حجت الاسلام سید احمد مؤید در گفتوگو با ایسنا ضمن اشاره به جایگاه بنیادین پیمان الهی در سنتهای دینی، اظهار کرد: «عهد» و «میثاق» تنها منحصر به امت اسلامی نیست و در ادیان و امتهای پیشین نیز سابقه داشته است؛ چنانکه در متون دینی از پیمان میان حضرت ابراهیم(ع) و پیروان او نیز یاد شده است.
وی با اشاره به کاربرد واژههای «عهد» و «میثاق» در قرآن کریم، توضیح داد: هرچند بسیاری از مفسران، این دو واژه را هممعنا دانستهاند اما برخی آیات قرآن نشان میدهد که میان آنها تفاوت وجود دارد. برای مثال در آیه ۲۰ سوره رعد «الَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَلَا یَنْقُضُونَ الْمِیثَاقَ؛ همآنان که به پیمان خدا وفادارند و عهد [او] را نمیشکنند»، هر دو واژه در کنار یکدیگر به کار رفته است که این امر میتواند بیانگر تفاوت مفهومی آنها باشد.
این پژوهشگر دینی ادامه داد: برخی مفسران از جمله ملافتحالله کاشانی، «عهد» را همان پیمان اولیهای میدانند که خداوند در عالم ذر از انسانها گرفته است؛ پیمانی که در آیه ۱۷۲ سوره اعراف به آن اشاره شده و انسانها در پاسخ به خطاب الهی «ألست بربکم»، به ربوبیت خداوند اقرار کردهاند. بر اساس این دیدگاه، «میثاق» معنایی گستردهتر پیدا میکند و شامل پیمان انسان با خدا، پیمان انسان با دیگر انسانها و حتی پیمان انسان با خویشتن میشود. از این رو در برخی منابع لغوی، «میثاق» به معنای عهد استوار معرفی شده است؛ یعنی پیمانی که برای تأکید و تحکیم آن، تعهدی مضاعف اخذ شده باشد.
غدیر؛ استحکامبخش پیمان ازلی ولایت است
مؤید با بیان اینکه روایات و ادعیه اهلبیت(ع) از دو مرحله پیمان درباره ولایت سخن میگویند، اظهار کرد: نخستین پیمان همان عهد ازلی است که در عالم ذر از انسانها گرفته شد. در برخی روایات نیز آمده است که در کنار اقرار به ربوبیت خداوند و رسالت پیامبر اکرم(ص)، موضوع ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) نیز مطرح بوده است. مرحله دوم این پیمان در هجدهم ذیالحجه سال دهم هجری و در واقعه غدیر خم تحقق یافت؛ زمانی که پیامبر اکرم(ص) به فرمان الهی، ولایت و جانشینی امیرالمؤمنین(ع) را به مسلمانان ابلاغ کردند و فرمودند: "من کنت مولاه فهذا علی مولاه".
این مبلغ دینی با استناد به دعای مأثور روز غدیر که از سوی شیخ مفید نقل شده است، خاطرنشان کرد: در این دعا، روز غدیر در آسمانها «یوم العهد المعهود» و در زمین «یوم المیثاق المأخوذ» نامیده شده است. این تعبیر نشان میدهد که غدیر صرفاً یک واقعه تاریخی نیست بلکه روز تجدید و تحکیم پیمانی است که پیش از این میان خداوند و بندگان بسته شده بود.
وی تصریح کرد: بر این اساس میتوان گفت که اقرار به ولایت امیرالمؤمنین(ع) بخشی از همان عهد الهی است که در روز غدیر به صورت میثاقی آشکار و عمومی تثبیت شد تا راه هرگونه عذر و بهانه در برابر حقیقت ولایت بسته شود.
این پژوهشگر حوزه دین در پاسخ به این پرسش که وفاداری به میثاق ولایت در زندگی امروز چگونه قابل تحقق است، اظهار کرد: غدیر تنها یک مناسبت تاریخی نیست بلکه مسئلهای مرتبط با ولایتپذیری و پذیرش جایگاه الهی امام است؛ مؤمنی که ولایت را پذیرفته است باید در تمامی عرصههای زندگی فردی و اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، رفتار و تصمیمات خود را با معیارهای الهی و رهنمودهای ولی الهی تنظیم کند. قرآن کریم نیز در آیه «أطیعوا الله وأطیعوا الرسول وأولی الأمر منکم» اطاعت از اولیالامر را در امتداد اطاعت از خدا و پیامبر(ص) قرار داده است.
او ادامه داد: برگزاری مراسم و ابراز محبت نسبت به اهلبیت(ع) ارزشمند و ضروری است اما تحقق کامل میثاق با ولایت، زمانی صورت میگیرد که انسان همه ابعاد زندگی خود را بر مدار فرمان الهی و آموزههای اولیای دین سامان دهد.
محبت اهلبیت(ع) با ولایتپذیری تفاوت دارد
این کارشناس مسائل دینی با تبیین تفاوت میان محبت اهلبیت(ع) و پذیرش ولایت، گفت: محبت به معنای دوست داشتن است و ممکن است فردی شخصی را دوست داشته باشد اما در برخی مسائل با او اختلاف نظر یا سلیقه داشته باشد؛ همانگونه که در بسیاری از روابط انسانی چنین وضعیتی وجود دارد. اما ولایت مفهومی فراتر از محبت است. کسی که ولایت امیرالمؤمنین(ع) را میپذیرد، نه تنها ایشان را دوست دارد بلکه رأی، نظر و فرمان او را نیز حجت میداند و خود را در برابر آن تسلیم میبیند. اگر فردی در عین ادعای ولایتپذیری، در مواردی نظر شخصی خود را بر سخن امام مقدم بدارد یا از پذیرش فرمان ولی الهی سر باز زند، این امر نشاندهنده ضعف در تحقق ولایتپذیری است.
موید با اشاره به سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) و پیوند غدیر با مسئله حکومت اسلامی، اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب در دیدار کارگزاران نظام در سال ۱۳۷۵ از غدیر به عنوان «عید ولایت و سیاست» یاد کردند. سیاست در منطق اسلامی زمانی به بلوغ میرسد که در مسیر ولایت قرار گیرد. همانگونه که مسلمانان موظف بودند در مسئله جانشینی پیامبر(ص) تابع فرمان الهی باشند، در عرصههای مختلف اداره جامعه، جنگ و صلح، حکومتداری و تصمیمگیریهای کلان نیز باید از امام و ولی الهی تبعیت کنند.
این پژوهشگر دینی با اشاره به حوادث تاریخی صدر اسلام خاطرنشان کرد: هر جا رأی شخصی، هواهای نفسانی و سلایق فردی در برابر نظر امام قرار گرفت، زمینه شکلگیری اختلافات و بحرانهایی چون جمل، صفین و نهروان فراهم شد و در امتداد همین انحرافات بود که فاجعه عاشورا رقم خورد. امیدواریم همه مسلمانان با تمسک به آموزههای اهلبیت(ع) در مسیر ولایتمداری و ولایتپذیری حقیقی گام بردارند و از برکات «میثاق غدیر» بهرهمند شوند.
انتهای پیام
