حسین تیموری در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوهای سنتی مدیریت بحران در حوزه سلامت، اظهار کرد: تابآوری نظام سلامت در برابر تهدیدات پیچیده و چندلایه، نیازمند حرکت از رویکردهای واکنشی به سمت مدیریت ریسک پیشدستانه است؛ رویکردی که بتواند پیش از وقوع بحران، از آسیبپذیری مراکز درمانی بکاهد و زمینه تداوم ارائه خدمات حیاتی را فراهم کند.
وی با بیان اینکه افزایش ضریب ایمنی مراکز درمانی، نه تنها یک الزام امنیتی، بلکه تعهدی اخلاقی در قبال جان انسانها است، افزود: پدافند غیرعامل در مراکز درمانی تنها یک مفهوم نظری یا اداری نیست، بلکه مجموعهای از تدابیر عملیاتی برای کاهش خسارات ناشی از تهدیدات طبیعی، انسانی و فناورانه است. در این چارچوب، بیمارستانها و مراکز درمانی باید بهگونهای طراحی و مدیریت شوند که حتی در شرایطی مانند قطع ارتباطات، حملات سایبری، اختلال در زیرساختها یا آسیبهای فیزیکی نیز بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.
این پژوهشگر با اشاره به ارکان اصلی پدافند غیرعامل در نظام سلامت، اظهار کرد: برای دستیابی به تابآوری واقعی، پنج محور اساسی باید همزمان مورد توجه قرار گیرد که شامل پراکندگی منابع حیاتی، استتار و فریب، مقاومسازی زیرساختها، حفاظت از اطلاعات و همچنین آمادگی و آموزش نیروی انسانی است.
به گفته وی، تمرکز همه منابع حیاتی از جمله اکسیژن، دارو، برق و سامانههای مدیریتی در یک نقطه، آسیبپذیری مراکز درمانی را افزایش میدهد و در مقابل، توزیع هدفمند این ظرفیتها میتواند ضریب ایمنی را بالا ببرد.
تیموری در ادامه افزود: یکی از مهمترین تهدیدات امروز، حملات سایبری به سامانههای بیمارستانی است. اگر پروندههای الکترونیک بیماران، سامانههای کنترل تجهیزات یا شبکههای اطلاعاتی دچار اختلال شوند، ممکن است روند درمان با مشکل جدی مواجه شود. در چنین شرایطی، استفاده از نسخههای پشتیبان در مراکز مجزا، سامانههای ایزوله و آموزش کادر درمان برای مدیریت دستی فرآیندها، از جمله اقداماتی است که میتواند از توقف خدمت جلوگیری کند.
وی در تشریح ابعاد عملیاتی این حوزه، گفت: در سناریوهای تهدید فیزیکی نیز اصول پدافند غیرعامل نقش تعیینکنندهای دارند. برای مثال، اگر مراکز حیاتی مانند اتاق عمل، بانک خون، تأسیسات اکسیژن و منابع برق اضطراری بهصورت پراکنده و مقاومسازیشده طراحی شده باشند، شدت خسارت کاهش مییابد و امکان ادامه خدمترسانی در بخشهای دیگر حفظ میشود. همچنین بهرهگیری از اصول استتار و هماهنگسازی کالبدی با محیط پیرامون، میتواند به کاهش آسیبپذیری مراکز درمانی کمک کند.
این پژوهشگر، با اشاره به اهمیت پایداری زنجیره تأمین در شرایط بحران، تصریح کرد: یکی دیگر از محورهای اساسی پدافند غیرعامل، پیشبینی اختلال در تأمین دارو، تجهیزات و اکسیژن است. بیمارستانها باید از ذخایر راهبردی کافی برخوردار باشند و منابع تأمین خود را به یک مسیر یا یک منطقه خاص محدود نکنند. تنوعبخشی به مبادی تأمین و پیشبینی ظرفیتهای جایگزین، از جمله راهکارهایی است که در شرایط بحران، مانع توقف خدمات درمانی میشود.
وی، نقش مدیران حوزه سلامت را در پیادهسازی این سیاستها بسیار مهم دانست و گفت: مدیران نظام سلامت باید با نگاهی آیندهنگر، تهدیدها و آسیبپذیریها را شناسایی و برای هرکدام سناریوهای عملیاتی تعریف کنند. آموزش مستمر، برگزاری مانورهای منظم، بازنگری در ساختارهای مدیریتی و توجه به پژوهشهای کاربردی در این حوزه، از الزامات اصلی ارتقای فرهنگ ایمنی در دانشگاهها و مراکز درمانی است.
تیموری با اشاره به برخی چالشهای اجرایی، عنوان کرد: کمبود منابع مالی برای مقاومسازی زیرساختها و همچنین مقاومت در برابر تغییر، از جمله موانع موجود در مسیر توسعه پدافند غیرعامل در بخش سلامت است. با این حال، میتوان با اولویتبندی پروژهها بر اساس میزان حیاتی بودن، استفاده از ظرفیت بودجههای اضطراری و نیز ادغام آموزشهای مرتبط در سرفصلهای درسی و حرفهای، گامهای مؤثری در این زمینه برداشت.
وی تأکید کرد: امروز پدافند غیرعامل در نظام سلامت یک انتخاب ثانویه نیست، بلکه بخشی جداییناپذیر از حکمرانی سلامت و تضمینکننده امنیت درمانی جامعه است. هر اندازه در این حوزه سرمایهگذاری علمی، زیرساختی و مدیریتی صورت گیرد، به همان میزان امکان حفظ جان بیماران، تداوم خدمترسانی و افزایش اعتماد عمومی در شرایط بحرانی بیشتر خواهد شد.
انتهای پیام
