واقعه غدیر خم به عنوان یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ اسلام، همواره فراتر از یک مناسبت مذهبی مورد توجه اندیشمندان و پژوهشگران دینی بوده است. در شرایطی که جامعه امروز بیش از گذشته با پرسشهایی درباره مفهوم ولایتمداری، نقش رهبری دینی در هدایت جامعه و کارکرد پیام غدیر در زندگی معاصر مواجه است، بازخوانی این مفاهیم اهمیت دوچندانی پیدا میکند. به همین مناسبت، برای بررسی ابعاد مختلف ولایتمداری، جایگاه غدیر در جامعه امروز و وظایف مردم در قبال ولایت فقیه، با حجتالاسلام نیما ارزانی، استاد حوزه و دانشگاه، گفتوگویی انجام شد.
حجتالاسلام نیما ارزانی در این گفتوگو ضمن تبیین مفهوم ولایتمداری، غدیر را نماد تداوم هدایت الهی و الگویی برای مسئولیتپذیری اجتماعی دانست و بر نقش بصیرت، آگاهی و حضور مسئولانه مردم در تحقق ارزشهای دینی و اجتماعی تأکید کرد.
ولایتمداری؛ از باور قلبی تا مسئولیتپذیری اجتماعی
حجتالاسلام ارزانی، با تشریح مفهوم ولایتمداری اظهار کرد: ولایتمداری در معنای دینی و اجتماعی، به پذیرش آگاهانه، قلبی و عملی «ولایت» گفته میشود؛ به این معنا که انسان در اندیشه، تصمیمگیری و رفتار خود، محور هدایت و مشروعیت را در چارچوب ولایت الهی و اولیای الهی تعریف کند.
وی افزود: واژه «ولایت» در ادبیات اسلامی تنها به معنای حکومت یا سرپرستی سیاسی نیست، بلکه مفهومی گستردهتر دارد و شامل محبت، پیروی، نصرت، هدایتپذیری، سرپرستی و التزام عملی میشود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نگاه شیعی نسبت به ولایت خاطرنشان کرد: در مکتب تشیع، ولایتمداری به معنای اعتقاد و التزام به این اصل است که هدایت انسان و جامعه باید بر پایه ولایت خداوند، پیامبر اکرم(ص)، اهلبیت(ع) و در عصر غیبت، در چارچوبهای دینی و فقهیِ ولایت فقیه سامان یابد.
حجت الاسلام ارزانی ادامه داد: بر این اساس، ولایتمداری صرفاً یک احساس عاطفی یا شعار نیست، بلکه نظامی فکری و رفتاری است که در آن فرد، حق و باطل، وظیفه و مسئولیت اجتماعی خود را بر مبنای معیارهای دینی تشخیص میدهد.
وی با بیان اینکه ولایتمداری دارای سه بُعد اصلی است، تصریح کرد: نخست، بُعد معرفتی که به شناخت صحیح جایگاه ولایت و نقش آن در هدایت فرد و جامعه مربوط میشود. دوم، بُعد عاطفی و قلبی که شامل محبت، اعتماد و پیوند درونی با ولیّ الهی است. سوم نیز بُعد عملی است که در تبعیت آگاهانه از دستورات و جهتگیریهای مشروع در عرصههای فردی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی نمود پیدا میکند.
این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: ولایتمداری با تقلید کورکورانه تفاوت دارد و ولایتمداری حقیقی بر پایه بصیرت، عقلانیت، ایمان و مسئولیتپذیری شکل میگیرد. فرد ولایتمدار میکوشد تصمیمها و مواضع خود را با معیارهای حق، عدالت، مصلحت جامعه اسلامی و ارزشهای الهی هماهنگ سازد.
وی گفت: ولایتمداری به معنای قرار دادن ولایت الهی در مرکز باور و عمل است؛ به گونهای که انسان تنها مدعی محبت و اعتقاد نباشد، بلکه در رفتار، انتخابها و موضعگیریهای خود نیز وفاداری به مسیر الهی و رهبری دینی را به نمایش بگذارد.
غدیر فراتر از یک واقعه تاریخی، نماد تداوم هدایت و هویت دینی جامعه است
حجتالاسلام ارزانی، با اشاره به جایگاه واقعه غدیر در جامعه امروز اظهار کرد: غدیر در جامعه امروز تنها یک واقعه تاریخی یا مناسبت مذهبی نیست، بلکه برای بسیاری از مردم نماد هویت دینی، پیوستگی اجتماعی و استمرار رهبری الهی به شمار میآید.
وی افزود: نگاه جامعه امروز به غدیر، متناسب با سطح آگاهی، باورهای مذهبی و تجربههای اجتماعی افراد، متفاوت است؛ اما در مجموع میتوان گفت غدیر برای بخش مهمی از مردم یادآور این حقیقت است که دین اسلام نسبت به آینده جامعه و مسئله هدایت، بیتفاوت نبوده است.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در نگاه عمومی، غدیر بیش از هر چیز با مفاهیمی همچون محبت به امام علی(ع)، ولایت، عدالت، وفاداری و امامت شناخته میشود. بسیاری از مردم این روز را فرصتی برای تجدید پیمان با ارزشهایی میدانند که امام علی(ع) نماینده آنهاست؛ ارزشهایی مانند عدالتخواهی، صداقت، سادهزیستی، دفاع از حق و خدمت به مردم.
حجت الاسلام ارزانی با بیان اینکه غدیر در جامعه امروز از کارکردهای فرهنگی و اجتماعی مهمی نیز برخوردار است، تصریح کرد: برگزاری جشنها، اطعام، دیدارها و برنامههای مذهبی، زمینه تقویت همبستگی اجتماعی و انتقال باورهای دینی به نسل جدید را فراهم میکند.
وی خاطرنشان کرد: با این حال، نگاه نسل جوان در بسیاری از موارد پرسشگرانهتر است و صرفاً به برگزاری آیینها بسنده نمیکند، بلکه به دنبال آن است که بداند پیام غدیر در زندگی امروز چه کاربرد و تأثیری میتواند داشته باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: از این رو، جایگاه غدیر زمانی عمیقتر و ماندگارتر خواهد شد که از سطح مراسم و شعار فراتر رود و به یک الگوی عملی در زندگی فردی و اجتماعی تبدیل شود.
وی افزود: اگر جامعه امروز غدیر را به معنای پیروی از عدالت، اخلاق، مسئولیتپذیری و حقمحوری درک کند، این واقعه همچنان میتواند زنده، اثرگذار و راهگشا باقی بماند.
حجت الاسلام ارزانی گفت: غدیر برای مردم امروز، هم یک باور دینی و هم معیاری برای سنجش رفتارهای اجتماعی و اخلاقی است و میتواند در هدایت جامعه به سوی ارزشهای انسانی و الهی نقشآفرین باشد.
وظیفه مردم در قبال ولایت فقیه، ترکیبی از اطاعت، بصیرت و حضور مسئولانه است
حجتالاسلام ارزانی، با تبیین وظایف مردم در قبال ولایت فقیه در شرایط مختلف اظهار کرد: در اندیشه سیاسی شیعه، ولایت فقیه در دوران غیبت بهعنوان محور حفظ نظم اجتماعی، اجرای احکام اسلامی و پاسداری از استقلال جامعه اسلامی مطرح میشود.
وی افزود: بر این اساس، وظیفه مردم در شرایط عادی، دوران غیبت و نیز شرایط جنگی، بر پایه ایمان، اطاعت آگاهانه و مسئولیتپذیری اجتماعی تعریف میشود.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ضرورت شناخت جایگاه رهبری دینی و سیاسی خاطرنشان کرد: مردم در گام نخست وظیفه دارند شناختی صحیح و عمیق از جایگاه رهبری دینی و سیاسی داشته باشند. اطاعت از ولایت فقیه نباید صرفاً احساسی یا شعاری باشد، بلکه باید همراه با بصیرت، آگاهی و تشخیص مصالح عمومی جامعه صورت گیرد.
حجت الاسلام ارزانی ادامه داد: در دوران غیبت، این اطاعت به معنای حمایت از نظام اسلامی، رعایت قوانین مشروع و تلاش برای تحقق عدالت و ارزشهای دینی در جامعه است.
وی با اشاره به وظایف مردم در شرایط جنگی و تهدیدهای داخلی و خارجی تصریح کرد: در چنین شرایطی، مردم وظیفه دارند وحدت، همدلی و پشتیبانی عملی از رهبری و نظام اسلامی را حفظ کنند. تفرقه، شایعهپراکنی و تضعیف جبهه داخلی میتواند امنیت جامعه را با مخاطره مواجه سازد.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: از این رو، حضور در صحنه، دفاع از کشور، کمک به نیروهای نظامی و پشتیبانی فرهنگی، اقتصادی و رسانهای از جبهه حق، از مهمترین وظایف مردم به شمار میآید.
وی تأکید کرد: مردم باید در برابر فرمانها و رهنمودهای ولی فقیه، بهویژه در شرایط بحرانی، احساس تکلیف داشته باشند. این تکلیف میتواند در قالب دفاع نظامی، کمکهای مردمی، صبوری در برابر دشواریها و همکاری در حفظ آرامش عمومی جلوه پیدا کند.
حجت الاسلام ارزانی در ادامه با اشاره به مفهوم آمادگی برای ظهور گفت: اگر مقصود از دوران ظهور، زمان آمادگی برای حکومت جهانی عدالت باشد، وظیفه مردم آن است که با خودسازی، جامعهسازی و زمینهسازی برای تحقق عدالت، روحیه اطاعت از رهبری الهی را در خود تقویت کنند.
وی خاطرنشان کرد: بهطور کلی، وظیفه مردم نسبت به ولایت فقیه، ترکیبی از اطاعت، بصیرت، وحدت و حضور مسئولانه در عرصههای مختلف اجتماعی و سیاسی است.
غدیر فقط یک حادثه تاریخی نیست؛ معیاری ماندگار برای رهبری و عدالت است
حجتالاسلام ارزانی، با اشاره به پیامهای ماندگار واقعه غدیر اظهار کرد: غدیر فقط یک حادثه تاریخی مربوط به گذشته نیست، بلکه پیامی زنده برای امروز انسانهاست. اگر غدیر را تنها به یک روز در زمان پیامبر اکرم(ص) محدود کنیم، بخش مهمی از معنای آن را نادیده گرفتهایم.
وی افزود: غدیر یادآور این حقیقت است که جامعه بدون رهبری آگاه، عادل و دلسوز نمیتواند مسیر صحیح خود را بهدرستی ادامه دهد.
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه غدیر در نگاه امروز نمادی از مسئولیتپذیری اجتماعی است، خاطرنشان کرد: پیام غدیر این است که پس از پیامبر(ص)، مردم نباید نسبت به سرنوشت دینی و اجتماعی خود بیتفاوت باشند. جامعه نیازمند الگویی است که عدالت، اخلاق، دانایی و خدمت به مردم را در مرکز تصمیمگیری قرار دهد.
حجت الاسلام ارزانی ادامه داد: از این منظر، غدیر تنها معرفی یک شخصیت نبود، بلکه معرفی یک معیار بود؛ معیار رهبری شایسته.
وی با اشاره به چالشهای دنیای معاصر تصریح کرد: امروز که جهان با مسائلی همچون بیعدالتی، فریب رسانهای، اختلاف و بحرانهای اخلاقی مواجه است، پیام غدیر میتواند راهگشا باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: غدیر به ما میآموزد که حق را بشناسیم، از عدالت حمایت کنیم و در انتخاب راه و رهبر، تنها به ظاهر و شعار بسنده نکنیم، بلکه صداقت، دانش، تقوا و خدمتگزاری را ملاک قرار دهیم.
وی در ادامه با اشاره به ابعاد فردی پیام غدیر گفت: غدیر برای زندگی فردی انسانها نیز پیامهای مهمی دارد. هر انسان باید در زندگی خود به دنبال راهنمایی صحیح باشد و اجازه ندهد هوسها، تبلیغات یا منافع شخصی جای حقیقت را بگیرند.
حجت الاسلام ارزانی تأکید کرد: محبت به امام علی(ع) نیز تنها در گفتار خلاصه نمیشود، بلکه باید در رفتار، انصاف، کمک به دیگران، شجاعت در دفاع از حق و دوری از ظلم نمود پیدا کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: غدیر یک خاطره تاریخی نیست، بلکه چراغی روشن برای امروز و فرداست. غدیر به ما میآموزد که جامعه موفق، جامعهای است که از رهبری عادل برخوردار باشد و مردمی آگاه، مسئولیتپذیر و همراه با حق داشته باشد.
انتهای پیام
