خدا مراد سلیمیان در گفتوگو با ایسنا با بیان تمایز بنیادین مهدویت در مکتب اهلبیت (ع)، گفت: در رابطه با اینکه مهمترین کارکرد اعتقاد به مهدویت در جامعه منتظران چیست، لازم است به این نکته توجه کنیم که در فرهنگ شیعه و پیروان مکتب اهلبیت(ع)، ویژگی اصلی در رابطه با موعود منجی این است که منجی در این باور یک انسان زنده است. این برخلاف تصور دیگران است که ایشان منجی را زنده و در حال حاضر در قید حیات نمیدانند. بنابراین کارکرد اساسی اعتقاد به مهدویت در جامعه شیعی این است که نوعی حضور فعال و مسئولانه را برای منتظران ایجاب میکند.
انتظار آگاهانه؛ گذار از انفعال به تکلیفمحوری
وی اظهار کرد: در برخی از روایات تأکید شده است که «افضل اعمال امّتی انتظار الفرج»، که این نشان میدهد انتظار صرفاً چشمبهراه بودن منفعلانه نیست، بلکه یک بازتاب، بازاندیشی و بازکنشی است که به صورت آگاهانه، متعهدانه و تکلیفمحور، وظایفی را در جامعه منتظر ایجاب میکند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم بیان کرد: یکی از اساسیترین کارکردهای اعتقاد به مهدویت را میتوان احیای امید دانست، یعنی امیدی که میتواند باعث نشاط، پویایی و تحرک در جامعه شود.
سلیمیان با اشاره به اینکه انسانهایی که امیدوار به آینده بهتر هستند، همواره در زندگی اکنون خود نیز موفق هستند، بیان کرد: برخلاف کسانی که نسبت به آینده امیدواری چندانی ندارند و وقتی نگاه میکنیم، میبینیم اکنون زندگی آنها نیز در مشکلات، رخوت و سستی سپری میشود.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم با بیان اینکه بنابراین کارکرد مهم مهدویت در جامعه منتظران این است که این جامعه را به یک جامعه فعال تبدیل میکند، گفت: چرا که باور به حضور امام غایب سبب میشود انسانها احساس مسئولیت و خودکنترلی داشته باشند، چه در حوزه رفتارهای فردی و چه در حوزه رفتارهای جمعی و اجتماعی. این نکته بسیار مهمی است که ما در باورهای دیگر نسبت به موعود منجی و حتی در مبحث مهدویت در میان دیگر مسلمانان، شاهد آن نیستیم.
تعهد عملی و اخلاقی؛ نمود واقعی وفاداری به شهدا
سلیمیان با تأکید بر تعهد عملی و اخلاقی در برابر خون شهدا گفت: در رابطه با مهمترین مصداق وفاداری به خون شهدا در دوران ما و اینکه چگونه میتوان مسیر آنها را ادامه داد، نکته بسیار مهم این است که ما نسبت به این شهدایی که در این مسیر جان خود را تقدیم کردند، یک نوع تعهد عملی و اخلاقی داریم.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم افزود: این تعهدی است که در ایمان، عدالتخواهی، مسئولیتپذیری، صداقت و پاسداری ما از آرمانهای انقلاب و شهدا، خودش را نشان میدهد. شهدا جان خود را دادند تا حقیقت دین که امروزه بخشی از آن نمودش در مهدویت است، زنده بماند.
وی با تأکید بر اینکه باید توجه داشت که وفاداری به شهدا فقط در برگزاری مراسم، سخنرانی و امثال آن خلاصه نمیشود، گفت: بلکه باید در شیوه زندگی، تصمیمها، رفتارهای اجتماعی و موضعگیریهایی که ما در برابر ظلم و فساد میگیریم، بر اساس آرمانها و اهداف آنها که انسانهای والایی بودند، تنظیم شود. اگر ما خون شهیدان را سرمایهای برای ساختن آینده ببینیم، آن موقع است که ما مهمترین وظیفه خودمان را انجام دادهایم.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم ادامه داد: اینگونه نباشد که ما به مراسم و مناسک ظاهری بسنده کنیم و بیتوجه به آرمانها، دیدگاهها و رفتارهای شهدا باشیم.
وی با اشاره به مهمترین مصداق وفاداری به خون شهدا اظهار کرد: مهمترین مصداق وفاداری به خون شهدا در امروز، تعهد به اهدافی است که آنها دنبال میکردند و در راه آنها جان خود را تقدیم کردند و خون خود را برای حیات و بقای این آرمانها نثار کردند.
تعریف انتظار؛ تنظیم رفتار امروز بر اساس آموزههای دینی
سلیمیان گفت: اما اینکه شهادت و شهادتطلبی چه جایگاهی در فرهنگ انتظار دارد، باید به این نکته توجه کرد که انتظار به معنای زندگی در فردا نیست، بلکه تنظیم رفتار امروز زندگی بر اساس آموزههای دینی است. یکی از این آموزهها جهاد در برابر دشمنان اسلام و جهاد در جبهه حق علیه باطل است، طبعاً در این مبارزه و جهاد، انسان در واقع ممکن است که جان خودش را از دست بدهد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم افزود: یکی از عناصر اساسی در فرهنگ انتظار و ویژگیهای مهم جامعه منتظر این است که در برابر دشمنان دین و در برابر دشمنان سرزمین و آب و خاک، انسانهایی بایستند و جان خود را تقدیم کنند. در چنین جامعهای، شهادتطلبی یعنی طلب خالصانه انجام وظیفه و تکلیف تا آخرین حد توان.
سلیمیان گفت: البته این به معنای جستوجوی مرگ و در واقع خود را در معرض هلاکت قرار دادن نیست، چرا که گاهی انسان جان خود را برای اهدافی بسیار ارزشمند و والا تقدیم میکند. ما در حیات طیبه معصومین(ع) نیز شاهد این هستیم؛ امام حسین(ع) جان خود را و جان عزیزترین کسان خود را برای بقا و دوام دین الهی تقدیم کرد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم افزود: ما امروزه میراثبر همه شهدایی هستیم که در طول تاریخ بشریت به انحا مختلف برای دفاع از حقیقت و حق، جان خود را در واقع از دست دادهاند.
سلیمیان با بیان اینکه شهادت در جامعه منتظر یک عامل حیاتبخش و الهامبخش است، تصریح کرد: عاملی که امید را در واقع به حرکت، ایمان را به عمل و آرمان ظهور را به مسئولیت اجتماعی و اخلاقی تبدیل میکند. ما هرچه این فرهنگ را در زندگی فردی و اجتماعی خود عمیقتر کنیم، جامعه از سستی، رخوت و انفعال فاصله میگیرد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم گفت: امروزه الحمدالله ما شاهد تلاشهای بیوقفهی انسانهایی هستیم که در دفاع از این مرز و بوم تا پای جان میایستند و در واقع از کیان این نظام اسلامی حمایت میکنند.
جامعه منتظر؛ جامعهای جهادگر و پاسدار آموزههای اهلبیت (ع)
سلیمیان با تأکید بر شهادت به عنوان یک عنصر کلیدی بیان کرد: شهادت به عنوان یکی از عناصر کلیدی در حقیقت انتظار و در مفهوم انتظار وجود دارد و جامعه منتظر قطعاً به عنوان یک جامعه جهادگر در برابر طاغوت و مستبدان است. در واقع بخشی از انسانهایی هستند که در این مسیر جان خود را تقدیم میکنند و باعث حیات، بقا و دوام این آموزههای ارزشمند مکتب اهلبیت علیهمالسلام میشوند.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم گفت: اما اگر بخواهیم پیوند نسل جدید را با شهدا و امام زمان مستحکم کنیم، باید بیش از هر چیز بر اشتراکاتی که در واقع درونمایه آموزههای دینی هستند تأکید کنیم، مثل دفاع از مظلوم، عدالتخواهی، ایمان و اخلاص که همه اینها در جایگاه خودشان حائز اهمیت است.
سلیمیان با بیان اینکه البته برخی از این شاخصهها، شاخصههایی هستند که در فطرت همه انسانها وجود دارد، ادامه داد: یعنی همه انسانها در نهاد و درون خودشان دفاع از مظلوم را وظیفه میدانند و عدالتخواهی را به عنوان خواست فطری خود مطرح میکنند. اینها میتوانند امروزه به عنوان وجه مشترک بین همه انسانها، سبب این بشوند که ما بتوانیم مفاهیم مهدوی را در درون انسانها، بهویژه نسل جوانمان، نهادینه کنیم.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم با بیان اینکه نسل جدید باید بفهمد که ایمان واقعی همان ایمانی است که در مقابل ظلم و بیعدالتی سکوت و بیاعتنایی ندارد، گفت: اخلاص نیز همان اخلاصی است که انسان را از توجههای باطل، بیتفاوتی و در واقع ظلم به دیگران فاصله میدهد.
سلیمیان با اشاره به وظیفه فطری و دینی تصریح کرد: وقتی جوان در زندگی روزمره خودش، در واقع در خانواده، مدرسه، محیط کار و جامعه و مانند آن مواجه با ظلم و بیعدالتی میشود، باید احساس وظیفه کند. این وظیفه هم یک وظیفه فطری و انسانی است و هم یک وظیفه دینی است.
الگوسازی مهدویت و شهادت برای نسل امروز
وی در ادامه بیان کرد: مخصوصاً ما در بحثهای مهدویت، بهلحاظ اینکه حضرت مهدی را عالیترین تبلور مواجهه با بیدادگری، ستم و بیعدالتی میدانیم، این باید امروزه به عنوان یک الگو در ذهن جوان و نسل جدید ما خودش را نشان بدهد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم گفت: باید توجه داشته باشیم که جوان ما باید احساس کند که شهدا و کسانی که در این مسیر قرار گرفتهاند، با آن ایدهها و آرمانهایی که در ذهنشان بود، مثل عدالتخواهی و در واقع ایستادن در برابر ظلم ظالمان. اینها الگوها و شاخصههایی هستند که میتوانند در واقع برای جوان امروزی ما، الگوهای بسیار زیبنده و مناسبی در این مسیر باشند.
وی با بیان اینکه به هر تقدیر، عناصری که شکلدهنده مقوله مهدویت و انتظار است، عناصر بسیار مهم و مؤثر در زندگی فردی و اجتماعیاند، تصریح کرد: ما میتوانیم با تبیین دقیق و تبیینهای علمی آن توسط فضاهای پژوهشی و آموزشی و بهنوعی محیطهای فرهنگی، اینها را متناسب با نگاه روز جوانها و نسل امروزمان باز تبیین کنیم.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم با بیان اینکه امروزه مراکز آموزشی و نهاد آموزش و پرورش مسئولیت بسیار سنگینی در این زمینه دارد، گفت: قطعاً زیباییهایی که در معارف مهدویت و آموزههای مهدوی است، اینها قطعاً جذابیتهای فراوانی دارد که در تشویق جوانها و نسل امروزین ما به استقبال این آموزهها بسیار حائز اهمیت است.
سلیمیان در پایان با تأکید بر تلاش برای پاسخگویی به نیازهای نسل جوان گفت: البته کارهای ارزشمندی صورت گرفته است، ولی به نظر میرسد که نیازهای این محیط و این فضا، بهویژه برای نسل جدید ما، نیازهای بسیار زیادی است که لازم است با تلاش مضاعف این نیازها را به شایستگی پاسخ دهیم.
انتهای پیام
