بیماری آلزایمر، حافظه، تفکر و رفتار را تحت تاثیر قرار میدهد و در حال حاضر درمان قطعی برای آن وجود ندارد اما پژوهشگران بر این باورند که تشخیص این بیماری پیش از آنکه علائم آن شدید شود، یکی از بهترین روشها برای بهبود وضعیت بیماران است.
نتایج پژوهش بزرگ جدید از دانشکده پزشکی دانشگاه پیتسبورگ نشان میدهد که اسکن مغزی جدید ممکن است بتواند نشانه کلیدی بیماری آلزایمر را زودتر از روش تصویربرداری کنونی موجود در بیمارستانها و درمانگاهها تشخیص دهد. این نتایج میتواند بر نحوه تشخیص آلزایمر توسط پزشکان و تعیین اینکه چه کسانی ممکن است از درمانهای آینده بهره ببرند، تاثیر بگذارد.
بیماری آلزایمر با تجمع پروتئینهای غیرطبیعی در مغز مشخص میشود. دو پروتئین آمیلوئید و تاو بهویژه حائز اهمیت هستند. سالها، آمیلوئید بیشترین توجه را به خود جلب کرده بود، زیرا پلاکهایی را تشکیل میدهد که معمولا در مغز افراد مبتلا به آلزایمر یافت میشود.
اما به تازگی تمرکز پژوهشگران به سمت تاو معطوف شده است. شواهد نشان میدهد که تاو ارتباط مستقیمتری با از دست دادن حافظه و زوال شناختی دارد. در حالی که بسیاری از افراد ممکن است رسوبات آمیلوئیدی بدون ابتلا به زوال عقل داشته باشند، وجود گرههای تاو به نظر میرسد که ارتباط بسیار بیشتری با پیشرفت بیماری دارد.
این درک رو به رشد، علاقه به اسکنهای مغزی را که قادر به تشخیص تاو هستند، افزایش داده است. چنین اسکنهایی از مواد ردیاب رادیواکتیو استفاده میکنند که به پروتئینهای تاو متصل شده و آنها را در «توموگرافی تابش پوزیترون» (PET) قابل مشاهده میسازند.
پژوهشگران دو نوع ماده ردیاب تاو را مقایسه کردند. «فلورتاووسپیر» (Flortaucipir)، ماده ردیاب استانداردی است که در حال حاضر برای استفاده معمول بالینی تایید شده است. «امکی۶۲۴۰» (MK۶۲۴۰)، ماده ردیاب جدیدتر که بیشتر در محیطهای پژوهشی و کارآزماییهای بالینی استفاده شده است.
پژوهشگران برای تعیین اینکه کدام ماده ردیاب عملکرد بهتری دارد، ۷۷۵ شرکتکننده را ثبتنام کردند و دادههای کاملی از ۶۸۲ نفر از آنان به دست آوردند. هر شرکتکننده دو اسکن PET جداگانه برای تاو انجام داد که یکی با فلورتاووسپیر و دیگری با «امکی۶۲۴۰» بود. آنان همچنین در دوره ۴۵ روزه، اسکن آمیلوئید و ارزیابیهای شناختی دقیق را دریافت کردند.
از آنجا که هر شرکتکننده هر دو اسکن را انجام داد، پژوهشگران توانستند بهطور مستقیم مقایسه کنند که مواد ردیاب در یک فرد و در زمانی تقریبا یکسان چگونه عمل میکنند. این رویکرد احتمال تاثیر پیشرفت بیماری بر نتایج را به حداقل رساند.
ماده ردیاب جدیدتر بهطور مداوم آسیبشناسی تاو بیشتری را شناسایی کرد. در میان شرکتکنندگانی که رسوب آمیلوئید داشتند اما هیچ مشکل شناختی قابلتوجهی نداشتند، «امکی۶۲۴۰» بیش از دو برابر موارد مثبت تاو را نسبت به ماده ردیاب استاندارد تشخیص داد.
این الگو در میان افرادی که از قبل علائم اختلال شناختی خفیف یا زوال عقل داشتند نیز ادامه یافت. «امکی۶۲۴۰» در تعداد قابلتوجه بیشتری از افراد نسبت به «فلورتاووسپیر» شواهدی از درگیری تاو پیدا کرد. این موضوع نشان میدهد که ماده ردیاب جدیدتر ممکن است حساستر و قادر به تشخیص مقادیر کمتر تجمع غیرطبیعی تاو باشد.
پژوهشگران میگویند: این تفاوت میتواند پیامدهای مهمی داشته باشد. اگر اسکنی نتواند تجمع اولیه تاو را تشخیص دهد، برخی افراد ممکن است به عنوان افرادی با ریسک بالای ابتلا به آلزایمر در آینده شناسایی نشوند. تصویربرداری حساستر میتواند به پزشکان اجازه دهد فرآیند بیماری را زودتر تشخیص دهند و پیشرفت آن را دقیقتر پایش کنند.
این یافتهها همچنین از آن جهت مهم هستند که درمانهای جدید آلزایمر در مسیر توسعه و تایید قرار دارند. هدف برخی از این درمانها، آمیلوئید است، اما پژوهشگران بهطور فزایندهای تشخیص میدهند که تاو اطلاعات ارزشمندی درباره میزان پیشرفت بیماری ارائه میدهد.
تشخیص دقیقتر تاو میتواند به تعیین این مورد کمک کند که کدام بیماران بیشتر از درمان بهره میبرنند. همچنین میتواند انتخاب شرکتکنندگان برای کارآزماییهای بالینی را بهبود ببخشد و به پژوهشگران اجازه دهد درمانها را در افرادی بررسی کنند که بیشترین احتمال بروز علائم را دارند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، «امکی۶۲۴۰» هنوز برای استفاده معمول بالینی تایید نشده است. پیش از آنکه این ماده در خارج از محیطهای پژوهشی در دسترس قرار گیرد، پژوهشهای بیشتر و ارزیابیهای نظارتی لازم است.
بزرگترین نقطه قوت این پژوهش، حجم نمونه بزرگ و مقایسه مستقیم دو ماده ردیاب در یک فرد است. این امر شواهد محکمی ارائه میدهد که تفاوتهای مشاهدهشده بازتابدهنده خود مواد ردیاب و نه تغییرات بیماری در طول زمان است. یک محدودیت نیز این است که پژوهشگران هنوز نشان ندادهاند که آیا تشخیص موارد مثبت تاو بیشتر در نهایت پیامدهای بیماری یا تصمیمات درمانی را بهبود میبخشد یا خیر.
با این حال، این پژوهش گام مهمی به جلو در تحقیقات آلزایمر محسوب میشود. همانطور که دانشمندان به توسعه ابزارهای تشخیصی و درمانهای بهتر ادامه میدهند، تصویربرداری حساستر از تاو میتواند نقش اصلی در تشخیص زودهنگام بیماری و درک نحوه پیشرفت آن ایفا کند.
بر اساس گزارش سایت نوریج، نتایج نشان میدهد که تشخیص آلزایمر در آینده ممکن است بهطور فزایندهای بر شناسایی تغییرات تاو، مدتها پیش از آنکه علائم آشکار شوند، متکی باشد.
نتایج این پژوهش در نشریه «لنست» (Lancet) منتشر شده است.
انتهای پیام
