حمیدرضا گلمحمدی تواندشتی، در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تنوع آیینهای مذهبی این استان، اظهار کرد: مازندران از جمله استانهایی است که آیینهای عزاداری آن تنها به آیین محرم محدود نمیشود، بلکه بسیاری از سنتهای مذهبی این منطقه، ریشه در فرهنگ بومی و تاریخ اجتماعی مردم دارد و طی قرنها نسل به نسل منتقل شده است.
این پژوهشگر فرهنگ عامه ادامه داد: در بخشی از این آیین، اسبی که با زین، یراق، ادوات جنگی و مشکی که نشانه اصابت تیر بر آن است آراسته شده، در کنار رودخانه رها میشود. این صحنه به صورت نمادین بازگشت اسب بیسوار حضرت عباس(ع) را تداعی میکند و فضای احساسی ویژهای در میان عزاداران ایجاد میکند.
گلمحمدی تواندشتی درباره «سقانفار» نیز گفت: پس از حضور در کنار رودخانه، دستههای عزاداری به تکیه یا حسینیهای که در مجاورت آن قرار دارد میروند و در مقابل سقانفار به عزاداری میپردازند. سقانفار بنایی چوبی و دو طبقه است که به یاد حضرت ابوالفضلالعباس(ع) ساخته شده و در برخی مناطق با عنوان «ابوالفضلی» شناخته میشود.
وی افزود: در طبقه بالای سقانفار آیین نوحهخوانی و سینهزنی برگزار میشود و در طبقه همکف، آب، شربت و دیگر نذورات میان عزاداران توزیع میشود که این آیین، نمادی از جایگاه حضرت عباس(ع) به عنوان سقای دشت کربلا است.
این پژوهشگر فرهنگ عامه در ادامه با اشاره به اهمیت فرهنگی این بناها بیان کرد: سقانفارها علاوه بر کارکرد مذهبی، نمونهای ارزشمند از معماری چوبی بومی مازندران هستند و بسیاری از آنها با نقاشیها و کتیبههای عاشورایی تزئین شدهاند که از منظر مردمشناسی و تاریخ هنر نیز اهمیت فراوانی دارند.
گلمحمدی تواندشتی در ادامه با اشاره به آیین مذهبی «دعوتین» یا «دعوی» بندپی اظهار کرد: این آیین هر سال پیش از برگزاری آیین سنتی «۲۶ عیدماه» در منطقه بندپی شرقی برگزار میشود و بیش از ۱۵۰ سال قدمت دارد.
وی افزود: این آیین به ابتکار علمای منطقه برای تقویت صلهرحم، همبستگی اجتماعی و تکریم ارزشهای انسانی شکل گرفت و تاکنون نیز با حضور گسترده مردم ادامه یافته است.
این پژوهشگر فرهنگ عامه گفت: مردم از ساعات نخستین صبح در زیارتگاه حاج شیخموسی که در ارتفاعات بندپی قرار دارد گرد هم میآیند و ضمن زیارت، نذر، دعا و نیایش، در برنامههای مذهبی شرکت میکنند. همزمان بازارهای محلی نیز برپا میشود و محصولات کشاورزی، صنایعدستی و کالاهای بومی عرضه میشود که این موضوع به رونق اقتصاد محلی نیز کمک میکند.
وی ادامه داد: در پایان این آیین، با استفاده از موقوفات و نذورات مردمی، از هزاران زائر پذیرایی میشود که این سنت، جلوهای از فرهنگ وقف، همدلی و مشارکت اجتماعی در منطقه است.
گلمحمدی تواندشتی با تأکید بر ضرورت توجه به این آیینها خاطرنشان کرد: آیینهایی مانند «آب فرات» و «دعوتین» تنها مراسم مذهبی نیستند، بلکه بخشی از میراث فرهنگی ناملموس مازندران به شمار میروند. مستندسازی، ثبت، معرفی و حمایت از این آیینها میتواند ضمن حفظ هویت فرهنگی استان، زمینه معرفی ظرفیتهای گردشگری مذهبی و فرهنگی مازندران را نیز فراهم کند.
انتهای پیام
