ایوب همتی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به پیامدهای ثبتنام دانشآموزان دارای صغر سن در پایه اول ابتدایی با عنوان «مستمع آزاد»، اظهار کرد: ورود به مدرسه یکی از حساسترین نقاط عطف رشد کودک محسوب میشود، پژوهشهای علوم اعصاب و روانشناسی رشد نشان دادهاند که موفقیت تحصیلی تنها تابع هوش نیست بلکه حاصل تعامل رشد شناختی، هیجانی، اجتماعی، زبانی و مهارتهای خودتنظیمی است.
وی خاطرنشان کرد: تقریباً تمامی نظامهای آموزشی پیشرفته برای ورود به پایه اول، حداقل سن مشخصی تعیین کردهاند و استثناها را به موارد بسیار محدود و مبتنی بر ارزیابیهای تخصصی منحصر کردهاند.
رئیس اداره آموزش و پرورش استثنایی ایلام تصریح کرد: در ایران بر اساس قوانین و اسناد بالادستی وزارت آموزش و پرورش، سن ورود به پایه اول ابتدایی ۶ سال تمام است.
وی با اشاره به وجود برخی موارد ثبتنام زودهنگام گفت: با وجود تصریح مقررات آموزشی، در برخی موارد دانشآموزان دارای صغر سن با عنوان «مستمع آزاد» و یا گاهاً با اصرار والدین پذیرش میشوند و به خانوادهها وعده داده میشود که اختلاف سنی از طریق جهش تحصیلی در سالهای بعد جبران خواهد شد.
همتی تأکید کرد: چنین رویکردی نه تنها فاقد پشتوانه علمی، بلکه موجب ایجاد مشکلات آموزشی، روانشناختی، حقوقی و اداری میشود.
جهش تحصیلی؛ راهکاری برای سرآمدان، نه جبران تخلف
این مسئول با اشاره به نظریههای رشد شناختی و روانشناختی توضیح داد: آمادگی ورود بهمدرسه مفهومی چندبعدی است و صرف توانایی خواندن یا نوشتن، جایگزین بلوغ شناختی و اجتماعی نمیشود.
وی افزود: مطالعات نشان میدهد که شاخصهای آمادگی اولیه مدرسه، پیشبینیکننده مهم موفقیت تحصیلی در سالهای آینده هستند.
همتی خاطرنشان کرد: پژوهشهای جدید درباره سن ورود به مدرسه نشان میدهد که کودکان بزرگتر در آغاز دوره ابتدایی معمولاً از نظر آمادگی شناختی و خودتنظیمی عملکرد بهتری دارند.
رئیس اداره آموزش و پرورش استثنایی ایلام با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو تصریح کرد: تجربه کشورهایی مانند فنلاند، آلمان، ژاپن و کانادا نشان میدهد که رعایت سن ورود به مدرسه از اصول بنیادین نظام آموزشی است و ورود زودهنگام تنها پس از ارزیابی جامع روانشناختی و تأیید مراجع تخصصی امکانپذیر است و بسیار نادر رخ میدهد.
وی تأکید کرد: جهش تحصیلی صرفاً برای دانشآموزان سرآمد و تیزهوش و پس از ارزیابیهای دقیق شناختی، تحصیلی و اجتماعی قابل توصیه است و نمیتواند ابزار جبران تخلف در ثبتنام اولیه باشد.
همتی یادآور شد: استفاده از جهش تحصیلی برای جبران ثبتنام زودهنگام، مغایر فلسفه علمی این برنامه است و در چنین شرایطی، عدم موفقیت دانشآموز در آزمون هوش، به معنای نقص آزمون یا بیعدالتی نیست بلکه بیانگر آن است که فرض اولیه مبنی بر امکان جبران صغر سن، از اساس فاقد پشتوانه علمی بوده است.
تبعات اداری و حقوقی ثبتنام زودهنگام
رئیس اداره آموزش و پرورش استثنایی ایلام با اشاره به پیامدهای پذیرش زودهنگام و بدون ضوابط قانونی دانشآموزان دارای صغر سن، بیان کرد: این اقدام علاوه بر آثار تربیتی، تبعات اداری گستردهای نیز ایجاد میکند.
وی افزود: افزایش درخواستها برای تشکیل پروندههای متعدد در کمیسیونهای تخصصی، نارضایتی والدین به دلیل تحقق نیافتن وعده جهش تحصیلی، افزایش فشار بر سیستم آموزش و پرورش برای صدور مجوزهای خارج از ضابطه، ایجاد رویههای ناعادلانه میان دانشآموزان و تضعیف اقتدار قوانین و مقررات آموزشی، از جمله مهمترین این تبعات است.
راهکارهای پیشنهادی برای پیشگیری از تداوم این چالش
همتی راهکارهای پیشگیری از تداوم این چالش را شامل نظارت کافی و مستمر بر فرآیند ثبتنام و ممنوعیت قطعی پذیرش دانشآموزان دارای صغر سن تحت هر عنوان، از جمله «مستمع آزاد»، طراحی سامانههای ثبتنام به گونهای که امکان ثبت اطلاعات خارج از ضوابط سنی وجود نداشته باشد، آموزش مدیران مدارس درباره پیامدهای حقوقی و علمی ثبتنام زودهنگام، آگاهیبخشی به خانوادهها درباره مفهوم آمادگی تحصیلی و تفاوت آن با هوش و اجرای دقیق ضوابط جهش تحصیلی صرفاً برای دانشآموزان واجد شرایط بر اساس ارزیابیهای تخصصی برشمرد.
وی اضافه کرد: با تعامل بین ارکان مدرسه و خانواده، این موضوع به شایستهترین نحو ممکن مدیریت شود تا از بروز مشکلات آتی برای دانشآموزان پیشگیری شود.
انتهای پیام
