مهدی کرباسچی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به شرایط اقلیمی خراسان جنوبی اظهار کرد: قرار گرفتن استان در کمربند خشک و نیمهخشک جهان، کاهش شدید منابع آبی، بارندگی اندک، تبخیر بالا و فقر پوشش گیاهی، موجب شده بخش وسیعی از عرصههای طبیعی استان در معرض بیابانزایی قرار گیرد.
وی افزود: از مجموع عرصههای طبیعی استان، ۳۶ درصد را اراضی بیابانی و ۵۰ درصد را مراتع کمتراکم بیابانی تشکیل میدهد؛ به عبارتی بیش از ۱۲ میلیون هکتار از مساحت خراسان جنوبی در زمره اراضی بیابانی و مراتع کمتراکم قرار دارد که حدود ۸۶ درصد کل مساحت استان را شامل میشود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به وضعیت فرسایش بادی در استان گفت: هماکنون حدود چهار میلیون و ۸۸۶ هزار هکتار از اراضی استان تحت تأثیر فرسایش بادی قرار دارد و بیش از دو میلیون و ۱۳۵ هزار هکتار نیز به عنوان کانون بحرانی فرسایش بادی شناسایی شده است.
کرباسچی مهمترین عوامل گسترش بیابان در استان را خشکسالیهای طولانیمدت، چرای بیش از ظرفیت مراتع، تغییر کاربری اراضی مرتعی، کمبود اعتبارات بیابانزدایی، وزش بادهای فرساینده بهویژه بادهای ۱۲۰ روزه سیستان، ضعف پوشش گیاهی و بهرهبرداری نامناسب از منابع طبیعی عنوان کرد.
وی ادامه داد: کاهش بارندگیها و توزیع نامناسب نزولات جوی در کنار تبخیر بالا، موجب افت پوشش گیاهی شده و زمینه را برای توسعه فرسایش بادی و افزایش کانونهای گردوغبار فراهم کرده است. در این شرایط، چرای مازاد دام و بهرهبرداری غیراصولی از مراتع نیز روند تخریب منابع طبیعی را تشدید میکند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با تشریح اقدامات انجام شده در حوزه بیابانزدایی گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از یک میلیون اصله نهال ریشهای و گلدانی در نهالستانهای استان تولید شد و عملیات نهالکاری در سطح ۲۵۵ هکتار به اجرا درآمد.
وی افزود: همچنین طرحهای مدیریت روانآب همراه با بذرپاشی در سطح ۹۳۰ هکتار، مراقبت و آبیاری عرصههای احیا شده در ۴۹۳ هکتار و مبارزه با آفت ملخ کوهاندار تاغزارها در بیش از ۲۲ هزار هکتار از شهرستانهای زیرکوه، سرایان، نهبندان و قائنات انجام شده است.
کرباسچی از اجرای ۶۵ کیلومتر تله رسوبگیر در محور طبس ـ اصفهان نیز خبر داد و گفت: این اقدامات با هدف کنترل حرکت شنهای روان و کاهش خسارات ناشی از فرسایش بادی اجرا شده است.
وی درباره مهمترین پروژههای در دست اجرا اظهار کرد: برنامههای بیابانزدایی استان عمدتاً در قالب طرحهای نهالکاری و مدیریت روانآبهای سطحی دنبال میشود. در حال حاضر ۲۰۰ هکتار نهالکاری در شهرستان طبس و ۵۵ هکتار در سربیشه در حال اجراست و طی شش ماه گذشته نیز عملیات مدیریت روانآب در سطح ۹۳۰ هکتار در شهرستانهای زیرکوه، سربیشه، طبس و سرایان انجام شده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به پراکنش کانونهای بحرانی فرسایش بادی در استان گفت: بیشترین وسعت این کانونها به ترتیب در شهرستانهای طبس، زیرکوه و بشرویه قرار دارد و همین مناطق بیشترین آسیبپذیری را در برابر گردوغبار و جابهجایی شنهای روان دارند.
وی تأکید کرد: ایجاد پوشش گیاهی همچنان مؤثرترین و پایدارترین راهکار مقابله با فرسایش بادی است و در مناطقی که امکان استقرار پوشش گیاهی وجود ندارد، از روشهایی مانند مالچپاشی، احداث تلههای رسوبگیر و ایجاد بادشکنهای زنده و غیرزنده استفاده میشود.
کرباسچی افزود: از آغاز اجرای طرحهای بیابانزدایی در استان تاکنون بیش از ۲۳۸ هزار هکتار عملیات احیایی شامل نهالکاری، مدیریت روانآب، احداث بادشکن، مالچپاشی و تلههای رسوبگیر اجرا شده که نقش مهمی در کاهش هجوم شنهای روان به جادهها، روستاها، اراضی کشاورزی و زیرساختهای استان داشته است.
وی مشارکت جوامع محلی را یکی از ارکان موفقیت طرحهای مقابله با بیابانزایی دانست و گفت: همکاری روستاییان در تأمین نیروی انسانی، حفاظت از عرصهها و اصلاح الگوی کشت موجب شده آثار فرسایش بادی در برخی مناطق کاهش یابد و استفاده از گونههای درختی و چندساله در اراضی کشاورزی نیز نتایج مثبتی به همراه داشته است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی کمبود اعتبارات را مهمترین مانع اجرای طرحهای بیابانزدایی عنوان کرد و افزود: گستردگی اراضی بیابانی استان نیازمند نگاه ویژه ملی است، اما اعتبارات موجود تناسبی با حجم مشکلات و وسعت عرصههای در معرض تخریب ندارد.
وی خشکسالیهای مداوم، وجود دام مازاد بر ظرفیت مراتع، برداشتهای غیراصولی معدنی، مصرف بیرویه منابع آب، ضعف آگاهی عمومی نسبت به اهمیت منابع طبیعی و توسعه دیمکاری در اراضی شیبدار را از دیگر چالشهای جدی در مسیر حفاظت از منابع طبیعی استان برشمرد.
کرباسچی درباره برنامههای سال جاری نیز گفت: اجرای حدود دو هزار هکتار نهالکاری، احداث ۲۰ کیلومتر بادشکن زنده، اجرای ۳۵۰ هکتار مدیریت روانآب و ۵۰ کیلومتر تله رسوبگیر در برنامه سال ۱۴۰۵ قرار دارد که تحقق آن منوط به تأمین اعتبارات مورد نیاز است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سال گذشته بیش از ۴۲ میلیارد ریال اعتبار برای اجرای طرحهای مقابله با بیابانزایی و تثبیت شنهای روان در استان اختصاص یافت و برای سال ۱۴۰۵ نیز اعتباری بالغ بر یک هزار و ۲۵۵ میلیارد ریال از محل منابع ملی پیشنهاد شده است که در صورت تخصیص، زمینه اجرای پروژههای گستردهتری در حوزه کنترل بیابان و حفاظت از منابع طبیعی استان فراهم خواهد شد.
انتهای پیام
