الهام رحیمی، چهارشنبه ۱۷ تیر در نشست دانشکده داروسازی شیراز با اشاره به تجربه مشترک بسیاری از دانشجویان در زمان برگزاری امتحانات اظهار کرد: بسیاری از افراد هنگام مطالعه، مطالب را به‌خوبی یاد می‌گیرند و به خاطر می‌سپارند، اما به محض ورود به جلسه امتحان احساس می‌کنند ذهنشان «قفل» شده و قادر به یادآوری پاسخ سؤالات نیستند؛ در حالی که پس از پایان آزمون، پاسخ‌ها دوباره به ذهنشان بازمی‌گردد.

وی با بیان اینکه اضطراب امتحان نوعی واکنش هیجانی، شناختی و جسمانی در برابر موقعیت‌های ارزیابی است، افزود: وجود مقدار کمی اضطراب طبیعی است و حتی می‌تواند موجب افزایش هوشیاری، تمرکز و انگیزه شود، اما زمانی که شدت آن از حد مطلوب فراتر برود، عملکرد شناختی فرد را تحت تأثیر قرار داده و احتمال فراموشی، کاهش تمرکز و بروز اشتباه را افزایش می‌دهد.

افکار منفی، ظرفیت حافظه فعال را اشغال می‌کنند

رحیمی با اشاره به نقش حافظه فعال در فرآیند یادآوری مطالب گفت: افکاری مانند «اگر قبول نشوم چه می‌شود؟» یا «حتماً امتحان را خراب می‌کنم» بخشی از ظرفیت حافظه فعال را درگیر می‌کنند و در نتیجه، توانایی مغز برای بازیابی اطلاعات کاهش پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: از نظر زیستی نیز اضطراب موجب فعال شدن دستگاه عصبی سمپاتیک و ترشح هورمون‌های استرس مانند آدرنالین و کورتیزول می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند با علائمی مانند تپش قلب، تعریق، لرزش دست، خشکی دهان، تنفس سریع و کاهش تمرکز همراه باشد و فرآیند یادآوری اطلاعات را با اختلال مواجه کند.

کمال‌گرایی و ترس از شکست، اضطراب امتحان را تشدید می‌کند

این متخصص روان‌شناسی، کمال‌گرایی، ترس از شکست، نگرانی از قضاوت دیگران و اهمیت بیش از حد دادن به نتیجه امتحان را از مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده اضطراب امتحان دانست و تأکید کرد: خبر خوب این است که اضطراب امتحان با استفاده از راهکارهای علمی قابل مدیریت است.

رحیمی، مطالعه منظم، مرور تدریجی مطالب، شرکت در آزمون‌های آزمایشی، خواب کافی، تغذیه مناسب، مصرف آب کافی و پرهیز از مصرف بیش از اندازه نوشیدنی‌های کافئین‌دار را از مهم‌ترین عوامل مؤثر در کاهش اضطراب و بهبود عملکرد ذهن برشمرد.

وی همچنین انجام تمرین‌های تنفس عمیق و آرام، اصلاح افکار منفی و جایگزین کردن آن‌ها با افکار واقع‌بینانه را از جمله راهکارهای مؤثر روان‌شناختی برای کنترل اضطراب امتحان عنوان کرد.

خدمات مشاوره‌ای برای دانشجویان دارای اضطراب امتحان

مشاور دانشکده داروسازی شیراز در ادامه با اشاره به خدمات مشاوره‌ای دانشگاه گفت: دانشجویانی که اضطراب امتحان به‌طور مکرر موجب افت عملکرد تحصیلی یا ایجاد ناراحتی قابل توجه برای آن‌ها می‌شود، می‌توانند با مراجعه به دفاتر مشاوره مستقر در دانشکده‌ها و مدیریت مشاوره دانشگاه از خدمات تخصصی بهره‌مند شوند.

وی تصریح کرد: درمان‌های مبتنی بر شواهد، به‌ویژه درمان شناختی ـ رفتاری (CBT)، آموزش مهارت‌های آرام‌سازی و ذهن‌آگاهی، از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش اضطراب امتحان هستند.

رحیمی در پایان تأکید کرد: احساس اضطراب پیش از امتحان، تجربه‌ای طبیعی است، اما آنچه اهمیت دارد، شیوه مدیریت این اضطراب است؛ چراکه با آمادگی مناسب، اصلاح افکار ناکارآمد و بهره‌گیری از راهکارهای علمی، می‌توان از «قفل شدن ذهن» پیشگیری کرد و عملکرد واقعی خود را در جلسه امتحان به نمایش گذاشت.

انتهای پیام