معصومه جودکی در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: یکی از مهمترین دلایل این موضوع، قدرت بالای اعتیادآوری نیکوتین است. نیکوتین یکی از اعتیادآورترین مواد شناختهشده محسوب میشود و با اثرگذاری سریع و قدرتمند بر سیستم پاداش مغز و ترشح دوپامین، وابستگی شدیدی ایجاد میکند.
وی افزود: بسیاری از افراد سیگاری بهخوبی میدانند که مصرف دخانیات به ریهها، قلب و سایر بخشهای بدن آسیب میرساند، اما علائم ترک مانند اضطراب، تحریکپذیری، بیخوابی و میل شدید به مصرف، بهگونهای بر رفتار فرد غلبه میکند که آگاهی از مضرات در لحظه مصرف کمرنگ میشود. این مسئله در میان نوجوانان و جوانان اهمیت بیشتری دارد، زیرا مغز در این سنین هنوز در حال رشد است و حساسیت بیشتری نسبت به ایجاد اعتیاد دارد.
جودکی با اشاره به نقش صنعت دخانیات در جذب نسل جوان گفت: صنعت دخانیات با آگاهی از کاهش گرایش جوانان به سیگارهای سنتی، محصولات جدیدی مانند سیگارهای الکترونیکی و ویپ را با طعمهای میوهای و آبنباتی و طراحیهای مدرن عرضه کرده است. این محصولات با القای این تصور نادرست که بیضرر هستند یا تنها بخار آب تولید میکنند، جوانان را به مصرف ترغیب میکنند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی البرز با بیان اینکه نوجوانی و جوانی دوره حساس شکلگیری هویت فردی است، خاطرنشان کرد: در این دوره تصمیمات عقلانی بسیاری اوقات تحت تأثیر احساسات و نیاز به پذیرفته شدن در جمع همسالان قرار میگیرد. ترس از طرد شدن در میان دوستان برای برخی نوجوانان قویتر از ترس از ابتلا به سرطان ریه در ۴۰ سالگی است. از سوی دیگر، برخی نوجوانان مصرف سیگار را نمادی از بزرگشدن، استقلال یا مخالفت و شکستن قوانین خانوادگی تلقی میکنند.
وی همچنین به نقش استرس در گرایش جوانان به دخانیات اشاره کرد و گفت: بسیاری از جوانان با فشارهای ناشی از تحصیل، آینده شغلی و روابط اجتماعی مواجه هستند و نیکوتین بهطور موقت احساس آرامش کاذب ایجاد میکند و به ابزاری برای فرار از اضطراب تبدیل میشود.
جودکی دسترسی آسان به دخانیات را از دیگر عوامل مؤثر دانست و اظهار کرد: با وجود محدودیتهای قانونی، همچنان دسترسی به سیگار و قلیان از طریق برخی فروشندگان متخلف یا حتی در محیط خانواده امکانپذیر است. همچنین زمانی که مصرف دخانیات در خانواده، مهمانیها، قهوهخانهها و سایر محیطهای اجتماعی بهعنوان رفتاری عادی یا بخشی از تفریح تلقی شود، پیام هشداردهنده درباره مضرات آن تحتالشعاع عادیسازی مصرف قرار میگیرد.
وی در ادامه با اشاره به محدودیت اثربخشی برخی برنامههای پیشگیری افزود: بسیاری از برنامهها تنها بر انتقال اطلاعات یا نمایش تصاویر هشداردهنده متمرکز هستند، در حالی که تحقیقات نشان میدهد این روشها بهتنهایی تأثیر چندانی بر نوجوانان ندارند.
وی خاطر نشان کرد: آموزش مهارت نه گفتن، تقویت توانایی مقابله با فشار گروه همسالان، ارائه راهکارهای عملی برای مدیریت استرس و هیجانات و همچنین محدود کردن دسترسی به دخانیات، بالا بردن مالیات از جمله اقداماتی است که اثربخشی بیشتری دارد.
رئیس مرکز بهداشت استان البرز در پایان تأکید کرد: آگاهی از مضرات سیگار شرط لازم برای پیشگیری است، اما بهتنهایی کافی نیست. بسیاری از افراد به دلیل اعتیاد قادر به ترک نیستند، برخی تحت تأثیر فشارهای روانی و اجتماعی به مصرف روی میآورند و گروهی نیز با محصولات جدیدی مواجه هستند که خطرات آنها کمتر از واقعیت جلوه داده میشود.
جودکی اظهار کرد: بنابراین برای کاهش مصرف دخانیات در میان جوانان باید شرایطی فراهم شود که از گفتن ضرر دارد به سمت دشوار کردن شروع مصرف و ترک آسانتر باشد. موضوعی که از طریق افزایش قیمت محصولات دخانی، ممنوعیت کامل تبلیغات، توسعه فضاهای بدون دود و تقویت خدمات روانشناختی و جایگزینهای سالم برای مدیریت استرس امکانپذیر خواهد بود.
انتهای پیام
