سعید اصغریان ۲۴ خرداد، در نشست خبری به مناسبت «روز جهانی اهدای خون»، اظهار کرد: در حال حاضر، برای فرآوردههای خونی مورد نیاز بیماران، در هیچ جای دنیا محصول مصنوعی و جایگزین وجود ندارد؛ بنابراین هنگامی که بیماری نیاز فوری به خون یا فرآوردههای خونی پیدا میکند، تنها راه نجات او، وجود اهداکنندهای است که همگروه وی بوده و پیشتر خون خود را اهدا کرده باشد. هر واحد خون کامل اهدایی، به سه فرآورده اصلی شامل پلاکت، پلاسما و گلبول قرمز فشرده تبدیل میشود که هریک میتواند در نجات جان یک بیمار مورد استفاده قرار گیرد. نکته بسیار مهم این است که تزریق فرآوردههای خونی صرفاً زمانی انجام میشود که حیات بیمار در خطر باشد. ما در انتقال خون، تزریق فرآورده خونی به منظور پیشگیری از بیماری نداریم. کاربرد آن اضطراری و حیاتی است. بنابراین، وقتی میگوییم هر اهدا، جان سه نفر را نجات میدهد، واقعیتی است که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد. اگر نتوانیم تأمین خون کافی، سالم و بههنگام را به انجام برسانیم، به معنای از دست رفتن جان بسیاری از نیازمندان به خون خواهد بود.
وی درخصوص سلامت خون اهدایی ادامه داد: در رابطه با سلامت خون، انتقال خون استان و کشور به لحاظ آزمایشهایی که روی خونهای اهدایی انجام میدهد و کیفیت دستگاههای آزمایشی، جزء سرآمدان منطقه و جهان است و تقریباً از نظر کیفی با برترینهای دنیا در یک سطح قرار داریم. در سال ۱۴۰۴ و با همت بلند اهداکنندگان و تلاشهای جهادی و خستگیناپذیر پرسنل انتقال خون، ما توانستیم ۹۹.۴ درصد از درخواستهای بیمارستانی را پاسخگویی کنیم. این موفقیت بزرگ در سالی به دست آمد که دو جنگ تحمیلی و ناآرامیهای دیماه را پشت سر گذاشتیم و فشار کاری ما به مراتب بیش از گذشته بود؛ اما با حمایتهای بیدریغ مردم و تلاشهای شبانهروزی سازمان توانستیم پاسخی تقریباً ۱۰۰ درصدی به نیازها بدهیم.
تحقق بیش از ۱۰۰ درصدی اهداف در تمام شاخصها
مدیرکل انتقال خون خراسان رضوی با مقایسه عملکرد استان با میانگین کشوری گفت: درصد توزیع خون نسبت به درخواستهای بیمارستانی در کل کشور ۹۳.۳ درصد بود، در حالی که استان ما با ۹۹.۴ درصد، در این حوزه عملکرد داشت. سازمان مرکزی هرساله اهدافی را برای استانها تعیین میکند که باید به آنها دست یابیم؛ از جمله این اهداف میتوان به عدد مورد نیاز اهدا و توزیع خون، اهداف مربوط به جذب جوانان و بانوان و سایر شاخصهای عملکردی اشاره کرد. خوشبختانه اداره کل انتقال خون استان تقریباً در تمامی این شاخصها، حتی بیش از ۱۰۰ درصد اهداف تعیینشده را محقق کرده است.
اصغریان با تأکید بر دو اولویت اصلی سازمان در سال گذشته و سال جاری خاطرنشان کرد: اهدای خون بانوان و جوانان، دو شاخص اصلی و از اولویتهای مهم انتقال خون هستند. جا دارد در این حوزه فرهنگسازی بیشتری انجام شود و شاهد حضور پررنگتر بانوان در این عرصه ایثار باشیم. در کشورهای پیشرفته اروپایی و حتی آسیایی، سهم بانوان از اهدای خون بین ۳۰ تا ۵۰ درصد است، اما متأسفانه این آمار در کشور ما بسیار پایین و متوسط آن حدود پنج درصد است. یکی از باورهای نادرست در میان بانوان این است که تصور میکنند کمخون هستند. ما پیش از خونگیری، از تمامی داوطلبان آزمایش هموگلوبین میگیریم و اگر فردی با هموگلوبین سطح پایینی تشخیص داده شود، علاوه بر مشاوره پزشکی، قرص آهن بهصورت رایگان در اختیارش قرار میدهیم. این نگرانی که بانوان کم خون هستند موضوعی غلط است و باید با فرهنگسازی در این زمینه برطرف شود. بنابراین یکی از اهدافی که در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ در نظر داریم افزایش رشد اهدای خون بانوان است.
وی با بیان اینکه استان در سال ۱۴۰۴ به ۱۱۴ درصد از هدف خود در این حوزه رشد اهدای خون بانوان دست یافت، یادآور شد: درصد اهدای خون بانوان در کشور حدود ۵.۸ درصد بود، اما این رقم در استان ما ۶.۶ درصد بوده است. نکته امیدوارکنندهتر، رشد ۱۹.۱۶ درصدی اهدای خون بانوان در استان و رشد ۲۳ درصدی در شهر مشهد در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ است. با این حال، همچنان جای رشد بسیار بیشتری داریم و امیدواریم با فرهنگسازی مؤثر، گامهای بلندتری در این مسیر برداریم.
اهدای خون جوانان؛ ضرورتی برای مقابله با سالمندی جمعیت
مدیرکل انتقال خون خراسان رضوی در تشریح اهمیت جذب اهداکنندگان جوان هشدار داد: قالب اهداکنندگان خون ما به رده سنی بالای ۳۵ سال حرکت کرده است و این موضوع لزوم ترویج اهدای خون جوانان را پررنگتر کرده است. کشور به سمت سالمندی پیش میرود و متقابلاً نیاز به خون و فرآوردههای خونی نیز افزایش خواهد یافت. اگر نتوانیم این اتفاق را با جایگزینکردن اهداکنندگان جوان پر کنیم، در آینده با مشکل جدی مواجه خواهیم شد. این موضوع برای ما یک هدف بسیار مهم است. خوشبختانه در استان ما، رشد اهدای خون جوانان زیر ۳۵ سال در سال گذشته ۱۵.۵۱ درصد بوده که رقمی قابل توجه است. هدفی که برای استان درنظر گرفته شده ۲۵ درصد بوده است، اما این عدد در استان ما به ۳۰.۷۸ درصد رسیده است. همچنین متوسط رشد اهدای خون در کشور در سال ۱۴۰۴ معادل ۱.۶۶ درصد بود، اما این عدد در استان ۵.۹ درصد بوده که نشاندهنده رشدی تقریباً سهبرابری نسبت به میانگین کشوری است.
اصغریان در بخش دیگری از سخنان خود به مقایسه آماری میزان مشارکت مردم در اهدای خون در ۴۰ روز نخست جنگ رمضان (از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵) با مدت مشابه سال گذشته پرداخت و بیان کرد: در این بازه زمانی، میزان مراجعه مردم برای اهدای خون ۲۵.۴۸ درصد افزایش یافت. مردم علاوه بر حضور حماسی در خیابانها و میدانها، در پایگاههای انتقال خون نیز حضوری حماسی داشتند؛ بهطوریکه گاهی پرسنل ما شرمنده مردم میشدند و ناچار بودند پذیرش داوطلبان را به روزهای آینده موکول کنند. ما در این ایام، جلوه واقعی ایثار و همدلی را مشاهده کردیم. نکته بسیار قابل توجه دیگر اینکه در همین ۴۰ روز، شاهد رشد ۷۲.۸۲ درصدی اهداکنندگان بار اول بودیم. بانوان نیز با رشدی خیرهکننده معادل ۱۱۹ درصد جهت اهدای خون در این ایام مراجعه کردند؛ یعنی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، مراجعه بانوان بیش از دو برابر شده بود.
اگر اهدای خون دچار وقفه شود، اتاقهای عمل تعطیل میشوند
وی با تشریح انواع نیازهای بیمارستانی به خون مطرح کرد: اگر حضور ایثارگرانه مردم در پایگاههای انتقال خون نباشد، عملکرد مراکز درمانی با مشکل مواجه میشود، جان بیماران به خطر میافتد یا پروسه درمانی بیماران یا به تأخیر میافتد. ما دو نوع مصرف خون داریم، نخست، مصرف مستمر مانند نیاز بیماران سرطانی و تالاسمی که بهطور مداوم خون و فرآوردههای خونی دریافت میکنند. دوم، مصرف الکتیو یا برنامهریزی شده، مانند بیماری که نیاز به عمل جراحی دارد و باید پیش از عمل، خون مورد نیاز او رزرو شود. اگر تأمین خون با مشکل مواجه شود، اتاقهای عمل بیمارستانها عملاً دچار اختلال خواهند شد. سازمان انتقال خون یک سازمان عامالمنفعه است؛ ما از مردم پولی بابت خون دریافت نمیکنیم. خون را از مردم میگیریم، فرآوری میکنیم و به خود مردم بازمیگردانیم. امیدواریم با فرهنگسازی مستمر، شاهد حمایت روزافزون مردم در این زمینه باشیم.
مدیرکل انتقال خون خراسان رضوی با اشاره به مشکلات و چالشهای این سازمان خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات ما در زمینه کمبود نیروی انسانی است. مراکز ما از نظر کمبود نیروی انسانی تحت فشار قرار دارند و با همه توان در تلاشند تا خدمترسانی به مردم دچار خلل نشود. از سوی دیگر، یکی دیگر از چالشهای ما در حوزه کمبود منابع مالی است. با توجه به اینکه بودجه ما استانی است و هر ساله حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد رشد دارد، اما با وجود تورم سالانه، در تأمین اقلام و ملزومات مورد نیاز با مشکلات جدی روبهرو میشویم. علاوه بر آن یکی دیگر از مشکلات ما فضای فیزیکی است. امیدواریم با بهرهبرداری از پروژه انتقال خون مرکز سناباد بتوانیم زمان انتظار مردم را کاهش داده و خدمات شایستهتری ارائه دهیم.
اصغریان اضافه کرد: در حال حاضر، اگر هر فردی اعم از ایرانی یا غیرایرانی خون یا فرآوردههای خونی دریافت کند، تعرفه مشخصی برای آن در نظر گرفته میشود. برای هموطنان عزیزمان، این هزینه را بیمه مستقیماً به بیمارستان پرداخت میکند، بنابراین مردم ما هیچ مبلغی بابت خون دریافتی پرداخت نمیکنند. اما اگر بیمار، فردی خارجی باشد، این مبلغ طبق همان تعرفه از وی دریافت میشود. با این حال، نرخ تعرفه خون در حال حاضر برای همه افراد یکسان است.
انتهای پیام
