لینا حسینی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اهمیت تاریخی و اعتقادی واقعه غدیر، اظهار کرد: غدیر صرفاً یک رخداد تاریخی یا یک اعلام محبت ساده نبود، بلکه حادثهای سرنوشتساز در تاریخ اسلام محسوب میشود. پیامبر اسلام(ص) در مسیر بازگشت از آخرین حج خود، یعنی حجةالوداع، در منطقه غدیر خم هزاران نفر از مسلمانان را در گرمای بیابان متوقف کردند که پیام مهمی را ابلاغ کنند، پیامی که طبق آیه ۶۷ سوره مائده، ابلاغ آن با تکمیل رسالت الهی پیوند خورده است.
وی ادامه داد: در این آیه آمده است «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ وَ إِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ»، که نشان میدهد این پیام از چنان اهمیتی برخوردار بوده است که عدم ابلاغ آن به معنای ناتمام ماندن رسالت تلقی میشد. از همین رو غدیر را میتوان نقطه اتصال نبوت و امامت دانست.
این پژوهشگر دینی بیان کرد: اهمیت غدیر در این است، که نشان میدهد اسلام برای آینده جامعه پس از پیامبر برنامه داشته و هدایت جامعه را بدون تعیین مسیر و مرجعیت رها نکرده است. در واقع، غدیر پاسخی به این پرسش اساسی است که جامعه اسلامی پس از پیامبر چگونه باید مسیر هدایت را ادامه دهد.
حسینی با اشاره به مستندات تاریخی این واقعه، خاطرنشان کرد: واقعه غدیر در منابع متعدد تاریخی و حدیثی شیعه و اهل سنت نقل شده و ازجمله رویدادهایی است که در منابع متواتر فریقین ثبت شده است. همین امر باعث شده غدیر به عنوان سندی مهم در مباحث مربوط به تداوم هدایت دینی و مرجعیت علمی و سیاسی در جهان اسلام مورد توجه قرار گیرد.
وی به مفهوم «ولایت» در اندیشه اسلامی پرداخت و افزود: مفهوم ولایت در واقعه غدیر با جمله مشهور پیامبر(ص) یعنی «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» روشن میشود. در نگاه شیعی، این عبارت تنها بیانگر توصیهای اخلاقی یا ابراز محبت نسبت به امام علی(ع) نیست، بلکه بیانگر نوعی مرجعیت دینی، معنوی و اجتماعی برای ایشان پس از پیامبر اسلام است.
این پژوهشگر دینی اضافه کرد: پیامبر(ص) پیش از بیان این جمله، از مردم پرسیدند «ألست أولی بالمؤمنین من أنفسهم؟»، آیا من نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر نیستم، وقتی مردم این موضوع را تأیید کردند، پیامبر جمله «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» را بیان کردند. این مقدمه نشان میدهد که واژه «مولی» در اینجا صرفاً به معنای دوست یا محبوب نیست، بلکه ناظر به نوعی سرپرستی و مرجعیت در هدایت جامعه است.
حسینی با بیان تفاوت میان «ولایت» و «رهبری» بیان کرد: رهبری در مفهوم عمومی بیشتر به مدیریت و اداره امور جامعه اشاره دارد، در حالی که ولایت در منطق اسلامی مفهومی گستردهتر است که علاوه بر مدیریت، شامل هدایت معنوی، مشروعیت الهی، مرجعیت علمی و پیوند معنوی با جامعه نیز میشود. اگر غدیر معرفی یک الگوی هدایت و زمامداری بود، حکومت امام علی(ع) را میتوان تفسیر عملی همان الگو دانست. در واقع سیره حکومتی آن حضرت نشان میدهد، که الگوی مطرحشده در غدیر چگونه در عرصه عمل تحقق یافته است.
وی ادامه داد: نخستین ویژگی برجسته در حکومت علوی، تقدم عدالت بر مصلحتسنجیهای قدرتمحور است. در منابع تاریخی، بهویژه در نهجالبلاغه، نمونههای متعددی از این رویکرد دیده میشود، ازجمله در نحوه تقسیم بیتالمال، برخورد با خواص و انتصاب کارگزاران. نامه امام علی(ع) به مالک اشتر که در نهجالبلاغه آمده است، یکی از مهمترین متون اسلامی در زمینه شیوه اداره حکومت محسوب میشود و در آن بر عدالت، رعایت حقوق مردم و مسئولیت سنگین حاکمان تأکید شده است.
این پژوهشگر دینی دومین درس مهم حکومت علوی را پاسخگویی و مسئولیتپذیری حاکمان دانست و گفت: در سیره امام علی(ع)، حاکم نهتنها از نقد و نظارت مصون نیست، بلکه خود را در برابر مردم و خداوند مسئول میداند. آن حضرت در نامهای به اشعث بن قیس تأکید میکنند، که مسئولیت حکومتی طعمه و امتیاز شخصی نیست، بلکه امانتی است که بر عهده مسئولان گذاشته شده است. همچنین در حکومت علوی، مسئولیتها بر اساس صلاحیت و توانمندی افراد واگذار میشود. به همین دلیل امام علی(ع) در برابر درخواست برخی افراد برای دستیابی به مقام و قدرت، قاطعانه ایستادگی میکردند و اجازه ورود افراد فاقد صلاحیت به ساختار حکومتی را نمیدادند.
حسینی با اشاره به پیامهای عید غدیر برای جامعه امروز، اضافه کرد: غدیر تنها یک مناسبت تاریخی یا مذهبی نیست، بلکه منشوری از پیامهای اجتماعی، سیاسی و تمدنی برای مسلمانان در طول تاریخ به شمار میرود. مهمترین پیام آن، استمرار هدایت الهی در جامعه اسلامی و ضرورت پیوند دین با رهبری صالح است. غدیر دعوتی همیشگی به ولایتمداری آگاهانه است، یعنی پیروی از حق، عدالت و رهبری شایسته، نه تعصبهای کور و قبیلهای. در حقیقت، اگر جامعه اسلامی به دنبال رشد و هدایت در دنیا و آخرت باشد، راه آن تبعیت از آموزههای الهی و حرکت در مسیر پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) است.
انتهای پیام
