عملیات غافلگیرکننده «والفجر ۸» و تصرف شهر استراتژیک فاو توسط رزمندگان اسلام، توازن سیاسی-نظامی را به نفع جمهوری اسلامی ایران بر هم زد. این موفقیت بزرگ، رژیم عراق را به اتخاذ شیوهای جدید واداشت و این استراتژی را پس از اشغال مهران، «دفاع متحرک» نامگذاری کرد.
عراق میکوشید با ادامه عملیاتهای خود، نقاط دیگری را تصرف کند. ادامه چنین وضعیتی میتوانست عواقب وخیمی را هم از بُعد نظامی و هم از بُعد سیاسی برای جمهوری اسلامی ایران به دنبال داشته باشد. بر همین اساس، برای مقابله با حرکت جدید عراق، انجام عملیات برای آزادسازی شهر مهران و ارتفاعات آن در دستور کار قرار گرفت.
حمله عراق به مهران؛ نقطهعطف استراتژی دفاع متحرک
ارتش عراق، ساعت یک بامداد ۲۷ اردیبهشتماه ۱۳۶۵ در منطقه مهران دست به تهاجم زد و شهر و حومه آن و برخی از ارتفاعات منطقه را تصرف کرد. در این زمان واحدهای ارتشی، مرکب از ۶ گردان پیاده و دو گردان زرهی، مسئولیت خطوط پدافندی را در این منطقه بر عهده داشت و نیروهای سپاه نیز پشتیبانی از این منطقه را به طور کامل بر عهده نگرفته بود.
با اشغال مهران، استحکامات و موانع متعددی توسط دشمن ایجاد شد. در محور شمالی (جاده ایلام - مهران و باغ کشاورزی) هفت ردیف مین همراه با کانال و بیش از پنج ردیف سیمخاردار رشتهای وجود داشت. در محور میانی (حد فاصل رودخانه گاوی و جاده دهلران - مهران) به لحاظ کوهستانی بودن منطقه، استحکامات نسبتاً ضعیف بود و در محور جنوبی (ارتفاعات قلاویزان) سنگرهای کمین و در بعضی شیارها، یک ردیف سیمخاردار و مین قرار داشت.
اهداف و طرح عملیات کربلای ۱
بازپسگیری شهر مهران و سلسله ارتفاعات قلاویزان و دستیابی به مرز و تأمین کل منطقه، از اهداف اصلی این عملیات بود.
منطقه عملیاتی از جنوب به ارتفاعات قلاویزان، از شمال به ارتفاعات نمهکلان کوچک، از غرب به امتداد غربی ارتفاعات قلاویزان و پاسگاه مرزی بهرانآباد و از شرق به جاده مهران-دهلران منتهی میشد.
طرح عملیات در سه مرحله طراحی شد مرحله اول شامل تأمین ارتفاعات قلاویزان ایران تا روستای امامزاده سیدحسن، مرحله دوم شامل تأمین ارتفاعات «جبلحمرین» تا «شیار مگ سوخته» و در امتداد آن، تأمین روستاهای بهین، بهروزان و هرمزآباد و مرحله سوم برای تصرف خاکریز عملیات والفجر ۳، روستای فرخآباد تا زیر ارتفاعات ۲۲۳ قلاویزان طراحی شده بود.
استعد