عزیز مصطفایی کارشناس میراث فرهنگی ناملموس اداره کل میراث فرهنگی استان کرمانشاه در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به فرارسیدن فصل کوچ مردم منطقه اورامانات، اظهارکرد: نوع کوچ نشینی که در منطقه اورامانات وجود دارد، با سایر مناطق کشور بسیار متفاوت است که این موضوع آن را به یک کوچ منحصربفرد در ایران و حتی جهان تبدیل کرده است. 

وی افزود: عشایر سایر مناطق، معمولا کوچ خود را از اوایل فصل بهار شروع می‌کنند، درحالی که در منطقه اورامانات به دلیل شرایط آب و هوایی که دارد، کوچ «هوارنشینی» معمولا از ۴۵ روز پس از شروع بهار که میزان بارش‌ها کم می‌شود، آغاز می‌گردد. 

کارشناس میراث فرهنگی ناملموس استان تصریح کرد: در کوچ‌های مرسوم، عشایر معمولا از یک نقطه به شکل افقی به نقطه‌ای دیگر کوچ می‌کنند و کوچ آنها هم بین چند روز تا چند هفته طول می‌کشد، اما در کوچ «هوارنشینی» برعکس تمام کوچ‌های دیگر، مردم اورامانات به شکل عمودی از دامنه کوه به بالادست کوه کوچ می‌کنند و کوچ آنها بیشتر از چندساعت هم طول نمی‌کشد. 

وی در ادامه با بیان اینکه هدف از کوچ «هوارنشینی» با سایر کوچ‌های دیگر نیز متفاوت است، عنوان کرد: عشایر سایر مناطق از طریق کوچ کردن به دنبال تهیه علوفه برای دام‌هایشان هستند، اما در کوچ «هوارنشینی» هرچند تهیه علوفه نیز جزو اهداف کوچ است و مردم هوارنشین به دنبال استفاده از هوای لطیف‌تر برای فرار از گرمای تند تابستانی در دامنه کوه نیز هستند، اما هدف اصلی از کوچ تهیه آب است. 

مصطفایی ادامه داد: در روستاهای منطقه اورامانات که در دامنه کوه قرار گرفته‌اند، در بالا دست هر روستایی یک چشمه قرار دارد که تامین کننده آب شرب، آب دام‌ها و آب برای آبیاری باغات این روستاهاست، اما در اواسط نیمه‌های بهار که میزان بارش‌ها کم می‌شود، میزان دبی آب این چشمه‌ها نیز کاهش پیدا می‌کند و دیگر کفاف اینکه هم آب شرب، هم آب مورد نیاز دام‌ها و هم آب باغات را تامین کند را نمی‌دهد، بنابراین مردم این منطقه با سخاوتی تمام و با برگزاری جشن «کومسای»، آب چشمه‌ها را به باغات خود و حتی حیوانات وحشی کوهستان هدیه می‌دهند و خود و دام‌هایشان کوچ می‌کنند. 

وی ادامه داد: نقطه‌ای که مردم این منطقه برای کوچ انتخاب می‌کنند، معمولا در بالا دست کوه و ارتفاع حدود ۲۷۰۰ تا ۳۰۰۰ مترمربع از سطح زمین است و چند ساعتی با دامنه کوه فاصله دارد. فصل کوچ «هوارنشینی» معمولا از نیمه اردیبهشت آغاز می‌شود و بستگی به شرایط آب و هوایی روستاهای منطقه تا اواخر خرداد ادامه پیدا می‌کند. 

کارشناس میراث فرهنگی ناملموس استان با بیان اینکه این نوع از کوچ نشینی ریشه‌ای تاریخی در منطقه اورامانات دارد، عنوان کرد: در بالادست کوه، علاوه بر اینکه هوای خنک تر و لطیف‌تری برای زندگی وجود دارد، کوچ نشینان از یخچال‌های طبیعی موجود در کوه، برای تامین آب خود و دام‌هایشان استفاده می‌کنند. آنها در این نطقه از کوه هم سکونتگاه‌های خشکه چینی را به شکل دایره‌ای ساخته‌اند که سقف ندارد، برای همین سقف آن را با علوفه‌های تازه پر می‌کنند. 

وی، با بیان اینکه زندگی هوارنشینی مردم اورامانات از اواخر خرداد تا پنج ماه در بالادست کوه ادامه پیدا می‌کند، افزود: پس از پنج ماه که دوباره بارش‌ها از راه می‌رسد و هوا خنک‌تر می‌شود، مردم دوباره به خانه‌های خود در پائین دست کوه باز می‌گردند. 

مصطفایی با تاکید براینکه سبک زندگی هوارنشینی در کل منطقه اورامانات گسترده است، اظهار کرد: این سبک زندگی در اورامانات کرمانشاه، اورامانات کردستان و بخشی از کشور عراق وجود دارد. 

وی با بیان اینکه این نوع از سبک زندگی مردم اورامانات طی سالهای گذشته در پرونده ثبت جهانی منظر فرهنگی تاریخی طبیعی اورامانات به ثبت جهانی رسیده، عنوان کرد: آنچه به ثبت جهانی منطقه اورامانات کمک کرد، همین شیوه زندگی و ارتباط انسان و محیط در این منطقه است که هیچ کجا نمی‌توان مشابه آن را پیدا کرد. 

کارشناس میراث فرهنگی ناملموس استان خاطرنشان کرد: داستان کوچ هوارنشینی یک تجربه انسانی است که ساکنین این پهنه در طول قرن‌ها آن را بدست آوردند و توانستند از طریق آن بقای خود را تضمین کرده و با بهترین شیوه با طبیعت برخورد داشته باشند، لذا ضروری است که حفاظت از این میراث فرهنگی ارزشمند بیش از گذشته انجام شود. 

انتهای پیام