به گزارش ایسنا، روزنامه هفت صبح نوشت:
دوشنبه ۱۵تیر ۱۴۰۵ تشییع پیکر آیتالله سیدعلی خامنهای رهبر شهید انقلاب از میدان امام حسین(ع) تا میدان انقلاب و میدان آزادی انجام شد؛ این مراسم ۱۶تیر در قم ادامه یافت و امروز چهارشنبه ۱۷تیر در عراق در مسیرهایی به مسافت تقریبی ۶کیلومتر در نجف اشرف و همچنین ۶کیلومتر در کربلای معلی بردستان خیل عظیم عاشقان و مردم وفادار عراق طواف داده خواهد شد و درنهایت فردا پنجشنبه ۱۸تیر این مراسم چند روزه با تشییع و خاکسپاری در مشهد مقدس پایان مییابد.
همانطور که پیشبینی میشد، میلیونها ایرانی روز دوشنبه در تهران در مراسم تشییع آیتالله سیدعلی خامنهای شرکت کردند. روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز در گزارش خود از تشییع، این مراسم را در شمار بزرگترین مراسمهای تشییع در تاریخ معاصر قرار داد و میزان تشییعکنندگان را در مجموع حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون نفر خواند. یا العهد رسانه بیروت، جمعیت را ۱۵میلیون، والاستریت ژورنال ۲۰میلیون و گاردین نیز جمعیت حاضر در مجموع برنامه وداع تا تشییع و تدفین را ۳۰میلیون نفر تخمین زدند. مثلا خبرگزاری آسوشیتدپرس حضور مردم در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان را «گسترده» توصیف کرد و تیتر زد: « دریایی از عزاداران به پیشواز پیکر رهبر شهید رفتند».
فرانس۲۴ از عنوان جمعیت «عظیم» استفاده کرد. رویترز هم با انتشار تصاویری از جمعیت انبوه عزاداران نوشت خیابانهای تهران با جمعیت انبوه پُر شدند. خبرگزاری فرانسه (AFP) جمعیت تشییعکننده را خیلی زیاد خواند و حتی نوشت ممکن است تعداد آن از مراسم تشییع رهبر پیشین ایران فراتر برود. الجزیره و العالم و اسپوتنیک روسیه و دیگر رسانههای این کشور مثل ریانووستی و تاس به پوشش مراسم تشییع پیکر رهبر شهید ایران در تهران و حضور چند میلیونی جمعیت پرداختند.
از منابع داخلی مثلا فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت تعداد شرکتکنندگان در برنامه دوروزه «وداع عمومی» را «بیش از ۱۵ میلیون نفر» برآورد کرد. وبسایت «صدای میراث» مثلا براساس محاسباتش نوشت حدود ۵میلیون نفر از شهرهای مختلف به مصلای تهران آمدند و مراسم نماز بر پیکر رهبر شهید را برگزار کردند. درنهایت اینکه برای بررسی دقیق این ادعاها و تایید صحت آمار، به ارزیابی تصاویر هوایی و ماهوارهای (بررسی تراکم افراد در هر مترمربع) و همچنین فتوگرامتری و حتی ارزیابی دادههای زمانی مثل ورود و خروج جمعیت نیاز است و این آماری که ارائه شد، تقریبی است.
اما هر چه بود، در تهران حماسهای ماندگار رقم خورد؛ جایی که شاهد جمعیت عظیم و کمتردیده شده تشییعکنندگان بودیم و همانطور که قبلتر هم گفتیم، همین تعجب دونالد ترامپ رئیسجمهور جنایتکار آمریکا را دربرداشت. اما بزرگترین و ماندگارترین تشییع جنازههای دنیا کدامند؟ نکتهای که فارغ از جایگاه سیاسی، اجتماعی و هنری یا ورزشی فرد درگذشته، ثابت خواهد کرد که یاد و فقدان و اندوه برخی افراد حتی پس از درگذشتشان جاودانه میماند و در تاریخ ماندگار میشود.
سی. ان. آناندورای
سال ۱۹۶۹ بود که خیل عظیم جمعیت در خیابانهای ایالت مدرس برای تشییع آناندورای یا آنادورای یا آنا، شاعر، خطیب و سیاستمدار هندی گرد هم آمدند. آنادورای به مدت ۵۶ سال رهبر سیاسی هند بود. او ۳ فوریه ۱۹۶۹، پس از مبارزه طولانی با سرطان مری در ۶۰سالگی درگذشت. مراسم تشییع جنازه آنادورای با حضور تقریبا ۱۵میلیون نفر از جمعیت حدود ۵۰۰ میلیونی هند در آن زمان برگزار شد.آناندورای سروزیر تامیل نادو ( ایالت مدرس) بود. آنا به دلیل سخنگویی و نقش مؤثر در تثبیت زبان تامیل به عنوان زبان رسمی، مورد احترام مردم هند بود.
آیتالله سیدروحالله خمینی
مراسم تشییع پیکر بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران با شرکت حدود ۱۰.۲ میلیون نفر، بزرگترین مراسم تشییع در ایران محسوب میشود. امام خمینی ۱۳خرداد ۱۳۶۸ پس از گذراندن ۱۱ روز بیماری در بیمارستان بقیهالله در نزدیکی محل سکونت خود در جماران در سن ۸۹ سالگی درگذشت. نقطه عطف مراسم زمانی بود که حرکت تابوت به سوی بهشت زهرا آغاز شد؛ جایی که موج میلیونی جمعیت به حرکت درآمد. خیابانها، بزرگراهها و مسیرهای منتهی به بهشت زهرا که آن زمان بیابان بود، در تسلط جمعیتی قرار داشتند که از نقاط مختلف کشور خود را به تهران رسانده بودند. هجوم عزاداران به کامیون حامل پیکر، حتی به تابوت و کفن هم آسیب رساند و کنترل مراسم را چندین بار از دست برگزارکنندگان خارج کرد و آن را بارها به تعویق انداخت.
جمال عبدالناصر
رهبر مصر پس از پایان اجلاس سران اتحادیه عرب در مهر ۱۳۴۹، در ۵۲سالگی بر اثر سکته قلبی درگذشت. مرگ او در جهان عرب وضعیتی شوکهکننده ایجاد کرد؛ عبدالناصر آنقدر محبوب مردان، زنان و دخترکان بود که پس از شنیدن خبر مرگش؛ همه در خیابانها گریه میکردند و فریاد میزدند؛ مردم عرب او را نماد عزت، وحدت و تلاشهای ضد امپریالیستی اعراب میدانستند.
تشییع جنازه او در ۱ اکتبر ۱۹۷۰ برگزار شد که بین ۵ تا ۷ میلیون نفر در آن شرکت کردند. همچنین تعداد دنبالکنندگان مراسم تشییع جنازه او در تلویزیون حدود ۳۵۰ میلیون نفر در سراسر جهان تخمین زده شده است. در این مراسم اکثر سران کشورهای عربی و پادشاهان، به همراه تعدادی از چهرههای غیرعرب، به ویژه الکسی کاسیگین، نخستوزیر وقت شوروی و ژاک شابان-دلماس، نخستوزیر وقت فرانسه، حضور داشتند. سعید ابوریش، نویسنده فلسطینی، در کتاب خود با عنوان «جمال عبدالناصر... آخرین عرب»، اشاره میکند که ملک حسین بنطلال پادشاه فقید اردن و یاسر عرفات، رئیس فقید سازمان آزادیبخش فلسطین، آشکارا گریه کردند، درحالی که معمر قذافی، رهبر لیبی، دو بار به دلیل پریشانی عاطفی غش کرد!
ام کلثوم
بانوی آواز عرب و ستاره شرق و غرب؛ میتوان گفت که ام کلثوم تنها هنرمندی در جهان است که میلیونها نفر در مراسم تشییع جنازه او شرکت کردند. امکلثوم، که نام اصلی او فاطمه ابراهیم السید البلتاجی بود، در ۳ فوریه ۱۹۷۵ (۱۳۵۳ شمسی) در سن ۷۶ سالگی، پس از ابتلا به بیماری کلیوی درگذشت. بیش از چهار میلیون نفر در مراسم تشییع جنازه او که از مسجد عمر مکرم در میدان تحریر آغاز شد، در میان گریه و زاری طرفدارانش که خیابانهای قاهره، پایتخت مصر را پر کرده بودند، شرکت کردند. ام کلثوم خواننده محبوب محمدرضا شجریان و عبدالباسط قاری قرآن و خاصه عربهای عزیز ایران بود و هست.
پاپ ژان پل دوم
در ۲ آوریل ۲۰۰۵، (۱۳۸۴ شمسی) ژان پل دوم، دویست و شصت و چهارمین پاپ واتیکان، در سن ۸۴ سالگی درگذشت. او سال ۱۹۷۸ به عنوان پاپ انتخاب شد و اولین غیرایتالیایی بود که در ۴۵۶ سال به این مقام رسید.
او در آن زمان ۵۸ سال داشت. سلامت پاپ به دلیل بیماریهای مرتبط با سن و اثرات مداوم ترور نافرجام او که در ۱۳ مه ۱۹۸۱ در میدان سنت پیتر واتیکان از آن جان سالم به در برد، رو به وخامت گذاشت. گفته میشود بین دو تا چهار میلیون نفر در مراسم تشییع جنازه او که در ۹ آوریل ۲۰۰۵ برگزار شد، شرکت کردند. چهار پادشاه و پنج ملکه و حداقل ۷۰ رئیسجمهور و نخستوزیر و نمایندگان ۱۵ دین مختلف از سراسر جهان نیز در مراسم حضور داشتند.
پرنسس دایانا
دایانا، پرنسس فقید ولز، چه در زندگی و چه در مرگ، نمونهای استثنایی از نزدیکی بین طبقه حاکم و مردم بود و به همین دلیل عنوان «شاهزاده خانم مردم» را به خود اختصاص داد. پرنسس دایانا در ۳۱ آگوست ۱۹۹۷ (۱۳۷۶ شمسی) پس از یک تصادف رانندگی در تونلی در پاریس درگذشت؛ در حالی که با توجه به اینکه او یک سال قبل از شاهزاده چارلز جدا شده بود، گمانهزنیهایی مبنی بر سازماندهی این تصادف وجود داشت و ادعاهایی مبنی بر رابطه عاشقانه او با عماد الفاید، تاجر مصری-بریتانیایی ملقب به «دودی»، مطرح شده بود. (قبلا داستانش را در صفحه آخر نوشته بودم).
مراسم تشییع جنازه او که در ۶ سپتامبر ۱۹۹۷ برگزار شد، تقریبا ۳ میلیون نفر از جمعیت ۵۸ میلیونی بریتانیا در آن زمان در آن شرکت کردند. بیش از ۲.۵ میلیارد نفر در سراسر جهان مراسم تشییع جنازه را از طریق تلویزیون تماشا کردند. در روز تشییع جنازه او، ملکه الیزابت دوم فقید، با ایستادن در کنار خانوادهاش در بیرون دروازههای کاخ باکینگهام، آنچه را که «بزرگترین نقض پروتکل» توصیف میشود، شکست. هنگام عبور مراسم تشییع جنازه دایانا، ملکه به نشانه ادای احترام به پرنسس فقید، سر خود را خم کرد.
آیرتون سنا
آیرتون سنای برزیلی، اسطوره مسابقات اتومبیلرانی فرمول یک، یکی از بزرگترین رانندگان تاریخ ورزشهای موتوری محسوب میشود. آیرتون سنا در ماه مه ۱۹۹۴ (۱۳۷۳ شمسی) در یک تصادف وحشتناک در اثر برخورد ماشینش با یک مانع بتنی در جریان گرند پری سن مارینو در ایتالیا، درگذشت. مراسم تشییع جنازه اسطوره فرمول یک که در ۵ می همان سال برگزار شد، حدود ۳میلیون نفر را به خیابانها کشاند، چراکه خیابانهای برزیل از دو طرف مملو از هزاران نفر بود، در حالی که هواپیماها به افتخار او نمایش هوایی انجام دادند و سه روز عزای عمومی هم به یاد او اعلام شد.
اوا پرون (اویتا)
اوا پرون که با نام «اویتا» شناخته میشود، یکی از فعالان سیاسی و زنان برجسته و پرآوازه آرژانتین بود. او در زمان مرگش بانوی اول آرژانتین و همسر دوم ژنرال خوان دومینگو پرون، رئیسجمهور این کشور بود. اویتا که از سوی کنگره آرژانتین لقب «رهبر روحانی ملت» را دریافت کرده بود، شخصیتی بحثبرانگیز داشت؛ عدهای او را به دلیل تبدیل آرژانتین به پناهگاهی برای نازیهای فراری محکوم میکردند، در حالی که برای برخی دیگر شخصیتی محبوب و ستایششده بود. اوا در ۳۳سالگی بر اثر سرطان درگذشت. پس از مرگ او، دولت آرژانتین ۱۰ روز عزای عمومی اعلام کرد و کشور به مدت دو روز تعطیل شد. مراسم تدفین اویتا با شرکت حداقل ۲.۵ میلیون نفر برگزار شد. ازدحام جمعیت چنان شدید بود که ۸ نفر زیر دستوپا جان باختند و بیش از ۲ هزار نفر راهی بیمارستان شدند.
هواری بومدین
در ۲۷ دسامبر ۱۹۷۸ (۱۳۵۷ شمسی) هواری بومدین، رئیسجمهور الجزایر، درگذشت. بیش از ۲ میلیون نفر برای مراسم تشییع جنازه او جمع شدند تا به رئیسجمهوری که ۱۳ سال بر الجزایر حکومت کرد، ادای احترام کنند. بومدین یکی از برجستهترین چهرههای سیاسی الجزایر و جهان عرب در نیمه دوم قرن بیستم، نمادی از جنبش عدم تعهد، محسوب میشود و نقش مهمی در صحنه آفریقا و عرب ایفا کرد.
مهاتما گاندی
رهبر هندی که به خاطر فرهنگ عدم خشونت و مقاومت مسالمتآمیزش مشهور است. او با صلحجویی تزلزلناپذیری در برابر اشغال بریتانیا مقاومت کرد. مهاتما گاندی که در سالهای پایانی عمرش، از هندوها خواست تا به حقوق مسلمانان احترام بگذارند. گاندی سرانجام، پس از چندین سوءقصد نافرجام، در تاریخ ۳۰ ژانویه ۱۹۴۸ (۱۳۲۶ شمسی) در ۷۸سالگی به دست یک هندوی افراطی که مخالف روابط هندوستان با پاکستان بود، با شلیک سه گلوله به قتل رسید. در مراسم خاکسپاری گاندی، حدود ۲ میلیون نفر شرکت کردند و پیکر او در شهر دهلی به خاک سپرده شد.
آیتالله هاشمی رفسنجانی
نام آیتالله اکبر هاشمی رفسنجانی را هم میشود به این فهرست اضافه کرد. رئیسجمهور پیشین ایران (از سال ۶۸ تا۷۲ و ۷۲ تا ۷۶) رئیس وقت مجلس شورای اسلامی و رئیس وقت مجمع تشخیص مصلحت نظام که پس از درگذشتش در سال ۱۳۹۵، حدود ۲.۵ میلیون نفر در مراسم تشییع پیکرش حضور یافتند.
سردار حاج قاسم سلیمانی
یکی دیگر از مراسمهای پرجمعیت تشییع تاریخ، به سردار شهید قاسم سلیمانی فرمانده پیشین سپاه قدس تعلق دارد. او که ۱۳ دی ۱۳۹۸ با دستور مستقیم دونالد ترامپ در فرودگاه بغداد و در حمله پهپاد آمریکایی به خودروی حامل او شهید شد. مراسم وداع با سردار که تنها به یک شهر محدود نشد و از بغداد، کربلا و نجف آغاز شد و سپس در اهواز، مشهد، تهران، قم و در نهایت کرمان ادامه یافت. برآوردها از حضور حدود هفت میلیون نفر در مجموع این شهرها و جمعیت ۲.۵ میلیون نفری در تهران حکایت دارند.
ویکتور هوگو و استالین
ویکتور هوگو، شاعر و نویسنده برجسته فرانسوی، خالق شاهکارهایی همچون بینوایان و گوژپشت نوتردام، نقش بسیار مهمی در شکلگیری جمهوری و دموکراسی فرانسه ایفا کرد. او در ۲۲ مه ۱۸۸۵ (۱۲۶۴ شمسی) در ۸۳سالگی درگذشت. در مراسم تدفین ویکتور هوگو، حدود ۲ میلیون نفر شرکت کردند، عددی که در زمان خود بینظیر بود. پیکر او در معبد پانتئون، در قبری مشترک با الکساندر دوما، رماننویس مشهور فرانسوی به خاک سپرده شد.
در یک مورد دیگر و در این بازه جمعیت هم میتوان به تشییع جنازه استالین اشاره کرد؛ روزی که بیش از دو میلیون نفر در آن حضور داشتند و در ازدحام این تشییع جنازه، نزدیک به ۵۰۰ نفر جان خود را از دست دادند. رهبر اتحاد جماهیر شوروی ۵ مارس ۱۹۵۳ (اسفند ۱۳۳۱) پس از سکته مغزی، در سن ۷۴ سالگی درگذشت. استالین ۴روز بعد در مسکو، تشییع و چهار روز، عزای عمومی اعلام شد.
سیدحسن نصرالله و هاشم صفیالدین
حزبالله لبنان برای تشییع جنازه دو دبیرکل سابق خود، حسن نصرالله و هاشم صفیالدین، مراسم باشکوهی را برگزار کرد. جایی که یک تشییع جنازه «تاریخی» شد و آن را در زمره بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ مدرن قرار داد. نصرالله و صفیالدین، به همراه بسیاری دیگر از رهبران حزبالله، در جریان آخرین جنگ اسرائیل علیه لبنان ترور شدند. با این حال، برای اینکه این رویداد واقعا وارد تاریخ شود و به جمع بزرگترین تشییع جنازهها بپیوندد، نیاز به مشارکت میلیونها نفری داشت.
در صحنهای سرشار از غم و اندوه، بیش از یک میلیون عزادار در خیابانهای بیروت جمع شدند و با حسن نصرالله، دبیرکل سابق حزبالله و هاشم صفیالدین جانشین او، در یکی از بزرگترین مراسم تشییع جنازههای تاریخ لبنان، وداع کردند. مراسم در استادیوم ورزشی کمیل شمعون در بیروت آغاز شد، جایی که جمعیت از ساعات اولیه صبح در آن جمع شده بودند.
در میان فضایی از غم و اندوه، پرچمهای لبنان و حزبالله برافراشته شدند، در حالی که شعارهایی در وصف عظمت این ضایعه شنیده میشد. در این مراسم تعداد زیادی از مقامات، از جمله نبیه بری، رئیس مجلس، به نمایندگی از رئیسجمهور، جوزف عون و محمد حیدر، وزیر کار به نمایندگی از نخست وزیر، نواف سلام حضور داشتند. هیئتهای رسمی و مردمی از بیش از ۷۰ کشور، به ویژه ایران، عراق، یمن، کویت، بحرین و تونس نیز در این مراسم شرکت کردند. پس از مراسم در شهرک ورزشی، عزاداران تابوت سیدحسن نصرالله را در مسیری تقریبا ۳ کیلومتری تا محل دفن ویژه آماده شده بین دو جاده منتهی به فرودگاه بینالمللی رفیق حریری، حمل کردند.
عبدالحلیم حافظ
عبدالحلیم حافظ دوستداشتنی و خواننده محبوب جهان عرب (و البته مورد علاقه خودم) در ۲۷ مارس ۱۹۷۷ (۱۳۵۶ شمسی) در ۴۷سالگی درگذشت و مراسم تشییع جنازهاش در ۳۰ مارس همان سال برگزار شد. او در اثر هپاتیت که درمانناپذیر بود و همچنین سیروز کبدی که در جوانی به آن مبتلا شده بود، درگذشت. مراسم تشییع جنازه او با حضور بیش از ۲۵۰ هزار نفر، سه روز پس از مرگش برگزار شد. نام او را به این جهت در فهرست آوردم چون نه به لحاظ تعداد افراد تشییعکننده که به خاطر حضور افراد شاخص سیاسی و فرهنگی مثل جمعی از چهرههای برجسته موسیقی و آواز، ازجمله محمد الموقی، کمال الطویل، بلیغ حمدی و عبدالرحمن العبنودی جزو ماندگارترینها شد.
در یاد مانده و دیده شده
از دیگر مراسمهای خاکسپاری در یاد مانده و دیده شده میتوان به مراسم خاکسپاری غلامرضا تختی با حضور ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۴۶، تشییع آیتالله بهجت با حضور بیش از ۱۰۰هزار نفر، مراسم تشییع مرتضی پاشایی و ناصر حجازی و محمدعلی فردین و خسرو شکیبایی و قیصر امینپور اشاره کرد.
انتهای پیام

