دکتر محمدعلی کراچیان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به گسترش استفاده از روتین‌های مراقبت پوستی در میان نوجوانان، اظهار کرد: طی سال‌های اخیر، استفاده از انواع کرم‌ها، شوینده‌ها و محصولات آرایشی‌ـ‌بهداشتی در میان گروه‌های سنی پایین‌تر، به‌ویژه نوجوانان ۱۳ و ۱۴ ساله، افزایش یافته است. در این میان، شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها نقش بسیار پررنگی در ترویج این روند دارند و بخش قابل‌توجهی از این جریان، ماهیتی تبلیغاتی پیدا کرده است؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از موارد، معرفی محصولات از سوی افرادی انجام می‌شود که فاقد پشتوانه علمی و مدرک معتبر بوده و در اغلب موارد نیز پزشک نیستند. این افراد صرفاً به دلیل منافع مالی و مبالغی که از برخی شرکت‌ها دریافت می‌کنند، اقدام به تبلیغ و معرفی محصولات آرایشی و بهداشتی می‌کنند؛ در حالی که بخشی از این محصولات، فاقد مجوزهای لازم است و بدون نظارت علمی عرضه می‌شود.

وی با اشاره به اصل مراقبت پوستی از منظر علمی تصریح کرد: از منظر علمی و پزشکی، اصلِ مراقبت پوستی و داشتن یک روتین پایه، موضوعی پذیرفته‌ شده است؛ با این حال، روتین پوستیِ صحیح، الزاماً به معنای مجموعه‌ای مفصل و پرزرق‌وبرق از محصولات متعدد مانند «کرم صبح» و «کرم شب» و موارد مشابه نیست. آنچه در چارچوب علمی به عنوان مراقبت پوستی توصیه می‌شود، در درجه نخست بر استفاده صحیح از ضدآفتاب متمرکز است. ضدآفتاب باید دارای SPF ۳۰ مناسب و ترجیحاً بالا باشد و پوشش وسیع‌الطیف ارائه دهد. همچنین لازم است حدود ۱۵ دقیقه پیش از قرار گرفتن در معرض نور خورشید یا خروج از منزل استفاده شود و هر دو ساعت یک‌بار نیز تجدید شود. به بیان دیگر، ضدآفتاب مهم‌ترین رکن یک روتین پوستی استاندارد به شمار می‌آید.

این متخصص جراحی پوست، مو و زیبایی با بیان اینکه پس از ضدآفتاب، استفاده از مرطوب‌کننده برای برخی افراد ضروری است، گفت: به‌ویژه افرادی که پوست خشک دارند یا به دلیل شرایط شغلی، نوع فعالیت روزانه و قرار گرفتن طولانی در محیط بیرون، نیازمند حفظ رطوبت پوست هستند. در کنار این موارد، برخی محصولات مانند تونرها یا شوینده‌های صورت نیز می‌توانند در موارد خاص کاربرد داشته باشند؛ به‌خصوص برای افرادی که آرایش می‌کنند و نیاز به پاک‌سازی مناسب صورت دارند یا برای افرادی با پوست چرب و مستعد آکنه که در صورت استفاده از شوینده‌های تخصصیِ متناسب با پوست چرب و آکنه‌ای، می‌توانند در کنترل و بهبود وضعیت پوست، کمک‌کننده باشند. با این حال، خارج از این موارد اصلی، استفاده از بسیاری از محصولات، ضرورت پزشکی ندارد؛ نه از آن جهت که لزوماً مضر هستند، بلکه به این دلیل که پایه‌های اصلی مراقبت پوستی همان مواردی است که ذکر شد.

کراچیان با تأکید بر اهمیت مراقبت صحیح از پوست خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه از شایع‌ترین سرطان‌ها در انسان، سرطان‌های پوستی هستند، بخش مهمی از پیشگیری از این بیماری‌ها با یک روتین ساده و اصولی، به‌ویژه استفاده صحیح از ضدآفتاب، امکان‌پذیر است. همچنین برخی لک‌های پوستی و تغییرات رنگدانه‌ای و نیز برخی ضایعاتی که در صورت ایجاد می‌شود، با پرهیز از آفتاب و استفاده صحیح از ضدآفتاب قابل پیشگیری است و بخشی از بیماری‌های پوستی نیز با همین اصول، قابل پیشگیری و در مواردی قابل کنترل و درمان است.

وی با اشاره به پیامدهای ورود افراد غیرمتخصص به حوزه سلامت در فضای مجازی اظهار کرد: متأسفانه ورود افراد غیرپزشک و غیرمتخصص به این عرصه صرفاً با هدف کسب درآمد، موجب شده حجم وسیعی از اطلاعات گاه نادرست یا غیرضروری درباره روتین‌های پوستی به مخاطبان منتقل شود. این وضعیت، نوعی بمباران اطلاعاتی به‌ویژه برای جوانان ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که بسیاری تصور می‌کنند استفاده از مجموعه‌ای گسترده از محصولات متعدد، امری واجب و همگانی است. این مسئله تا حدی ناشی از حجم بالای تبلیغات و تا حدی ناشی از ضعف آموزش عمومی در سطح جامعه است.

این متخصص جراحی پوست، مو و زیبایی با هشدار نسبت به عوارض مصرف خودسرانه محصولات پوستی، اظهار کرد: استفاده خودسرانه از محصولات آرایشی و بهداشتی می‌تواند به دلیل تحریک پوستی، موجب خشکی پوست، ایجاد یا تشدید آکنه، التهاب، حساسیت و بروز انواع ضایعات پوستی شود. در کنار این موضوع، برخی محصولات روشن‌کننده که متأسفانه از مبادی غیررسمی، از جمله در بخش‌هایی از جنوب شرق کشور و از مسیر پاکستان وارد می‌شوند، می‌توانند حاوی ترکیبات بسیار قوی و خطرناک باشند. به دلیل ضعف آموزش و آگاهی‌رسانی، برخی افراد این محصولات را به عنوان روشن‌کننده می‌پذیرند و به‌ویژه در میان بانوانی که به دلیل ویژگی‌های اقلیمی و رنگ پوست تیره‌تر، تمایل بیشتری به استفاده از روشن‌کننده‌ها دارند، بازار مصرف این محصولات ایجاد شده است. در این شرایط، افراد سودجو اقدام به ترکیب داروهای کورتیکواستروئیدی در این کرم‌ها می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که در ابتدای مصرف، فرد از روشن شدن پوست رضایت دارد، اما مصرف مزمن می‌تواند به نازک شدن پوست، ایجاد فرورفتگی‌ها و آسیب به ساختارهای ضمیمه‌ای پوست مانند مو و غدد عرق منجر شود؛ عوارضی که در مواردی غیرقابل برگشت است.

 استفاده از برندهای معتبر یکی از معیارهای مهم در افزایش اطمینان است

کراچیان با تأکید بر ضرورت اعتبارسنجی منابع توصیه‌های پوستی گفت: توصیه جدی من این است که مخاطبان پیش از اعتماد به تبلیغات یا توصیه‌های مطرح‌شده در فضای مجازی، از مدرک تحصیلی و تخصصی فرد اطمینان حاصل کنند. حتی اگر فرد پزشک عمومی باشد نیز نباید توصیه‌های تخصصی پوست و مو را مبنای تصمیم‌گیری قرار داد و لازم است این موضوع توسط پزشک متخصص پیگیری شود؛ زیرا بیماری‌ها و مراقبت‌های پوستی نیازمند شناخت تخصصی است و پزشک عمومی نیز به دلیل گستردگی حوزه طبابت، الزاماً فرصت و امکان تمرکز عمیق بر جزئیات تخصصی پوست را ندارد. داشتن شماره نظام پزشکی و امکان راستی‌آزمایی آن از طریق سامانه رسمی سازمان نظام پزشکی کشور، اقدامی ضروری است؛ چراکه با وارد کردن شماره نظام پزشکی، سوابق، مدرک تحصیلی و محل فعالیت فرد مشخص می‌شود و مخاطب می‌تواند از صحت ادعاها اطمینان حاصل کند. علاوه بر اعتبار فرد معرفی‌کننده، لازم است خودِ محصول نیز از منظر مجوزها بررسی شود. مردم باید هنگام خرید، به برچسب‌ها و نشان‌های اصالت توجه کنند و اطمینان داشته باشند که محصول دارای تأییدیه‌های رسمی سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت است. همچنین بررسی تاریخ تولید، تاریخ انقضا و ترکیبات درج‌شده بر روی محصول اهمیت دارد؛ زیرا برخی مواد به‌کاررفته در محصولات غیرمجاز، اساساً تأییدیه مصرف انسانی ندارند.

وی با اشاره به اهمیت خرید از مسیرهای رسمی مطرح کرد: استفاده از برندهای معتبر و تهیه محصولات از داروخانه‌ها، یکی از معیارهای مهم در افزایش اطمینان است. گاهی مشاهده می‌شود محصولاتی توسط برخی بازاریاب‌ها معرفی می‌شود که در داروخانه‌های کشور قابل دسترسی نیست و صرفاً از طریق شبکه‌های فروش محدود و با قیمت‌های بسیار بالا به فروش می‌رسد. عموماً محصولی که مجوزهای معتبر داشته باشد، در داروخانه‌های سراسر کشور قابل تهیه است و بیشتر مورد وثوق پزشکان، متخصصان و داروسازان قرار می‌گیرد. این مجموعه نکات می‌تواند به تشخیص این‌که یک محصول آرایشی و بهداشتی قابل استفاده است یا خیر، کمک کند. ضروری است سیاست‌گذاران و قانون‌گذاران به این موضوع ورود جدی داشته باشند و هر فردی که قصد دارد در فضای مجازی در حوزه پزشکی، سلامت و درمان مردم اظهارنظر کند، ملزم به دریافت مجوز از سازمان نظام پزشکی باشد؛ مجوزی که قابل رهگیری و پیگیری باشد. تحقق این سازوکار می‌تواند زمینه بسیاری از سوءاستفاده‌ها، سودجویی‌ها و کلاهبرداری‌ها را کاهش دهد و مانع از وارد شدن آسیب‌های مالی، اقتصادی و حتی جانی به مردم شود.

این متخصص جراحی پوست، مو و زیبایی تصریح کرد: همچنین هرچه فضای تبلیغاتی از حالت بی‌ضابطه خارج و در مسیر علمی و قانونی هدایت شود، مخاطبان نیز با دقت و آرامش بیشتری تحقیق می‌کنند و به منابع معتبر مراجعه خواهند کرد؛ در این صورت، افراد غیرمعتبر کنار گذاشته می‌شوند و اعتماد عمومی نسبت به محصولی که معرفی می‌شود، افزایش می‌یابد؛ زیرا مخاطب اطمینان خواهد داشت که محصول دارای کیفیت و مجوزهای قانونی است و توسط فرد متخصص معرفی می‌شود. بخشی از مسئله به رفتار مصرف‌کننده بازمی‌گردد؛ زیرا گاهی افراد بدون تحقیق و بدون شناخت درست، به‌سرعت اعتماد می‌کنند و پوست خود را که یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین اعضای بدن است، در معرض محصولات غیرمجاز قرار می‌دهند. توجه به اصالت کالا، انتخاب برندهای شناخته‌شده، تهیه محصول از مسیرهای رسمی و پرهیز از خرید محصولات ناشناخته و فاقد سابقه معتبر، اقدام دشواری نیست و می‌تواند از بسیاری از آسیب‌ها پیشگیری کند.

کراچیان اضافه کرد: ضعف آموزش عمومی و نبود سیاست‌گذاری روشن و قانون اجرایی در این حوزه، از عوامل استمرار این وضعیت است. در برخی کشورها قوانین مشخصی وضع شده است که تنها افراد دارای تخصص مرتبط مجاز به اظهارنظر حرفه‌ای در آن حوزه هستند. تا زمانی که در کشور ما نیز چنین قانون‌گذاری و اجرای مؤثر همراه با آموزش عمومی شکل نگیرد، زمینه بروز عوارض، گسترش اطلاعات نادرست و سودجویی برخی افراد در این فضا همچنان باقی خواهد ماند.

انتهای پیام