در شرایطی که بحران آب به یکی از جدی‌ترین چالش‌های کشاورزی دشت ورامین تبدیل شده و تداوم الگوهای سنتی کشت را با محدودیت مواجه کرده است، توسعه گیاهان دارویی کم‌آب‌بر می‌تواند مسیر تازه‌ای برای حفظ فعالیت کشاورزی و ایجاد درآمد اقتصادی پیش روی بهره‌برداران قرار دهد؛ انغوزه یکی از گزینه‌هایی است که اکنون با مشارکت کشاورزان منطقه وارد مرحله تجربه عملی شده است.
حسین افسری که در زمینه آموزش، ترویج، نظارت بر کاشت، داشت و برداشت و خریدوفروش نشا و شیره انغوزه فعالیت دارد در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر ظرفیت این گیاه برای مناطق گرفتار تنش آبی اظهار کرد: انغوزه گیاهی بسیار کم‌توقع و کم‌آب‌بر است که می‌تواند در مناطقی مانند دشت ورامین، با وجود محدودیت منابع آبی، به‌عنوان یک گزینه جدید کشت مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به آغاز تجربه کشت این گیاه در دشت ورامین افزود: سال گذشته پنج کشاورز منطقه با پذیرش ریسک اولیه و اعتماد به این الگوی کشت، چهار هکتار از اراضی خود را به انغوزه اختصاص دادند و این اقدام می‌تواند سرآغاز توسعه کشت این محصول در منطقه باشد.
۶۰ هزار نشا در یک هکتار؛ ظرفیت تولید یک تن شیره
افسری با تشریح الگوی کاشت انغوزه گفت: در روش پیشنهادی ما در هر مترمربع شش نشا کاشته می‌شود؛ بنابراین در هر هزار مترمربع حدود ۶ هزار نشا و در هر هکتار ۶۰ هزار نشا قابل کشت است.
وی با بیان اینکه ظرفیت اقتصادی این گیاه در مرحله برداشت شیره مشخص می‌شود، توضیح داد: اگر از هر نشا به‌طور متوسط ۲۰ گرم شیره برداشت شود، مجموع تولید در هر هکتار به یک‌هزار و ۲۰۰ کیلوگرم می‌رسد؛ البته با در نظر گرفتن خطاهای احتمالی و شرایط متفاوت تولید، می‌توان محاسبات اقتصادی را بر مبنای یک تن محصول انجام داد.
مدیرعامل شرکت گیاهان دارویی راستین خاوران ادامه داد: قیمت هر کیلوگرم شیره انغوزه در فصل برداشت، یعنی ماه‌های بهمن و اسفند، بر اساس برآورد فعلی ما حدود ۱۲ تا ۲۵ میلیون تومان است و در ادامه فصل می‌تواند به ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان نیز برسد.
مزیت رقابتی انغوزه؛ آبیاری محدود در فصل گرم
افسری مهم‌ترین مزیت این گیاه برای کشاورزان مناطق کم‌آب را نیاز آبی محدود آن دانست و اظهار کرد: انغوزه در طول سال به حدود سه تا چهار نوبت آبیاری نیاز دارد و در فصل تابستان نیز معمولاً نیازی به آبیاری ندارد.
وی افزود: دوره رشد این گیاه از آبان‌ماه آغاز می‌شود و تا اردیبهشت‌ماه ادامه دارد؛ به همین دلیل بخش عمده نیاز آبی آن با فصل خنک سال هم‌زمان است و کشاورزان می‌توانند بدون اختصاص حجم زیادی از منابع آب تابستانی، این محصول را در برنامه کشت خود قرار دهند.
این فعال حوزه گیاهان دارویی با اشاره به امکان تنظیم فاصله آبیاری‌ها بر اساس شرایط زمین و میزان رطوبت خاک گفت: در شرایط مناسب، فاصله نوبت‌های آبیاری می‌تواند حدود یک ماه و نیم تا دو ماه باشد و در مجموع همان سه تا چهار نوبت آبیاری برای این گیاه کفایت می‌کند.
انغوزه آفت ندارد؛ اما در برابر دام باید محافظت شود
افسری درباره احتمال خسارت آفات به مزارع انغوزه نیز بیان کرد: این گیاه به دلیل ترکیبات طبیعی خود با مشکل جدی آفات مواجه نیست و حتی از ترکیبات آن در تولید برخی فرآورده‌های آفت‌کش استفاده می‌شود.
وی با اشاره به کاربردهای گسترده انغوزه در صنایع دارویی، آرایشی و بهداشتی و عطرسازی افزود: یکی از نکات مهم در نگهداری این گیاه، حفاظت از برگ‌های آن در برابر چرندگان است؛ به‌ویژه از فروردین‌ماه تا نیمه خردادماه که دام‌ها و حتی برخی حیوانات وحشی ممکن است به مزارع وارد شوند و به بوته‌ها آسیب بزنند.
مدیرعامل شرکت گیاهان دارویی تأکید کرد: کشاورزان باید پیش از توسعه سطح زیر کشت، برای محصور کردن زمین و جلوگیری از ورود دام و حیوانات به مزارع تدابیر لازم را در نظر بگیرند.
از دشت ورامین تا توسعه کشت در استان‌های کشور
افسری با اشاره به فعالیت فرامنطقه‌ای این مجموعه در حوزه انغوزه خاطرنشان کرد: فعالیت شرکت به خراسان محدود نیست و در استان‌های مختلف کشور برای آموزش کشاورزان، ترویج کشت، تأمین نشا، نظارت بر مراحل داشت و برداشت و همچنین خریدوفروش شیره این گیاه فعالیت می‌کنیم.
وی در پایان از کشاورزان دشت ورامین خواست با بررسی ظرفیت زمین‌های خود، کشت گیاهان کم‌آب‌بر را جدی بگیرند و افزود: کشاورزان نباید از ورود به کشت انغوزه هراس داشته باشند؛ این گیاه با نیاز آبی محدود و کاربردهای متنوع اقتصادی می‌تواند بخشی از مسیر تغییر الگوی کشت در مناطق کم‌آب کشور باشد.
انتهای پیام
