به گزارش ایسنا، آیین رونمایی از نمایشنامههای «به پرندگان شلیک نکنیم»، «تاج شکلاتی»، «خواب تمساح»، «داستان یک خر» و «لبه چاقو» نوشته بهزاد صدیقی با حضور و سخنرانی مجید قناد (تهیهکننده، کارگردان، مجری و استاد دانشگاه)، شهرام کرمی (نمایشنامهنویس، کارگردان تئاتر و استاد دانشگاه)، احمد رمضانی (مدیر نشر بوی کاغذ)، علی محمدرحیمی (نمایشنامهنویس، کارگردان و بازیگر) برگزار شد.
مجید قناد -تهیهکننده، کارگردان و مجری- با اشاره به وضعیت نمایشنامهنویسی کودک و نوجوان، درباره این نمایشنامهها گفت: نویسنده در نمایشنامههای منتشرشده مسائل و نکات آموزشی را به خوبی برای مخاطب کودک و نوجوان مطرح کرده است. کودکان ما از این کتابها نکات بسیاری را یاد میگیرند؛ چنانکه پیش از این ما از چنین کتابهایی یادگرفته بودیم.
قناد در ادامه به نمایشهای بیکلام اشاره کرد و درباره تولید برنامه مسابقه «از مدرسه تا مدرسه» در دهه ۷۰ گفت: در این مسابقه از دو گروه شرکتکننده، طبیعتاً در نهایت یکی پیروز و برنده و دیگری بازنده میشد و شکست میخورد. در این برنامه متوجه شدیم بچههایی که بازنده میشوند، قدرت پذیرش شکست را ندارند. به نظرم در این خصوص آثار کودک و نوجوان خیلی میتواند، فرهنگسازی کند.
در بخش دیگری از این آیین، بهزاد صدیقی-نمایشنامهنویس، کارگردان، استاد دانشگاه و نویسنده این پنج نمایشنامه منتشرشده- در سخنانی گفت: از آنجا که دغدغه نمایشنامهنویسی برای بزرگسالان از دغدغههای همیشگیام بوده، نوشتن نمایشنامه برای کودکان و نوجوانان نیز از دیگر دغدغدمندیهای تئاتری و فرهنگیام است و جزو تجربههای لذتبخشم به حساب میآید. برای نوشتن برخی از این نمایشنامههای منتشرشده که اکنون از طریق بازار کتاب، در دسترس علاقهمندان تئاتر کودک و گروههای نمایشی قرار گرفته است، به فراخور موضوع و موقعیتهای نمایشی از اشعار کودکانه استفاده کردم که زحمت سرودن این اشعار بر عهده علی محمدرحیمی بوده و به نظرم به جذابیت این چند اثر کمک کرده است.
این نمایشنامهنویس و کارگردان تئاتر همچنین یادآور شد: تجربه نمایشنامهنویسی کودک و نوجوان در فعالیتهای نمایشنامهنویسیام ادامه دارد و علاوه بر اینها چند اثر دیگر برای چاپ و نشر آماده دارم. امیدوارم به زودی این نمایشنامهها در دسترس کارگردانان تئاتر کودک و نوجوان قرار گیرد؛ زیرا چنانکه میدانیم تا نمایشنامهها به مرحله تولید و اجرای صحنهای نرسند، به تکمیل و تکامل هم دست پیدا نخواهند کرد.
او همچنین در ادامه سخنان خود با اشاره به این که حمایت از تولید، چاپ، انتشار و اجرا وظیفه مسئولان فرهنگیهنری و سیاستگذاران این امور است، گفت: در همهجای دنیا حمایت از تولیدات محصولات فرهنگی را مسئولان فرهنگی و به خصوص شهرداریها انجام میدهند و برای مخاطبان کودک و نوجوان ارزش بسیاری قائل میشوند. در اینجا هم ما به حمایت مجدانه و مستمر مدیران و تصمیمگیرندگان امور فرهنگی و هنری برای تولید تئاتر کودک و نوجوان نیاز داریم.
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود اضافه کرد: پیش از انتشار این آثار در چند سال گذشته چند کارگردان تئاتر کودک و نوجوان تقاضای نمایشنامه این گروه سنی را داشتند اما با آمادهسازیها و بازنویسیهای مکرر و نهایی برای چاپ و انتشار و اجرا، این کار به تعویق افتاد که حالا این آثار را در اختیارشان قرار میدهم؛ امیدوارم شرایطی فراهم شود تا در سال جاری یکی از این پنج نمایشنامه منتشرشده را به روی صحنه ببرم.
شهرام کرمی-نویسنده، کارگردان و مدرس دانشگاه- نیز با اشاره به تاریخچه نمایشنامهنویسی کودکان و نوجوانان در ایران و جهان گفت: نخستین نمایش کودک و نوجوان در ایران توسط باغچهبان در سال ۱۲۹۸ اجرا شد و این تاریخ آغاز رسمی تئاتر ویژه بچهها در کشور ما حساب میشود. به فاصله کمی از آغاز رسمی تئاتر ویژه کودک و نوجوان در جهان که با اجرای نمایش «پیتر پن» در سال ۱۹۰۴ میلادی در انگلستان جنبه عمومی پیدا کرد، این موج در کشور ما هم شکل گرفت. تاریخ چاپ نخستین نمایشنامه ویژه کودک و نوجوان در ایران به سال ۱۳۰۷ برمیگردد که نمایشنامه «خانم خزوک» زندهیاد باغچهبان در شیراز منتشر شد. بعد از این تاریخ روند چاپ نمایشنامههای خارجی تا زمان جریان فعال تئاتر کودک و نوجوان در دهههای چهل و پنجاه تداوم داشت.
این نویسنده و کارگردان درباره ویژگیهای پنج نمایشنامه تازه منتشرشده از آثار بهزاد صدیقی در انتشارات «بوی کاغذ گفت: با خواندن این پنج نمایشنامه چند نکته به نظرم رسید که در اینجا مطرح میکنم. نخستین نکته درباره این آثار تنوع موضوعی آنهاست که در هر کدام مفاهیم و مضامین گوناگونی به زبان ساده برای بچهها نوشته شده است. دومین ویژگی برخی از این آثار نگاه اقتباسی است و نویسنده از ادبیات کهن ایرانی مثل «مرزباننامه» و دو داستان معروف غیر ایرانی وام گرفته است. در اینجا لازم است، اشاره کنم برخلاف اینکه بعضیها فکر میکنند اقتباس و بازخوانی از آثار ادبی کار چندان خلاقانهای نیست، معتقدم اقتباس از آثار شاخص برای نمایشنامهنویسی به غنای نمایشنامهها میافزاید و اقتباس در آثار ادبیات نمایشی جهان، سابقه طولانی داشته و متداول بوده چنانکه تعداد زیادی از آثار نویسندههای بزرگ همچون شکسپیر و برشت اقتباسی بوده و در ادبیات نمایشی ماندگار شدهاند. در نمایشنامه «داستان یک خر» نوشته بهزاد صدیقی این نویسنده با بهره گرفتن از حکایتی از «مرزباننامه» و شیوه روایی نمایش ایرانی به خصوص نقالی، اثری اقتباسی و نمایشی نوشته است.
شهرام کرمی با یادآوری این مسئله که وظیفه ذاتی هنرمند است که به آثار ادبی و فرهنگ کشورش توجه کند، درباره ویژگی دیگر مجموعه نمایشنامهها گفت: این نویسنده در هر کدام از این آثار، گروه سنی مخاطب خود را تعیین کرده که کدامیک از این آثار ویژه کودک یا ویژه نوجوان است و در اصل به تقسیمبندی ویژه نمایشنامهها برای مخاطبان خاص توجه داشته و این موضوع مهم است. به عنوان نمونه نمایشنامه «لبه چاقو» برای مخاطب نوجوان نوشته شده و این موضوع قابل توجه است که نویسنده در این نمایشنامه به مسئله قتل، خشونت و ذهنیت نوجوان در این کار میپردازد که توجه به این موضوع و مسائل لازم بوده و قابل توجه است.
این کارگردان و استاد دانشگاه در خصوص دیگر ویژگیهای این نمایشنامهها گفت: ویژگی سوم که در این مجموعه نمایشنامهها دیدم، زبان ساده آثار است و هر نمایشنامه، زبان مختص مخاطب خود را دارد. همچنین از دیگر ویژگیهای این نمایشنامهها میتوانم به مضامین و موضوعات آنها اشاره کنم که در همه آنها مفاهیم اخلاقی و انسانی به زبان نمایشی و هنری به مخاطب کودک و نوجوان انتقال داده میشود.
این نمایشنامهنویس در پایان سخنان خود در خصوص نوع چاپ نمایشنامه به موضوع تصویرگری نمایشنامههای کودک و نوجوان در جذب مخاطب اشاره کرد و گفت: به نظرم برای انتشار نمایشنامههای کودک و نوجوان، تصویرگری میتواند مثل کتابهای داستان کودک و نوجوان در جذب مخاطب خیلی تأثیرگذار باشد. نمایشنامه در شکل ادبی که برای اجرا نوشته میشود، مخاطب ویژه خود را دارد و به شکل فنی نوشته میشود که برای عامه مردم خوانش آن خاص و محدود است. اما در دوره و زمان ما خواندن نمایشنامه علاوه بر اهل فن و ادبیات در بین گروههای مختلف رواج پیدا کرده و میتوان بچهها را به خواندن نمایشنامه تشویق کرد.
علی محمدرحیمی -نمایشنامهنویس، کارگردان و بازیگر- به عنوان سخنران پایانی آیین رونمایی این پنج نمایشنامه منتشر شده با اشاره به این نکته که این یک مسئله جدی است و محصولات فرهنگی برای کودکان توسط بزرگسالان تولید میشود و از آن مهمتر این است که بزرگترها تا چه اندازه میتوانند به کودکان نزدیک شوند، گفت: پُرواضح است که در رابطه تولید آثار فرهنگی کودکان و نوجوانان با این گروه مخاطبان، هر چه این فاصله کمتر باشد، بیگمان حرفهای بزرگترها به گوش کودکان بیشتر شنیده خواهد شد. به نظرم در این بزنگاه، ابزاری دقیق و نافذ لازم است تا این دره عمیق و دور را نزدیک و کمعمق کند.
این نویسنده و کارگردان تئاتر گفت: در دنیای تئاتر و در حوزه کودکان، به غیر از آگاهی فنی برای اجرای نمایشنامهها، ابزاردیگری ما را به مقصود، نزدیکتر و دنیای ما را به دنیای کودکان نزدیک میکند؛ آنگونه که صدای بزرگسالان را از درون شیپور تولیدات فرهنگی، به گوش کودکان در دنیای بزرگشان میرساند. معتقدم یکی از این ابزارهای بیان، دیالوگ یا مونولوگ یا سولیلوگ در قالب شعر در نمایشنامه است و اگر به این امر قائل باشیم، لزوم وجود شعر یا حتی دیالوگهای ریتمیک، نیازی پرثمر و کارآمد در نمایشنامهنویسی و تئاتر کودک و نوجوان خواهد بود.
این نمایشنامهنویس همچنین یادآور شد: در پنج نمایشنامهای که بهزاد صدیقی در دنیای درام و اینبار در دنیای درام کودکان به چاپ رسانده است، ایشان تلاش میکند با بیانی ساده و بیتکلف و به دور از پندنامههای آشفتهی مرسوم، گفتوگویی صمیمی با کودکان و نوجوانان بر روی صحنه داشته باشد.
او در پایان سخنان خود درباره زبان این نمایشنامهها گفت: در این آثار تمرکز بر شیوایی کلمات و نرمی جملات تا جایی پیش رفته که گهگاه جملات از دیالوگِ مسلکی فاصله گرفته و به جروبحثهای نوجوانی در کوچه و خیابان یا دردِ دلهای کودکان در بازیهای کودکانه نزدیک میشود و جالبتر اینکه شأن اجرایی نمایشنامه را هم به مثابه یک مانیفست حفظ میکند. مثلا در نمایشنامههای «داستان یک خر» و «تاج شکلاتی»، استفاده از شعر به فراخور سن مخاطب و در جایگاه مناسب و استفاده کمی مناسبتر، نمایشنامهها را حتی در هنگام خوانش به اثری تصویرساز برای کودکان تبدیل میکند.
انتهای پیام
