا ۱۲ ساعت بروز میکند.
نوروززاده ادامه داد: در تب دنگی، تب معمولا به صورت دو قلهای است و درد عضلانی شدید همراه با احساس شکستگی استخوانها مشاهده میشود، همچنین درد مفاصل در بیشتر مفاصل بدن از جمله مچ، زانو و دست وجود دارد و درد پشت چشم از علائم شاخص این بیماری محسوب میشود، در حالی که در آنفلوآنزا علائم تنفسی مانند سرفه، گلودرد شدید و گرفتگی بینی دیده میشود.
وی بیان کرد: بثورات پوستی به شکل ماکولوپاپولار یا پتشی نیز در تب دنگی مشاهده میشود، اما در آنفلوآنزا بسیار نادر است.
مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مرکز بهداشت چهارمحال و بختیاری در خصوص زمان مراجعه فوری افراد مشکوک به دنگی به مراکز درمانی، گفت: تشخیص و درمان زودهنگام اهمیت بالایی دارد، بنابراین افرادی که به استانهای درگیر با پشه مهاجم آئدس و مناطق گرمسیر سفر کردهاند، در صورت بروز علائم اولیه پس از بازگشت، باید فورا به مراکز بهداشتی و درمانی مراجعه کنند تا از نظر ابتلا به تب دنگی و مالاریا بررسی شوند.
نوروززاده افزود: تب دنگی معمولا طی یک هفته بهبود پیدا میکند، اما حدود پنج درصد موارد ممکن است به شکل شدید بروز کند، فاز بحرانی بیماری همزمان با افت تب و در روزهای سوم تا هفتم بیماری رخ میدهد.
وی ادامه داد: درد شدید در ناحیه راست پایین قفسه سینه، افزایش ناگهانی هماتوکریت همراه با افت سریع پلاکت، استفراغ غیرقابل کنترل، خونریزی از مخاطات، تجمع مایع در شکم یا ریه، درد شدید شکم، بیقراری، خوابآلودگی، ضعف شدید، رنگپریدگی و سردی پوست از علائم هشداردهندهای هستند که نیاز به مراجعه فوری به بیمارستان دارند.
مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مرکز بهداشت چهارمحال و بختیاری در خصوص راههای پیشگیری از این بیماری، گفت: بهسازی مستمر محیط از طریق آموزش و جلب مشارکت مردمی و سازمانهای متولی، بهترین روش پیشگیری و کنترل پشه مهاجم آئدس است، همچنین حذف زیستگاههای لاروی و انجام مراقبتهای انسانی میتواند بسیار کمککننده باشد.
نوروززاده افزود: نصب توری روی در و پنجرهها و هواکشها، استفاده از پشهبند، پوشیدن لباسهای آستینبلند و شلوار روشن و استفاده از مواد دافع حشرات، بهویژه هنگام سفر به استانهای درگیر، از مهمترین راهکارهای پیشگیری محسوب میشود.
وی درباره راههای انتقال بیماری تب دنگی، گفت: ناقل این بیماری پشه ماده جنس آئدس، بهویژه Aedes aegypti است و انسان مبتلا در فاز تبدار بیماری به عنوان مخزن بیماری شناخته میشود، پشه پس از گزش فرد بیمار در دوره وجود ویروس در خون، ویروس را به فرد سالم منتقل میکند.
مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای مرکز بهداشت چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: تخم پشه آئدس میتواند بیش از یکسال خشکی را تحمل کند و پس از تماس با آب دوباره فعال شود.
نوروززاده در خصوص کشنده بودن تب دنگی، گفت: در صورت عدم مدیریت صحیح، این بیماری میتواند کشنده باشد، علت مرگ در تب دنگی شدید، سندرم نشت پلاسما است که منجر به شوک و نارسایی اندامها میشود.
وی ادامه داد: میزان مرگومیر در بیماری تب دنگی بدون مراقبت پزشکی تا ۲۰ درصد و با مراقبت استاندارد کمتر از نیم درصد است، همچنین سن زیر یک سال یا بالای ۶۵ سال، بارداری، چاقی و ابتلای مجدد به سروتایپ متفاوت ویروس از عوامل خطر مرگ در این بیماری محسوب میشود.
انتهای پیام
