مسعود تقیزاده در گفتوگو با ایسنا درباره مهمترین مؤلفههایی که یک دانشگاه را به پیشران پیشرفت کشور تبدیل میکند، اظهار کرد: اگر بخواهیم درباره توسعه علمی ایران سخن بگوییم، باید به این نکته توجه کنیم که رهبر انقلاب همواره علم و دانش را عامل اصلی اقتدار کشور دانستهاند. از نگاه ایشان، همانگونه که در کلام امیرالمؤمنین(ع) آمده است که «العلم سلطان»، علم منشأ برتری، اقتدار و توانمندی در دنیای امروز محسوب میشود و این نگاه در سالهای گذشته در سیاستهای علمی کشور نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
وی ادامه داد: باور به نقش تعیینکننده علم، زمینهساز رشد بسیاری از حوزههای علمی در کشور شده است. امروز نیز به برکت همین رویکرد و همچنین تلاش پژوهشگران، استادان و دانشمندان ایرانی، دانشگاههای کشور در بسیاری از عرصههای علمی در مرزهای دانش حرکت میکنند و این موضوع را میتوان در دستاوردهای سالهای اخیر مشاهده کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با اشاره به پیشرفتهای علمی کشور، اضافه کرد: ایران طی سالهای اخیر در حوزههایی همچون فناوریهای هوافضا، نانوفناوری، علوم کوانتومی و همچنین هوش مصنوعی توانسته جایگاه قابل توجهی در میان کشورهای فعال این حوزهها به دست آورد. این پیشرفتها تنها محدود به تولید مقاله یا فعالیتهای آزمایشگاهی نبوده، بلکه بخشی از آنها در قالب فناوریهای کاربردی و محصولات دانشبنیان وارد عرصههای مختلف شده است.
تقی زاده با بیان اینکه بخش مهمی از این دستاوردها نتیجه فعالیت شرکتهای دانشبنیان است، بیان کرد: بسیاری از فناوریهایی که امروز در کشور مورد استفاده قرار میگیرند، محصول فعالیت مجموعههایی هستند، که از دل دانشگاهها شکل گرفتهاند. زمانی که دانشگاه بتواند علم را به فناوری و فناوری را به محصول تبدیل کند، عملاً نقش خود را در پیشرفت کشور ایفا کرده است.
وی خاطرنشان کرد: امروز دانشگاه صرفاً محل آموزش نیست، بلکه باید کانون تولید دانش، فناوری و حل مسائل کشور باشد. هر اندازه ارتباط دانشگاه با صنعت، بخشهای اجرایی و شرکتهای دانشبنیان تقویت شود، میتوان انتظار داشت که نقش آن در توسعه اقتصادی، علمی و فناوری کشور نیز پررنگتر شود.
جهاد علمی مفهومی فراتر از انجام امور روزمره و اداری دارد
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد درباره مفهوم «جهاد علمی» و تفاوت آن با فعالیت علمی معمولی، ادامه داد: فعالیت علمی، بخشی از وظایف طبیعی یک پژوهشگر یا عضو هیئت علمی است، اما جهاد علمی مفهومی فراتر از انجام امور روزمره و اداری دارد. جهاد علمی به معنای تلاش مستمر، شبانهروزی و همراه با روحیه خودباوری برای عبور از موانع و دستیابی به اهدافی است، که در نگاه نخست شاید دستنیافتنی به نظر برسند.
تقی زاده اضافه کرد: هر جا که در کشور روحیه خودباوری تقویت شده، دستاوردهای بزرگی نیز حاصل شده است. در طول سالهای گذشته نمونههای متعددی وجود داشته که پژوهشگران و دانشمندان ایرانی با وجود محدودیتها توانستهاند فناوریهایی را توسعه دهند، که پیش از آن تصور دستیابی به آنها دشوار بود.
وی با اشاره به تجربههای دوران جنگ تحمیلی، بیان کرد: در سالهای ابتدایی جنگ، کشور در بسیاری از حوزههای فناورانه با کمبودهای جدی مواجه بود، اما با اتکا به همین روحیه جهادی و تلاش بیوقفه متخصصان، مسیر پیشرفت آغاز شد. امروز نیز بسیاری از پژوهشگران کشور با صرف وقت و انرژی فراوان و گاه با چشمپوشی از آسایش شخصی و خانوادگی، در مسیر توسعه علمی کشور فعالیت میکنند و این روحیه جهادی همچنان ادامه دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد اضافه کرد: آنچه جهاد علمی را از فعالیتهای معمول متمایز میکند، نگاه مسئولانه، انگیزه خدمت، تلاش خستگیناپذیر و باور به تواناییهای داخلی است. اگر این مؤلفهها در فضای دانشگاهی تقویت شوند، دانشگاه میتواند نقش مؤثرتری در حل مسائل کشور ایفا کند.
تقی زاده با اشاره به ویژگیهای دانشجوی تراز انقلاب اسلامی، بیان کرد: مهمترین ویژگی دانشجوی امروز، داشتن نگاه امیدوارانه و باور به تواناییهای خود است. اگر دانشجو به این باور برسد، که میتواند در عرصههای مختلف علمی با دانشمندان جهان رقابت کند، بسیاری از موانع ذهنی و عملی از پیش روی او برداشته خواهد شد.
وی درباره وضعیت کنونی دانشگاهها، خاطرنشان کرد: به اعتقاد من هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله داریم و فضای آموزش عالی نیازمند تحول جدی است. بخشی از این تحول باید در ساختارهای مدیریتی و سیاستگذاری آموزش عالی شکل بگیرد، که اعتماد بیشتری به ظرفیت جوانان و پژوهشگران داخلی ایجاد شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: هرچند طی سالهای گذشته اقدامات ارزشمندی انجام شده، اما هنوز در برخی بخشها نگاه به خارج از کشور بر اعتماد به ظرفیتهای داخلی غلبه دارد. اگر این نگرش اصلاح شود و سیاستهای آموزش عالی بیش از گذشته بر توانمندیهای داخلی استوار باشد، میتوان امیدوار بود که دانشگاهها نقش پررنگتری در تولید علم و فناوری ایفا کنند.
هدفگذاری باید به گونهای باشد که ایران بتواند به یکی از مراجع اصلی تولید علم در جهان تبدیل شود
تقیزاده با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر مرجعیت علمی ایران، اضافه کرد: هدفگذاری باید به گونهای باشد که ایران بتواند به یکی از مراجع اصلی تولید علم در جهان تبدیل شود، بهگونهای که پژوهشگران سایر کشورها برای دسترسی به جدیدترین یافتههای علمی، ناگزیر به مراجعه به منابع علمی تولیدشده در ایران باشند. تحقق این هدف مستلزم برنامهریزی بلندمدت، حمایت از پژوهش و اعتماد به نیروهای جوان است.
وی در پاسخ به این پرسش که برای تبدیل دیدگاههای رهبر انقلاب درباره دانشگاه تراز انقلاب اسلامی به یک برنامه عملیاتی، نخستین گام چیست، بیان کرد: نخستین اقدام، معرفی الگوهای موفق علمی و دانشگاهی به نسل جوان است، شخصیتهایی که توانستند دانش را به عمل تبدیل کنند و در کنار فعالیت علمی، منشأ اثر و تحول در کشور باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: شهید مصطفی چمران و شهید سعید کاظمی آشتیانی از جمله نمونههایی هستند، که میتوانند به عنوان الگوهای علمی برای دانشجویان معرفی شوند، افرادی که علاوه بر فعالیت علمی، در عرصههای مختلف اجتماعی و ملی نیز نقشآفرین بودند و نشان دادند علم زمانی ارزشمند است، که در خدمت پیشرفت جامعه قرار گیرد.
تقیزاده با تأکید بر مسئولیت وزارت علوم و دانشگاهها در تحقق این اهداف، تصریح کرد: دانشگاهها و مجموعه آموزش عالی بیشترین مسئولیت را در این زمینه بر عهده دارند. اگر نگاه مبتنی بر خودباوری، اعتماد به جوانان و حمایت از ظرفیتهای داخلی در سیاستگذاریهای آموزش عالی تقویت شود، این رویکرد به بدنه دانشگاهها، استادان و در نهایت دانشجویان نیز منتقل خواهد شد و میتوان امیدوار بود، که دانشگاه بیش از گذشته به موتور محرک پیشرفت علمی، فناوری و توسعه کشور تبدیل شود.
انتهای پیام
