زهر عقرب به عنوان گرانبهاترین ماده اولیه صنابع دارویی دنیا بوده که هر گرم از این ماده میلیونها دلار ارزش دارد و در سالهای اخیر خرید و فروش زهر عقرب به یکی از پر درآمدترین تجارتهای جهان تبدیل شده است.
امروزه با افزایش دانش بشری و پیشرفت علم، برای تأمین ماده اولیه صنایع دارویی، در کشورهای مختلف شاهد شغلی نوظهور و پرخطر و در عین حال پر مهیچ پرورش عقرب در غالب واحدها و مزارع پرورش عقرب هستیم که در همین رابطه در کشور ایران نیز تنها مزرعه پرورش عقرب غرب کشور در استان همدان با ظرفیت ۱۸۰ هزار قطعه با مجوز اداره کل محیط زیست استان همدان در حال فعالیت است.
صدور مجوزهای قانونی برای چنین واحدهایی مانع از برداشت بیرویه حیوانات و جانوران وحشی از طبیعت بوده و موجب حفظ تنوع زیستی و جلوگیری از قاچاق اجزا زنده و غیر زنده و محصولات جانبی آن میشود.
تولید سالیانه ۶۰ تا ۷۰ گرم زهر عقرب در همدان
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان از تولید سالیانه ۶۰ تا ۷۰ گرم زهر عقرب به عنوان گرانترین مایع جهان و ۴۰ لیتر روغن عقرب در این استان خبر داد.
شهرام احمدی فارسانی در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه در استان همدان تاکنون توسط اداره کل حفاظت محیطزیست برای دو واحد پرورش عقرب مجوز صادر شده است، افزود: مجوز یکی از این موارد مزرعه پرورش عقرب در شهرستان فامنین در اراضی روستای طاوه در رابطه با پرورش عقربهای بومی و آندومیک ایرانی بوده که در سال ۹۷ موافقت اصولی آن را اداره کل محیط زیست استان صادر کرده است.
وی ادامه داد: پروانه بهرهبرداری این واحد نیز مربوط به سال ۹۹ به ظرفیت ۱۸۰ هزار قطعه بوده که طبق مجوز پروانه بهرهبرداری صادره، مساحت زمین پروژه ۶۵۰۰ متر مربع و مساحت زیربنا ۴۰۰ مترمربع بوده است.
احمدی فارسانی با بیان اینکه هم اکنون این واحد مزرعه پرورش عقرب در اراضی روستای طاوه فامنین مستقر بوده و در حال فعالیت است، گفت: این واحد پرورش عقرب با دارا بودن ۲۰ هزار قطعه عقرب سالیانه بهطور میانگین دارای ۶۰ تا ۷۰ گرم تولید زهر عقرب و چهار لیتر تولید روغن عقرب است.
احمدی فارسانی در ادامه بیان کرد: واحد دیگر مزرعه پرورش عقرب نیز در سال ۹۷ موافقت اصولی آن توسط اداره کل حفاظت محیطزیست استان به ظرفیت ۳۰ هزار قطعه در شهرستان بهار در اراضی روستای زاغه صادر شده که زمین آن به مساحت ۲۰۰۰ مترمربع و با سطح زیربنای ۵۰۰ متر مربع بوده است.
وی با بیان اینکه نامبرده در مرحله دوم موافقت اصولی طرح خود را در سال ۹۷ تمدید کرده که برای بار دوم مساحت زمین آن از ۲۰۰۰ مترمربع به ۱۸۰۸ مترمربع کاهش یافته است، خاطرنشان کرد: در مرحله سوم نامبرده مجدد در سال ۹۹ موافقت اصولی طرح خود را تمدید کرده و یکسال مهلت داشته که واحد خود را راهاندازی کند اما در این بازه نسبت به ساخت و تکمیل پروژه خود اقدام نداشته و طرح وی بهصورت ابتر باقی مانده و این واحد غیرفعال است.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان همدان ادامه داد: در استان همدان تاکنون ۳۰۹ گونه جانوری شناسایی شده که از این تعداد گونههای جانوری شناسایی شده، تعداد چهار گونه به دوزیستان،۵۲ گونه به خزندگان، ۱۸۷ گونه به پرندگان، ۴۲ گونه به پستانداران و ۲۴ گونه به ماهیها اختصاص دارد.
احمدی فارسانی با اشاره به خواص دارویی زهر عقرب، اظهار کرد: سم این جانور به تعبیری گرانبهاترین مایع دنیا محسوب میشود که البته شرط آن وجود شرایط استاندارد زهرگیری و نگهداری است، به همین دلیل بهای این ماده در جهان بسیار بالاست .
«آگامای سروزغی ایرانی» و «افعی راده در معرض خطر انقراض محلی در همدان
احمدی فارسانی با اشاره به اینکه ۵۲ گونه مربوط به گونه جانوری خزندگان شناسایی شده در استان همدان بومی استان هستند، اظهار کرد: در این گونه از خزندگان بومی استان تقریبا «آگامای سروزغی ایرانی» و «افعی راده در معرض خطر انقراض محلی هستند.
وی در ادامه گفت: برای جلوگیری از خطر انقراض این نوع از گونههای جانوری سعی بر آن شده تا با تهیه برنامه عملیاتی با برنامهریزی لازم جمعیت این نوع از گونههای جانوری را مدیریت کرده و تحت مدیریت و حفاظت قرار دهیم.
دکتر سید احسان حسنی، فعال در پرورش و تولید و تکثیر عقرب هم در گفتوگو با ایسنا با اشاره به افتتاح و بهرهبرداری مزرعه پرورش عقرب خود در سال ۹۹ به عنوان تنها مزرعه پرورش عقرب غرب کشور واقع در اراضی طاوه شهرستان فامنین، اظهار کرد: در کشور ایران ۷۴ گونه عقرب وجود دارد که ۱۲ گونه آن تقریبا سمی هستند و ۶ گونه عقرب بسیار سمی بوده که در این واحد کشت، پرورش، نگهداری و تولید سم عقرب چهار گونه آن که خواص دارویی و درمانی ارزشمندی دارد را پرورش میدهیم و زهر آن در این واحد گرفته میشود.
وی با بیان اینکه بیشتر زهر عقرب استحصال شده این واحد مزرعه پرورش عقرب از طریق واسطهها صادرات میشود، خاطرنشان کرد: در سطح کشور تنها دو مزرعه پرورش عقرب وجود دارد که یک مورد از این واحدهایکشت، پرورش، نگهداری و تولید سم عقرب به استان فارس واقع در شیراز و دیگری به استان همدان واقع در فامنین اختصاص دارد.
حسنی با بیان اینکه در حال حاضر تنها مشکل ما در رابطه با فعالیت در این حوزه بحث صادرات زهر عقرب است، گفت: بازاریابی یکی از مشکلات فعلی در فروش زهر عقرب تولید شده این مزرعه به شمار میرود و با توجه به اینکه مقداری صنایع دارویی بحث مافیایی دارد ورود به آن سخت است و هر کاری سختی های خود را دارد و سختی این کار هم ورود به مافیای بزرگ دارویی است.
وی ادامه داد: در بحث پرورش عقرب در کنار تحصیلات مرتبط خود در رشته دامپزشکی، کسب تجربه نیز از نقش موثری در این حوزه برخوردار بوده و به دلیل نبود هیچگونه رفرنس و مرجع و منبع معتبر، تجربیات خود را طی این هفت سال کسب کردهام.
حسنی با بیان اینکه ارزشمندترین ماده عقرب زهر آن است، گفت: با وجود ۲۰ هزار قطعه عقرب در این واحد، سالیانه ۶۰ تا ۷۰ گرم زهر عقرب و چهار لیتر روغن عقرب در این مجموعه استحصال میشود.
وی با بیان اینکه زهر این عقربها ماده اولیه بسیاری از کارخانههای داروسازی است و در تولید داروهای جدید داخلی و خارجی کاربرد دارد، اظهار کرد: سم عقرب با وجود اینکه کشنده است؛ اما در ساخت داروهای ضدسرطانی، ساخت آنتی بیوتیک و درمان دردهای مفصلی، ایدز و MS و ساخت داروها کاربرد دارد و همچنین محققان در مورد استفاده این سم، در بحث آفت کشی مزارع کشاورزی به نتایج خوبی رسیده اند.
حسنی همچنین حفظ گونههای طبیعی و آندومیک ایران را یکی از اهداف مهم راهاندازی این مزرعه دانست و اضافه کرد: در طرح توسعه این واحد، پرورش مار نیز جزو برنامههای آتی دیگر اینمجموعه برای استحصال "زهر و سم مار" خواهد بود که نسبت به احداث سالن دیگری با ظرفیت ۲۰۰۰ رشته پرورش مار اقدام داشتهایم اما فعلا این برنامه محقق نشده است.
وی اضافه کرد: از حدود سه سال پیش ارائه مجوز به هر گونه راه اندازی واحد پرورش عقرب در کشور ممنوع شده و دیگر مجوزی در رابطه با پرورش عقرب صادر نمیشود.
حسنی با بیان اینکه این مزرعه پرورش عقرب از نقش موثری در جلوگیری از صید بی رویه و حفظ و کنترل نسل عقربهای مولد منطقه برخوردار است، اظهار کرد: عقربهای مولد از محیط زیست صید و در این مجموعه تکثیر میشود و بعد از آنکه تعداد آنها به یک اندازه مناسب از لحاظ سن و تعداد رسید، عملیات زهرگیری آغاز شده و این روند ادامه پیدا میکند.
به گزارش ایسنا، زهر عقرب در ساخت داروهای ضدسرطانی، ساخت آنتی بیوتیک و درمان دردهای مفصلی، ایدز و MS و ساخت داروها کاربرد دارد و همچنین محققان در مورد استفاده این سم، در بحث آفت کشی مزارع کشاورزی به نتایج خوبی رسیده اند.
انتهای پیام
