حمیدرضا گل‌محمدی تواندشتی، پژوهش‌گر فرهنگ عامه و آیین‌های مذهبی مازندران، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به پیشینه آیین «قوم بنی‌اسد» اظهار کرد: این آیین در بسیاری از مناطق مازندران، غروب دوازدهم محرم و پس از گذشت دو روز از شهادت حضرت امام حسین(ع) و یارانش برگزار می‌شود و برگرفته از روایت تاریخی حضور قبیله برای دفن پیکر شهدای است.

وی افزود: بر اساس منابع تاریخی، اعضای قبیله بنی‌اسد با راهنمایی  پیکرهای مطهر شهدای کربلا را به خاک سپردند و همین واقعه تاریخی، الهام‌بخش شکل‌گیری این آیین در بسیاری از مناطق ایران، به‌ویژه استان مازندران شده است.

گل‌محمدی با تشریح چگونگی اجرای این آیین گفت: در این آیین، گروهی از مردان با پوشاندن چهره خود با چفیه و در دست داشتن چوب، به همراه دو یا چند تابوت نمادین که با پارچه‌های سبزرنگ پوشانده شده‌اند، وارد مسجد یا تکیه می‌شوند. آن‌ها هم‌زمان با حرکت، چوب‌ها را بر زمین می‌کوبند؛ حرکتی که نمادی از جست‌وجوی پیکر شهدا و آمادگی برای تدفین آنان است.

این پژوهشگر فرهنگ عامه ادامه داد: زنان نیز در پشت سر مردان، با نوحه‌خوانی، شیون و سینه‌زنی وارد تکیه می‌شوند و پس از قرار گرفتن تابوت‌ها در مرکز مجلس، مردان به دور آن حلقه زده و با اجرای نوحه‌های سنتی، فضای حزن و اندوه واقعه کربلا را بازآفرینی می‌کنند.

وی حضور فردی با پوشش نمادین شیر را از جلوه‌های شاخص این آیین دانست و گفت: در باورهای عامیانه و ادبیات آیینی شیعه، شیر نماد پاسداری از پیکر شهدای کربلاست و در این مراسم نیز فردی با این پوشش، به صورت نمادین از تابوت‌ها محافظت می‌کند.

گل‌محمدی افزود: در بخش دیگری از مراسم، نوحه‌خوانان با خواندن اشعاری با مضمون «ای قوم بنی‌اسد، بیایید تا شهدا را دفن کنیم»، حاضران را با روایت تاریخی تدفین شهدای کربلا همراه می‌کنند و این بخش از آیین، مهم‌ترین پیام معنوی این آیین را به نمایش می‌گذارد.

این پژوهشگر فرهنگ عامه با تأکید بر اهمیت صیانت از آیین‌های بومی عاشورایی خاطرنشان کرد: آیین «قوم بنی‌اسد» تنها یک آیین سوگواری نیست، بلکه بخشی از میراث فرهنگی ناملموس مردم مازندران محسوب می‌شود که در کنار انتقال مفاهیم ایثار، وفاداری و فرهنگ عاشورا، نقش مهمی در حفظ هویت فرهنگی و آیین‌های سنتی این استان ایفا می‌کند.

وی تصریح کرد: ثبت، مستندسازی و معرفی این آیین به نسل جوان و پژوهش‌گران حوزه فرهنگ، می‌تواند زمینه حفظ و تداوم یکی از ارزشمندترین سنت‌های عاشورایی مازندران را فراهم کند.

گلمحمدی ادامه داد: آیین قوم بنی اسد در واقع یادآور روز ۱۲ محرم سال ۶۱ هجری است که در آن، طایفه «بنی اسد» به صحرای نینوا آمده و در حالی که اجساد مطهر شهدای کربلا در زیر آفتاب سوزان است، آن ها را تشییع و تدفین می‌کنند.

انتهای پیام