این شاعر در گفتوگو با ایسنا درباره شعر هیئت و تأثیر آن در جامعه و اینکه آیا نیاز به بازتعریفی از این شعرها داریم، گفت: شعر هیئت یکی از گونههای مهم ساختاری و محتوایی شعر بعد از انقلاب اسلامی است و اتفاقات بزرگی در این زمینه افتاده است. ما نقاط عطف بسیاری را میتوانیم از آنچه در شعر هیئت ما رخ داده، احصا کنیم. شعر هیئت شمایل تازهای به شعر پس از انقلاب داده است.
او افزود: شعر هیئت در تعریف ساده، شعری است که مناسب کاربرد در هیئات است؛ شعری که هم از حیث ساختاری با آن قالب و مخاطب مناسبت دارد و هم از حیث محتوایی برای مخاطب و آن فضای ویژه، ارزشمند و مقدس طراحی شده است. اصولا شعر هیئت ممکن است برای این منظور هم نوشته نشده باشد بلکه عامتر و در فضای اهل بیت (ع) سروده شده باشد اما در فضای هیئت نیز قابلیت استفاده پیدا کند.
عرفانپور سپس خاطرنشان کرد: آنچه امروز در شعر هیئت میبینیم از جهات متعددی قابل تحسین و ارزشهایش قابل شمردن است و از جهاتی هم مانند همیشه در برخی نقاط آسیب داریم که باید در این زمینه هشدار داد. باید حواسمان باشد که شعر هیئت و سرودن شعر مناسب هیئات به معنی تنزل فنی و محتوایی نیست؛ اتفاقا در این مقام، شاعر باید برای مراقبت از کیفیت فنی و محتوایی شعر هوشیارتر باشد.
او ادامه داد: شعری که برای اهل بیت (ع) سروده میشود و در آن جایگاه و شأن میخواهد نقشی ایفا کند اصولا راه دشوارتری پیش رو دارد و مراقبتهای بیشتری هم در جان، ضمیر و نفس شاعر باید اتفاق بیفتد و هم در عرصه سرایش شاعر به نوع دیگری باید با کلمات و جملات سروکار داشته باشد تا محصول، محصول مناسب شعر هیئت باشد.
عرفانپور سپس بیان کرد: ما در نوحهها و غزلهایی که در گونه شعر هیئت گفته میشود و یا نوحههایی که از مداحان اهل بیت میشنویم گاهی شاهد کمدقتیها هستیم یا تسامحها و سهلانگاریهایی میبینیم که شایسته شعر هیئت نیست. از طرفی هم هنوز هستند کسانی که در حوزه شعر هیئت نگاه هنریتر و فنیتر و محتواییتری دارند که به سرودهها و آثار شاخصتری منتج شده که تا سالها میتوان از آن صحبت کرد؛ شعرهایی که نگرش امروزی دارند و ماجرای عاشورا را در سال رخ دادن واقعه محصور نکرده و با زندگی امروز پیوند میدهند و هم در عرصه فنی با شعر امروز که ویژگیها خاص خود را دارد پیوند و گره خوردهاند. این شعر گونهای از شعر رسمی ایران هم هست.
او با تأکید بر این که از صحبت کردن درباره آسیبشناسی شعر هیئت پرهیز دارد زیرا به ویژگیهای مثبت آن به ویژه در ایام محرم توجه نمیشود، توضیح داد: با پرداختن صرف به این موضوع کسانی که کمتر به هیئت میروند تصورشان این میشود که شعرهایی که خوانده میشود پر از آسیب است درحالی که اینطور نیست؛ در واقع ضریب دادن بیش از حد به این آسیبشناسی خوب نیست.
این شاعر درباره مداحیهایی که در فضای مجازی دست به دست میشود، مداحیها با شعرهای قوی و مداحیها با شعرهای ضعیفتر و مقایسهای که ناخودآگاه در این مسیر در ذهن مخاطب شکل میگیرد، توضیح داد: این مقام چون مقام ارزشمند، مقدس و ظریفی است و دقایق بسیار دارد طبیعتا مانند همه عرصههای دیگر، عرصهای است که هم اهل فن و تخصص هستند که اصولی کار کرده و آنچه را باید، تولید میکنند و هم نگرشهای سطحیتر، سرودههای سطحیتر و مجالس سطحیتر داریم. حول هر موضوع ارزشمندی این مسئله شکل میگیرد. در شعر هیئت نیز این مسئله را داریم و باید تلاش کرد نمونههای اصیل و تراز شعر هیئت بیشتر خودشان را نشان دهند و این نمونهسازی و الگوسازی بیش از پیش جلوه کند تا خود مخاطب هیئت عینکی پیدا کند که با آن عینک بتواند سره را از ناسره تشخیص دهد تا مخاطبِ آثار بهتر و هیئتهای بهتری باشد که توجه جدیتری به مقوله ادبیات دارند.
او درباره پیوند عاشورا با مسائل روز کشورمان در شعر و اینکه به چه نکاتی در این شعرها باید توجه شود، اظهار کرد: در شرایط کنونی کشور و در جنگی که به نوعی هنوز درگیر آن هستیم بیش از ۱۰ هزار شعر از شاعران فعال در کشور عزیزمان سروده شده که ویژگی تعداد زیادی از این شعرها پیوند زدن حوزه معرفتی عاشورا با تقابل امروز حق و باطل و نبردی است که در آن هستیم؛ در واقع مقاومتی که ایران دارد به نوعی در مقابل دنبالهروهای یزید و معاویه دارد، این موضوعی بود که در تعدادی از شعرها به صورت مستقیم و در تعدادی به صورت غیرمستقیم مطرح بود؛ یعنی جاری و ساری بودن فرهنگ ظلمستیزانه عاشورا دیده میشد که این موضوع امر مبارکی است.
میلاد عرفانپور در ادامه خاطرنشان کرد: معتقدم زمانی که از عاشورا صحبت میکنیم، اگر عاشورای محصور و متوقفماندهای در سال ۶۰ هجری باشد، چندان کار بزرگی نکردهایم؛ زمانی از عاشورا گفتن حق مطلب را ادا خواهد کرد که کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا را درک کنیم و در این گستره و جغرافیا با این فهم و نگرش بتوانیم تقابل امروز حق و باطل و جبهه امروز حق و جبهه امروز باطل را بشناسیم و موضع حسینوار و عاشورایی بگیریم و در کنار حسینیهای زمان و حسینهای زمان و در مقابل یزیدان زمان بایستیم. این اتفاقی است که در شعرها بدون تعارف افتاده که اتفاق مثبت، قابل تحسین و قابل پژوهشی است.
او با اشاره به اینکه پیوند عاشورا با مسائل امروز در شعر انقلاب سابقه دارد گفت: جناب دکتر علیرضا قزوه در دهه ۱۳۶۰، این شعر را مینویسند «ابتدای کربلا مدینه نیست، ابتدای کربلا غدیر بود/ ابرهای خونفشان نینوا، اشکهای حضرت امیر بود» و میرسد به تقابل امروز انسان با یزیدان زمان و جبهه باطل. برای رسیدن به این موضوع باید به «خود» برسیم و این به «خود» رسیدن ما، به عاشورا رسیدنمان است. شهدای امروز ما دنبالهرو خط سرخ شهدای عاشورا هستند. مکتب مقاومت امروز ما ادامه مکتب مقاومت کربلاست و این مسیری است که حضرت امام خمینی (ره) در انقلاب اسلامی برای ما تعریف کرد و رهبر شهید و عزیز و حسینی ما آن را به بلوغ رساند و رهبر عزیزمان حضرت امام مجتبی خامنهای دارند این راه ادامه میدهند. در تکتک سالهایی که از انقلاب گذشته مردم با این مسیر خو گرفتهاند و شاعران ما هم با این مسیر نسبت ویژهای دارند که در شعرهایشان آن را نشان میدهند.
انتهای پیام
