مرضیه دینداررستمی در گفتوگو با ایسنا، با تأکید بر اینکه در جهان امروز ماهیت تهدیدات از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و به عرصههای اقتصادی، فرهنگی و روانی نفوذ کرده است، اظهار کرد: پدافند غیرعامل دیگر تنها به استحکامات فیزیکی و دفاع نظامی محدود نمیشود و ابعاد گستردهتری یافته است.
وی با اشاره به دیدگاههای رهبر شهید، حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، افزود: ایشان طی دو دهه اخیر بارها تأکید کردهاند که جنگ واقعی، جنگ اقتصادی است و همین نگاه، بنیان نظریه پدافند اقتصادی را در نظام فکری ایشان شکل داده است.
گسترش مفهوم پدافند غیرعامل به عرصه اقتصاد
دینداررستمی ادامه داد: پدافند غیرعامل به مجموعه اقدامات غیرمسلحانهای گفته میشود که بدون استفاده از ابزارهای تهاجمی، آسیبپذیری کشور را در برابر تهدیدات کاهش میدهد، پایداری زیرساختهای حیاتی را تضمین میکند و استمرار فعالیتهای ضروری را در شرایط بحران ممکن میسازد.
وی خاطرنشان کرد: این مفهوم در ابتدا بیشتر در حوزههایی همچون دفاع سایبری، حفاظت از تأسیسات حساس و مدیریت بحرانهای طبیعی مطرح بود، اما با تغییر ماهیت درگیریهای بینالمللی، به عرصههای اقتصادی، رسانهای، علمی و حتی روانی نیز گسترش یافته است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی با اشاره به دو تحول مهم در محیط بینالمللی گفت: تبدیل تحریمها، محاصرههای دارویی و محدودیتهای مالی و فناورانه به ابزارهای اصلی فشار قدرتهای سلطهگر و همچنین ظهور جنگ ترکیبی که در آن از ابزارهای اقتصادی، رسانهای، دیپلماتیک و امنیتی بهصورت همزمان استفاده میشود، اهمیت پدافند غیرعامل را دوچندان کرده است.
وی افزود: در چنین شرایطی، پدافند اقتصادی بهعنوان شاخهای تخصصی از پدافند غیرعامل، مجموعهای از سیاستها، ساختارها و اقداماتی است که اقتصاد ملی را در برابر شوکها، فشارها و محاصرههای خارجی مقاوم میکند، استمرار تولید و توزیع را تضمین میسازد و توان تبدیل تهدید به فرصت را در کشور نهادینه میکند.
اقتصاد مقاومتی؛ الگوی جامع پدافند اقتصادی
دینداررستمی با اشاره به بررسی نظاممند بیانات رهبر معظم انقلاب در بازه زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ گفت: تحلیل ۵۱ گزاره استخراجشده به روش تحلیل مضمون نشان میدهد که اقتصاد مقاومتی در اندیشه ایشان بهعنوان الگوی جامع پدافند اقتصادی مطرح شده است. مهمترین مؤلفههای این الگو در ۱۷ حوزه تخصصی قابل دستهبندی است که در این گزارش به هفت حوزه کلیدی آن پرداخته میشود.
مدیریت اقتصادی؛ ستاد جنگ اقتصادی در داخل کشور
وی با بیان اینکه مدیریت و برنامهریزی اقتصادی با ۱۱ گزاره، پرتکرارترین حوزه در بیانات رهبر انقلاب است، اظهار کرد: ایشان با نقد وابستگی اقتصاد به نفت و گره زدن سرنوشت اقتصادی کشور به مذاکرات خارجی، تأکید کردهاند که نباید اقتصاد کشور به رفع تحریمها وابسته شود و برنامهریزیها باید بر مبنای تداوم تحریمها صورت گیرد.
دینداررستمی افزود: تشکیل ستاد مقابله با جنگ اقتصادی در دولت، اصلاح ساختار بودجه کشور و برنامهریزی برای جبران عقبماندگیهای اقتصادی دهه ۱۳۹۰ از جمله راهبردهایی است که در بیانات ایشان مورد تأکید قرار گرفته است.
تولید داخلی؛ خط مقدم پدافند اقتصادی
وی تولید داخلی را محور استقلال اقتصادی دانست و گفت: رهبر انقلاب همواره بر حفظ و تقویت ظرفیتهای تولیدی کشور تأکید داشتهاند و کارگران را در خط مقدم این جبهه اقتصادی معرفی کردهاند. از منظر ایشان، توقف تولید به معنای افزایش وابستگی و تضعیف اقتدار اقتصادی کشور است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی با اشاره به هشدارهای رهبر انقلاب درباره تعطیلی واحدهای تولیدی اظهار کرد: تعطیلی کارخانهها بهمنظور تغییر کاربری و کسب منافع کوتاهمدت، اقدامی در تضاد با استقلال اقتصادی کشور تلقی شده است.
دینداررستمی همچنین کنترل واردات بیرویه را یکی دیگر از الزامات رونق تولید دانست و گفت: واردات کالاهای دارای مشابه داخلی، زمینه تضعیف تولید ملی و شکست بنگاههای داخلی را فراهم میکند.
اقتصاد دانشبنیان؛ سلاح نامرئی پدافند اقتصادی
وی با اشاره به جایگاه اقتصاد دانشبنیان در منظومه فکری رهبر انقلاب گفت: شرکتهای دانشبنیان، استارتآپها و زیرساختهای فناورانه از مهمترین ابزارهای افزایش تابآوری اقتصادی کشور محسوب میشوند. رهبر انقلاب بارها بر توسعه اقتصاد دانشبنیان تأکید کردهاند و آن را یکی از مهمترین مسیرهای عبور از محدودیتها و تحریمها دانستهاند.
وی خاطرنشان کرد: تولید تجهیزات پیشرفته پزشکی، صنعتی و دفاعی در شرایط تحریم، نمونهای از تبدیل تهدید به فرصت از طریق اتکا به ظرفیتهای علمی و فناورانه داخلی است.
عدالت اقتصادی؛ شرط پایداری مقاومت
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی با تأکید بر پیوند میان عدالت اقتصادی و پایداری نظام اقتصادی کشور گفت: بررسی بیانات رهبر انقلاب نشان میدهد که بدون توانمندسازی اقشار کمدرآمد و ایجاد فرصتهای شغلی برای آحاد جامعه، پدافند اقتصادی به اهداف خود دست نخواهد یافت.
وی افزود: از این منظر، ایجاد زمینه اشتغال، افزایش مشارکت اقتصادی مردم و تقویت توان معیشتی خانوارها از الزامات تحقق اقتصاد مقاومتی و افزایش تابآوری ملی در برابر فشارهای خارجی به شمار میرود.
عدالت اقتصادی و توانمندسازی اجتماعی؛ ضامن پایداری پدافند
دینداررستمی با تأکید بر ضرورت عدالتمحور شدن اقتصاد اظهار کرد: بهترین راه تحقق عدالت اقتصادی، فراهم کردن زمینه مشارکت و اشتغال برای همه افرادی است که توان کار و فعالیت دارند.در منظومه فکری رهبر انقلاب، کارگران ستون اصلی خیمه تولید محسوب میشوند و بر لزوم سهمبری عادلانه آنان از منافع اقتصادی و ثمرات تولید تأکید شده است.
پدافند رسانهای اقتصادی؛ مقابله با جنگ روانی دشمن
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی با اشاره به نقش رسانهها در جنگ اقتصادی گفت: در بیانات رهبر انقلاب، هشدارهای متعددی درباره لجنپراکنی رسانهای و عملیات روانی دشمن علیه اقتصاد کشور مطرح شده است.
وی افزود: ایشان در ارتباط تصویری با مردم آذربایجان شرقی در سال ۱۴۰۰ تأکید کردند که دشمن با انتشار دروغهای اقتصادی، افکار عمومی و بهویژه ذهن جوانان را هدف قرار داده و با صرف هزینههای گسترده تلاش میکند میان مردم و نظام فاصله ایجاد کند.
دینداررستمی خاطرنشان کرد: رهبر انقلاب فشار اقتصادی و جنگ رسانهای را دو ابزار اصلی دشمن میدانند و معتقدند خنثیسازی این دو ابزار با تقویت تولید داخلی و افزایش تحرک اقتصادی امکانپذیر است.
امنیت اقتصادی و زیرساختهای حیاتی
وی با اشاره به اهمیت امنیت اقتصادی در اندیشه رهبر انقلاب اظهار کرد: قطع وابستگی به نفت، مقاومسازی زیرساختهای حیاتی و تأمین امنیت غذایی از مهمترین مؤلفههای پدافند اقتصادی به شمار میرود.
دینداررستمی افزود: رهبر انقلاب در مراسم دانشآموختگی دانشگاههای افسری ارتش در سال ۱۳۹۶ هشدار دادند که اقتصاد وابسته به نفت، اقتصادی ناامن است؛ زیرا با کاهش قیمت نفت یا محدود شدن فروش آن، اقتصاد کشور دچار تلاطم میشود.
وی ادامه داد: ایشان همچنین در دیدار کارگران در سال ۱۴۰۳ با اشاره به تحریم دارو و واکسن در دوران شیوع کرونا تأکید کردند که اگر دشمنان امکان تحریم نان مردم را نیز داشتند، از انجام آن دریغ نمیکردند.
دیپلماسی اقتصادی؛ درونزایی بدون انزوا
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی با اشاره به جایگاه دیپلماسی اقتصادی در الگوی اقتصاد مقاومتی گفت: در بیانات رهبر انقلاب بر توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه، کشورهای غیرغربی و کشورهای دوست تأکید شده است.
وی افزود: ایشان اقتصاد مقاومتی را اقتصادی درونزا و در عین حال برونگرا توصیف کردهاند؛ اقتصادی که ضمن اتکا به ظرفیتهای داخلی، از فرصتهای تعاملات بینالمللی نیز بهره میگیرد.
دینداررستمی ادامه داد: رهبر انقلاب در دیدار کارآفرینان در سال ۱۴۰۰ با اشاره به ظرفیتهای تولیدی کشور از جمله برخی محصولات کشاورزی و صنعتی تأکید کردند که رقابتپذیر شدن محصولات ایرانی در بازارهای جهانی میتواند اثر تحریمها را کاهش دهد.
پدافند اقتصادی؛ راهبردی فعال و فرصتساز
وی با تأکید بر اینکه پدافند اقتصادی در اندیشه رهبر انقلاب صرفاً یک رویکرد دفاعی و واکنشی نیست، اظهار کرد: این مفهوم بهعنوان راهبردی فعال، خلاقانه و فرصتساز تعریف شده است.
دینداررستمی افزود: یکی از مهمترین مؤلفههای این نگاه، تبدیل تحریمها به فرصتی برای رشد ظرفیتهای داخلی است. رهبر انقلاب در دیدار مسئولان نظام در فروردین ۱۴۰۳ با نقل سخنان برخی تولیدکنندگان بیان کردند که محدودیت دسترسی به امکانات خارجی موجب شکوفایی توانمندیهای داخلی و دستیابی به پیشرفتهای جدید شده است.
وی ادامه داد: ایشان همچنین در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی در سال ۱۳۹۹ تأکید کردند که برای مقابله با تحریمها دو مسیر وجود دارد؛ یکی رفع تحریم و دیگری خنثیسازی و غلبه بر آن که هرچند دشوارتر است، اما نتایج پایدارتر و مطلوبتری به همراه دارد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی گفت: رهبر انقلاب در دیدار تولیدکنندگان در سال ۱۳۹۸ نیز تصریح کردند که دور زدن تحریمها صرفاً یک تاکتیک موقت است، در حالی که مصونسازی اقتصاد در برابر تحریمها یک راهبرد بلندمدت و اساسی محسوب میشود.
مردم؛ محور اصلی اقتصاد مقاومتی
دینداررستمی با اشاره به نقش مردم در تحقق پدافند اقتصادی اظهار کرد: رهبر انقلاب بارها اقتصاد مقاومتی را مبتنی بر ظرفیتها، سرمایهها و استعدادهای مردمی دانستهاند. از نگاه ایشان، رشد اقتصادی پایدار زمانی محقق میشود که مردم بهعنوان بازیگران اصلی در عرصه اقتصاد حضور فعال داشته باشند و زمینه مشارکت گسترده آنان فراهم شود.
انتهای پیام
