علی حقیزاده در گفتوگو با ایسنا با اشاره به وضعیت هشداردهنده آبخیزهای لرستان اظهار کرد: وضعیت حوزههای آبخیز استان بر اساس شاخصهای هیدرولوژیکی، اقلیمی و زیستمحیطی، در وضعیت هشدار و بحران پیشرونده ارزیابی میشود.
وی افزود: لرستان با مساحتی بالغ بر ۲۹ هزار و ۳۰۸ کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از یک میلیون و ۷۶۰ هزار نفر، یکی از مهمترین کانونهای تولید آب در کشور محسوب میشود و سالانه بهطور متوسط ۱۲ میلیارد مترمکعب رواناب در این استان تولید میشود.
این پروفسور آبخیزداری دانشگاه لرستان ادامه داد: با این حال، فشار فزاینده ناشی از تغییرات اقلیمی و مداخلات انسانی، تعادل هیدرولوژیکی حوزههای آبخیز استان را بهشدت برهم زده است.
بارشهای سیلآسا بیشتر شدهاند
حقیزاده درباره تغییرات اقلیمی و تهدید منابع آب گفت: مجموع بارش سالانه در استان روند کاهشی داشته، در مقابل شاخصهای مربوط به بارشهای حداکثری و سیلآسا روند افزایشی نشان میدهند؛ به عبارت دیگر، بارشها در دورههای زمانی کوتاهتر و با شدت بیشتری رخ میدهند.
وی بیان کرد: فصل بارش در استان کوتاهتر شده و بارندگیها بهصورت نامنظم توزیع میشوند. افزایش دما نیز میزان تبخیر و تعرق را بالا برده و بخش قابل توجهی از آب را پیش از رسیدن به سفرههای زیرزمینی از چرخه خارج میکند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به عوامل طبیعی تخریب آبخیزها اظهار کرد: افزایش دما، کاهش مجموع بارشها و افزایش شدت بارشهای سیلآسا از عوامل طبیعی مؤثر هستند. تحقیقات نشان میدهد شاخصهای گرم، شامل شبها و روزهای گرم، روند افزایشی داشته و شاخصهای سرد مانند روزهای یخبندان کاهش یافتهاند.
مداخلات انسانی، آبخیزها را تحت فشار قرار داده است
حقیزاده افزود: در کنار عوامل طبیعی، مداخلات انسانی نیز نقش مهمی در تخریب آبخیزها دارند که از جمله آنها میتوان به تبدیل جنگلها و مراتع به اراضی کشاورزی دیم، ساختوسازهای غیرمجاز در حریم رودخانهها، چرای مفرط دام، قطع درختان و برداشت بیش از حد از آبهای زیرزمینی اشاره کرد.
وی ادامه داد: ضعف مدیریتی، نبود هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و فقدان یک برنامه جامع و بلندمدت برای مدیریت آبخیزها نیز از دیگر مشکلات موجود است.
این دکترای آبخیزداری دانشگاه لرستان درباره وضعیت فرسایش خاک در استان گفت: وضعیت فرسایش خاک در لرستان نگرانکننده و بحرانی است. جنگلتراشی، چرای مفرط، آتشسوزیها و ساختوسازهای غیراصولی، پوشش گیاهی محافظ خاک را از بین برده و خاک را در معرض فرسایش شدید آبی و بادی قرار داده است.
حقیزاده تصریح کرد: بر اساس گزارشها، اجرای طرحهای آبخیزداری توانسته فرسایش خاک را بین ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش دهد که این موضوع نشاندهنده شدت بالای فرسایش در مناطقی است که عملیات آبخیزداری در آنها اجرا نشده است.
تداوم تخریب، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی دارد
وی با اشاره به پیامدهای ادامه روند تخریب آبخیزها گفت: در صورت ادامه روند فعلی، لرستان با پیامدهایی همچون فروپاشی کشاورزی به دلیل کاهش منابع آب سطحی و زیرزمینی و خشکسالیهای مکرر، بحران شدید آب شرب برای شهرها و روستاها، افزایش فقر و مهاجرت اجباری به حاشیه شهرها، تخریب اکوسیستمها، کاهش تنوع زیستی و بیابانزایی مواجه خواهد شد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان افزود: خسارتهای اقتصادی ناشی از این روند نیز سالانه میتواند به صدها میلیارد تومان برسد؛ خساراتی که چندین برابر هزینه سرمایهگذاری در آبخیزداری خواهد بود.
حقیزاده با اشاره به کمبود اعتبارات طرحهای آبخیزداری لرستان خاطرنشان کرد: اعتبارات اختصاصیافته به طرحهای آبخیزداری استان به هیچ وجه متناسب با نیازها و حجم تخریبها نیست. گستره عملیات مورد نیاز بسیار وسیع است، در حالی که اعتبارات تخصیصی حتی پاسخگوی بخش کوچکی از این نیازها نیست.
وی گفت: کمبود اعتبار یکی از مهمترین موانع در مسیر مهار بحرانهای زیستمحیطی و آبی استان است و بدون تأمین منابع مالی متناسب، امکان اجرای گسترده عملیات آبخیزداری و پیشگیری از خسارات آینده وجود نخواهد داشت.
انتهای پیام
