بازخوانی منظومه فکری و سیاسی شهید آیتالله شهید سید علی خامنهای، رهبر شهید کشورمان بهویژه در نسبت با پدیده دفاع مقدس، فراتر از یک مرور تاریخی، تلاشی برای درک زیربنای معرفتی قدرت در ایران معاصر است. در این راستا، رضا سرافراز، استاد علوم سیاسی و پژوهشگر مطالعات راهبردی، در یک تحلیل تفصیلی و عمیق، به بررسی پیوند میان اندیشه این رهبر شهید و دستاوردهای هشت سال جنگ تحمیلی پرداخته است.
وی در گفتوگو با ایسنا گفت: نگاه رهبر شهید کشورمان به دفاع مقدس، نگاهی «هویتساز» است که در آن، جنگ از یک تهدید موجودیتی به یک فرصت تاریخی برای بازتعریف ایران در هندسه قدرت جهانی مبدل گشت.
گذار از انفعال تاریخی به کنشگری انقلابی
سرافراز با تأکید بر اینکه دفاع مقدس در اندیشه رهبری شهید، نقطه پایانِ انفعال تاریخی ایران در برابر قدرتهای استکباری بود، بیان کرد: ایشان جنگ تحمیلی را نه یک حادثه نظامی، بلکه یک «رخداد تمدنساز» میدیدند.
این مدرس دانشگاه تصریح کرد: رهبری شهید بر این باور بودند که دستاورد نخست جنگ، شکسته شدن ابهت دروغین ابرقدرتها در ذهنیت ملت ایران بود. این خودباوری که از بطن سنگرها به متن جامعه رسوخ کرد، در اندیشه ایشان به عنوان زیربنای «حاکمیت ملی» تعریف میشد. در واقع، دفاع مقدس ابزاری شد تا ملت ایران از جایگاه یک تماشاگر در معادلات جهانی، به جایگاه یک کنشگر فعال و صاحب اراده صعود کند.
دفاع مقدس؛ خاستگاه دکترین بازدارندگی نفوذناپذیر
وی همچنین به موضوع بازدارندگی دفاعی به عنوان میراث عملیاتی اندیشه رهبری شهید اشاره کرد و افزود: نگاه ایشان به دستاوردهای دفاع مقدس، همواره با پیوستِ «آمادگی دائمی» همراه بود. رهبر شهید با درک دقیق از ماهیت خصومتهای بینالمللی، دفاع مقدس را آزمایشگاهی برای تولید دانش دفاعی بومی میدانستند. ایشان تأکید داشتند که دستاورد نظامی جنگ، نباید در مرزهای جغرافیایی متوقف شود، بلکه باید به یک «فناوری قدرت» تبدیل شود که امروز در قالب اقتدار موشکی و پهپادی و قدرت نفوذ منطقهای تبلور یافته است. این بازدارندگی، ریشه در فهم شهید از مظلومیت مقتدرانه ملت در سالهای آتش و خون دارد.
بازتعریف سرمایه اجتماعی در بستر وحدت کلمه
سرافراز در تبیین ابعاد اجتماعی اندیشههای شهید، دفاع مقدس را بزرگترین تجلیگاه «وحدت کلمه» در تاریخ معاصر برشمرد و گفت: رهبر شهید معتقد بودند که پیروزی در جنگ، محصولِ ذوب شدن منیتها در مصلحت کلان امت بود. ایشان دستاورد بزرگ دفاع مقدس را تربیت نسلی میدانستند که تخصص را در خدمت تعهد قرار دادند.
وی ادامه داد: این نگاه استراتژیک، جنگ را از یک پدیده خشن نظامی به یک «گنجینه فرهنگی» تبدیل کرد که سرمایه اجتماعی لازم برای عبور از بحرانهای آتی را فراهم آورد. از منظر شهید، پیوند میان امام و امت در سالهای دفاع، الگویی شد که پایداری نظام را در برابر تکانههای سیاسی و اقتصادی بیمه کرد.
دفاع مقدس به مثابه الگوی حکمرانی در بحران
این پژوهشگر مطالعات راهبردی در جمعبندی تحلیل خود، به یکی از ظریفترین بخشهای اندیشه رهبری شهید اشاره کرد که در آن، دفاع مقدس به عنوان یک «مدل حکمرانی» معرفی میشود و سپس افزود: در نگاه ایشان، مدیریتِ جنگ با تکیه بر منابع محدود اما با مدیریتِ جهادی و اخلاقی، ثابت کرد که میتوان در سختترین تحریمها، بزرگترین فتوحات را رقم زد.
سرافراز در ادامه اضافه کرد: این میراث ماندگار که شهید بر آن تأکید داشتند، امروز به عنوان الگوی «اقتصاد مقاومتی» و «مدیریت انقلابی» در ادبیات سیاسی ایران جاری است. در حقیقت، ایشان دفاع مقدس را نه تنها برای صیانت از خاک، بلکه برای تبیینِ سبک نوینی از ایستادگی در برابر نظم ناعادلانه جهانی میخواستند که در آن، ایمان بر آهن غلبه میکند.
انتهای پیام
