احمد عربخانی ۹ خرداد در همایشی که به مناسبت هفته آگاهیرسانی تیروئید در این شهرستان برگزار شد، با بیان اینکه دمانس(زوال عقل) مجموعهای از علائم بالینی ناشی از آسیبهای مغزی است که بر حافظه، تفکر و رفتارهای اجتماعی تأثیر میگذارد، توضیح داد: از دیدگاه پزشکی، دمانس به دو دسته کلی تقسیم میشود؛ گروه اول دمانسهای برگشتناپذیر مانند بیماری آلزایمر هستند که پیشرفت کنندهاند و گروه دوم دمانسهای برگشتپذیر که معمولاً در پی کمبودهای تغذیهای یا بیماریهای غدد درونریز ایجاد میشوند.
وی افزود: در میان عوامل ایجاد کننده دمانس برگشتپذیر، نارساییهای غده تیروئید به عنوان یکی از اصلیترین و مهمترین دلایل شناخته میشود که متأسفانه گاهی در تشخیصهای اولیه نادیده گرفته میشود.
عربخانی ادامه داد: بسیاری از خانوادهها علائمی مانند کندی در فکر و گفتار، فراموشی، کاهش تمرکز و تغییرات رفتاری را به سرعت به عنوان نشانههای قطعی آلزایمر یا زوال عقل مزمن تفسیر میکنند. در حالی که تحقیقات نشان میدهد بسیاری از این علائم در واقع تظاهرات ثانویه ناشی از کمکاری تیروئید هستند. این وضعیت در اصطلاح پزشکی به عنوان دمانس برگشتپذیر شناخته میشود؛ حالتی که با درمان صحیح و تنظیم سطح هورمونها، قابل رفع است.
رئیس گروه جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، بیان کرد: پرکاری تیروئید نیز میتواند اثرات مشابهی داشته باشد. پرکاری تیروئید نیز با ایجاد علائمی نظیر بیقراری شدید، اضطراب، حواسپرتی، ضعف حافظه و اختلالات خواب، کیفیت زندگی سالمندان را با چالش جدی مواجه میسازد و میتواند شباهتهای زیادی با برخی اختلالات روانی یا زوال عقل ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: بررسی سطح هورمونهای تیروئید باید به عنوان یک گام حیاتی و اولیه در هر نوع ارزیابی مشکلات حافظه در سالمندان مدنظر قرار گیرد. برخلاف آلزایمر که ماهیتی پیشرونده و غیرقابل معکوس دارد، اختلالات تیروئید در صورت تشخیص زودهنگام، کاملاً تحت کنترل هستند. با مصرف دارو و ایجاد تعادل هورمونی، بخش عمدهای از توانمندیهای شناختی و حافظه فرد به حالت طبیعی بازخواهد گشت.
وی توصیه کرد: همواره انجام یک آزمایش خون ساده برای بررسی عملکرد تیروئید باید در اولویت چکاپهای سالانه سالمندان قرار گیرد تا از بروز علائم شبهزوال عقل که قابل درمان هستند، پیشگیری شود.
نجات ۴۸۷ کودک با یک تست ساده
مدیر گروه پیشگیری و کنترل بیماریهای غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی نیشابور با اشاره به موفقیت چشمگیر برنامههای غربالگری نوزادان، از پیشگیری از ناتوانی ذهنی ۴۸۷ کودک در این شهرستان خبر داد و تأکید کرد: تشخیص به موقع، کلید طلایی تضمین سلامت نسل آینده است.
دکتر زهرا دستجردی با تبیین اهمیت اجرای مستمر طرح غربالگری کمکاری تیروئید نوزادان اظهار کرد: اگر این برنامه در سطح شهرستان اجرا نمیشد، ۴۸۷ نوزاد نیشابوری به دلیل کمبود هورمونهای تیروئیدی، محکوم به ناتوانیهای ذهنی برگشتناپذیر و مشکلات رشدی بودند که میتوانست مسیر زندگی آنان را برای همیشه تغییر دهد.
وی با اشاره به سابقه اجرای این برنامه در نیشابور افزود: غربالگری کمکاری تیروئید از سال ۱۳۸۵ در این شهرستان کلید خورد و تا پایان سال ۱۴۰۴، با زیر پوشش قرار دادن حدود ۱۷۵ هزار نوزاد، توانسته است ۴۸۷ مورد ابتلا را شناسایی و بلافاصله تحت درمانهای تخصصی قرار دهد.
دستجردی در تشریح ماهیت این بیماری گفت: کمکاری تیروئید نوزادی وضعیتی است که در آن غده تیروئید نوزاد قادر به تولید کافی هورمونهای حیاتی نیست. این هورمونها نقشی محوری در رشد و تکامل مغز نوزاد ایفا میکنند؛ از اینرو کمبود آنها میتواند منجر به کاهش ضریب هوشی، عقبماندگی ذهنی، کمشنوایی و ناتوانیهای جسمی شود. نکته امیدوارکننده این است که با وجود خطر بالای عوارض این بیماری، با یک تشخیص به موقع و آغاز درمان جایگزین هورمونی ساده، نوزاد میتواند از رشد و تکاملی کاملاً طبیعی برخوردار شود و هیچگونه مانعی در مسیر زندگی عادی او ایجاد نگردد.
مدیر گروه پیشگیری و کنترل بیماریهای غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی نیشابور با تأکید بر مفهوم زمان طلایی در غربالگری خاطرنشان کرد: بهترین و حیاتیترین زمان برای انجام این آزمایش ساده و کمهزینه، بازه ۳ تا ۵ روزگی پس از تولد نوزاد است. انجام به موقع این تست، علاوه بر اینکه از آسیبهای غیرقابلجبران بر سیستم عصبی کودک پیشگیری میکند، هزینههای سنگین و طاقتفرسای درمانهای دیرهنگام و مراقبتهای طولانیمدت را نیز از دوش خانوادهها و نظام سلامت برمیدارد.
دستجردی با قدردانی از زحمات کادر بهداشتی و همکاران فعال در مراکز غربالگری، به برنامههای توسعهای این حوزه اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، علاوه بر غربالگری کمکاری تیروئید، تست فنیلکتونوری (PKU) نیز برای کلیه نوزادان انجام میشود.
وی افزود: افق پیش روی ما بسیار روشن است و امید میرود با اجرای برنامههای جامع غربالگری برای ۵۳ بیماری متابولیک ارثی، بتوانیم گامهای بلندتری برای ارتقای سلامت نوزادان و کودکان شهرستان نیشابور برداریم و بستری امن برای رشد نسل آینده فراهم کنیم.
انتهای پیام
