دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵ | ۲۱:۵۰
منبع: نمایندگی اصفهان
دبیر وزارت میراث فرهنگی: حفاظت از میراث فرهنگی فقط وظیفه وزارتخانه نیست

دبیر وزارت میراث فرهنگی: حفاظت از میراث فرهنگی فقط وظیفه وزارتخانه نیست

اصفهان (ایسنا) - دبیر و نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی با تأکید بر اینکه حفاظت از میراث فرهنگی مسئولیتی فرابخشی است، گفت: همه دستگاه‌های اجرایی باید در صیانت از میراث فرهنگی نقش‌آفرینی کنند و مردمی‌سازی حفاظت از آثار تاریخی، تنها راه صیانت پایدار از این سرمایه ارزشمند ملی است.

ایمان دهاقین، عصر دوشنبه ۲۲ تیر در حاشیه نشست انجمن میراث فرهنگی استان اصفهان اظهار کرد: شما خوشبخت هستید که آسمان اصفهان را بر فراز خود می‌بینید و در برابر، گنبد مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌الله، عمارت عالی‌قاپو و دیگر آثار ارزشمندی قرار دارند که هر یک پیامی از هویت اصفهان، جایگاه این شهر و ویژگی‌های مردم اصفهان را به زیباترین شکل ممکن به جهانیان معرفی می‌کنند.

وی اظهار کرد: زمانی که از میراث فرهنگی سخن گفته می‌شود، ذهن بسیاری از افراد تنها به سمت بناهای تاریخی می‌رود؛ در حالی که در معنایی عمیق‌تر، میراث فرهنگی در واقع الگوی آزموده‌شده زیست در این سرزمین است. پیشینیان ما با آزمون و خطاهای فراوان، شیوه‌های موفق زندگی را به‌دست آوردند و شاید بهترین تعبیر برای آن «سنت» باشد؛ سنتی که امروز از آن نام می‌بریم، اما فراموش کرده‌ایم آن را با شرایط روز معاصر کنیم.

دبیر انجمن‌های میراث فرهنگی کشور بیان کرد: این سنت در کالبد فرهنگی ما متجلی شده است. مردم اصفهان در روزگاران قدیم، واقعاً اهل اصفهان بودند و شیوه زندگی خود را با بستر فرهنگی و محیط طبیعی این سرزمین تطبیق داده بودند. در حوزه قنات ایرانی که آن نیز در فهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است، محاسبات نشان می‌دهد مجموع طول قنوات کشور حدود ۴۰۰ هزار کیلومتر است؛ در حالی که فاصله زمین تا ماه حدود ۳۵۰ هزار کیلومتر است. این موضوع نشان می‌دهد ایرانیان در مدیریت منابع آب به الگویی رسیده بودند که توانسته بودند بر اساس آن، منابع آب را به‌درستی مدیریت کنند.

دهاقین گفت: زمانی که اصفهان با بحران‌های امروز مواجه نبود، قنات‌ها وجود داشتند و مدیریت منابع آب نیز بر پایه همین الگوهای بومی انجام می‌شد. بنابراین اگر میراث فرهنگی را با چنین گستره و دامنه‌ای تعریف کنیم، آن‌گاه می‌تواند بهترین نقشه راه برای توسعه شهر باشد. در کنار انجمن میراث فرهنگی، انجمن محیط زیست نیز با همین نگاه شکل گرفته است؛ زیرا هر دستگاه اجرایی سهم و مسئولیتی در حفاظت از میراث فرهنگی دارد.

وی خاطرنشان کرد: یکی از نگاه‌های نادرستی که طی دهه‌های اخیر در نظام حکمرانی میراث فرهنگی شکل گرفته، این است که همه انتظار دارند تنها وزارت میراث فرهنگی از آثار تاریخی حفاظت کند. این نگاه باید تغییر کند و همه دستگاه‌ها باید سهم خود را در این حوزه ایفا کنند. همان‌گونه که در گذشته بازاریان، مردم و اقشار مختلف در مرمت و نگهداری آثار تاریخی مشارکت داشتند، امروز نیز همه دستگاه‌ها باید در این زمینه نقش‌آفرین باشند.

دبیر انجمن‌های میراث فرهنگی کشور ادامه داد: برای نمونه، در حوزه آموزش و پرورش، در کشور انگلستان بسیاری از کلاس‌های درس در موزه‌ها برگزار می‌شود. اگر ما نیز با چنین نگاهی عمل کنیم و نسل جدید را با میراث فرهنگی، هویت تاریخی و آثار ارزشمند کشور آشنا سازیم، ارتباط عمیق‌تری میان آنان و سرزمینشان شکل خواهد گرفت و به‌سادگی حاضر نخواهند بود شهر و کشور خود را ترک کنند.

دهاقین بیان کرد: امروز بسیاری از کشورهای جهان برای حفاظت از میراث فرهنگی، سرمایه‌گذاری خود را از سنین کودکی آغاز کرده‌اند و آموزش را از چهار و پنج سالگی و دوره دبستان دنبال می‌کنند. اگر بخواهیم میراث فرهنگی را حفظ کنیم، باید روی آگاهی جامعه سرمایه‌گذاری کنیم. رسانه ملی نیز یکی از ارکان مهم حفاظت از میراث فرهنگی است؛ زیرا اگر بدانیم اثری که در اختیار ما قرار دارد چه ارزش و جایگاهی دارد، قطعاً بهتر از آن حفاظت خواهیم کرد.در حوزه میراث فرهنگی، هیچ مدل اقتصادی قادر به قیمت‌گذاری واقعی آثار تاریخی نیست؛ به‌همین دلیل در ادبیات جهانی به جای واژه «قیمت»، از مفهوم «ارزش» استفاده می‌شود.

وی همچنین گفت: شهرداری‌ها نیز نقش مهمی در این زمینه دارند. اگر توسعه شهر را بر پایه بافت تاریخی سامان دهیم، ضمن پاسخگویی به نیازهای امروز، از گسترش معماری و شهرسازی غرب‌گرایانه‌ای که هیچ سنخیتی با سنت، فرهنگ و معماری ایرانی ـ اسلامی ندارد، جلوگیری خواهیم کرد. وزارت راه و شهرسازی نیز در این حوزه مسئولیت دارد. جنگ اخیر، در کنار همه تلخی‌هایش، تلنگری بود تا درباره موضوعاتی مانند پدافند غیرعامل فرهنگی و جایگاه استقرار مراکز مدیریتی در بافت تاریخی شهرها بازنگری کنیم.

نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی توضیح داد: باید این پرسش را مطرح کنیم که آیا جایگاه استانداری اصفهان باید در دولتخانه صفوی باشد و آیا برخی کاربری‌های موجود در مجاورت آثار تاریخی باید حفظ شوند یا خیر؟ این موضوعات، بخشی از مباحث مرتبط با توسعه، پدافند غیرعامل و حفاظت از میراث فرهنگی است. هیچ کشوری در جهان قادر نیست تنها با اتکا به دولت از همه آثار تاریخی خود حفاظت کند. امروز در کشور حدود یک میلیون اثر فرهنگی و تاریخی وجود دارد و حتی اگر تمام نیروهای حفاظتی را نیز در این حوزه مستقر کنیم، باز هم پاسخگوی این حجم گسترده از آثار نخواهند بود.

دهاقین یادآور شد: علاوه‌بر آثار ملموس، آثار ناملموس فراوانی همچون نوروز، آیین‌ها، سنت‌ها، علوم و دانش‌های بومی نیز وجود دارد که نیازمند حفاظت هستند. از اینرو، اگر مردم را به‌عنوان رکن اصلی حفاظت از میراث فرهنگی وارد میدان کنیم و این حوزه را مردمی‌سازی کنیم، آینده‌ای روشن برای میراث فرهنگی کشور رقم خواهد خورد.

سالانه ۱۰۰ بنای تاریخی اصفهان را در اولویت مرمت کامل قرار می‌دهیم

امیر کرم‌زاده، مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان نیز اظهار کرد: ظرفیتی در قوانین کشور وجود دارد که می‌توان از آن در راستای حفاظت از بناهای تاریخی استفاده کرد. در قانون برنامه هفتم توسعه نیز، خوشبختانه موضوع نشاندار کردن مالیات‌ها پیش‌بینی شده و یکی از مصادیق آن، حوزه حفاظت از بناهای تاریخی و میراث فرهنگی است.

وی افزود: بر این اساس، شرکت‌ها می‌توانند درباره مالیات‌هایی که موظف به پرداخت آن هستند، اعلام آمادگی کنند و با انعقاد تفاهم‌نامه‌هایی میان سازمان امور مالیاتی، سازمان برنامه و بودجه و سایر دستگاه‌های مرتبط، بر اساس سازوکار پیش‌بینی‌شده در قانون، این منابع برای مرمت بناهای تاریخی هزینه شود. این موضوع می‌تواند دستاورد بسیار ارزشمندی برای استان اصفهان باشد؛ استانی که چشم و چراغ بناهای تاریخی کشور محسوب می‌شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهاندرباره برنامه‌های آموزشی و فرهنگی این حوزه بیان کرد: مقرر شد دستگاه‌های مرتبط، از جمله آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها و همچنین مجموعه‌های فعال در حوزه محیط زیست، برنامه‌های خود را در زمینه آموزش و فرهنگ‌سازی در حوزه میراث فرهنگی اعلام کنند.

کرم‌زاده با اشاره به جایگاه استان اصفهان در حوزه میراث فرهنگی یادآور شد: با توجه به اینکه حدود یک‌پنجم بناهای تاریخی و بافت تاریخی کشور در استان اصفهان قرار دارد، باید برنامه‌ای ویژه برای حفاظت از این بافت‌ها داشته باشیم. بر همین اساس، برنامه‌ریزی کرده‌ایم که در مرحله نخست، ۱۰۰ بنای تاریخی به عنوان اولویت نخست استان انتخاب شود تا بتوانیم هر سال این تعداد بنا را به‌صورت کامل مرمت کنیم.

وی افزود: دو نوع مرمت داریم؛ نخست، مرمت‌ها و اقدامات حفاظتی اضطراری که با هدف جلوگیری از ادامه آسیب‌ها و ریزش بناها انجام می‌شود و دوم، مرمت کامل آثار تاریخی. تلاش خواهیم کرد با استفاده از این کمک‌ها و اعتبارات تأمین‌شده از محل منابع ملی و استانی، سالانه حداقل ۱۰۰ بنای تاریخی را به چرخه بهره‌برداری بازگردانیم و با تعریف کاربری‌های مختلف، امکان استفاده از آن‌ها را حتی برای بخش خصوصی فراهم کنیم.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان خاطرنشان کرد: از خیران، دوستداران میراث فرهنگی و همه علاقه‌مندان دعوت می‌کنیم تا در زمینه حفاظت، مرمت و بهره‌برداری از بناهای تاریخی، این اداره‌کل را همراهی کنند.

کرم‌زاده در پاسخ به پرسشی درباره اعتبارات حوزه مرمت آثار تاریخی گفت: امسال از محل منابع استانی و ملی سال ۱۴۰۴، حدود ۲۳۰ میلیارد تومان اعتبار دولتی در حوزه مرمت آثار تاریخی هزینه می‌شود. علاوه‌بر این، نزدیک به یک همت نیز توسط بخش خصوصی برای مرمت کاروانسراها، خانه‌های تاریخی و سایر بناهای تاریخی سرمایه‌گذاری می‌شود تا این بناها به بوتیک‌هتل‌ها و مجموعه‌های گردشگری تبدیل شوند.

وی خاطرنشان کرد: همچنین برآورد ما نشان می‌دهد که حدود یک‌هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان نیز توسط شهرداری‌های استان در بافت‌های تاریخی هزینه می‌شود؛ بخشی از این اعتبارات از محل بازآفرینی شهری وزارت راه و شهرسازی و بخشی دیگر نیز توسط خود شهرداری‌ها تأمین می‌شود. در مجموع، برآورد ما این است که امسال حدود سه تا چهار همت در حوزه حفاظت، مرمت و احیای بافت‌ها و بناهای تاریخی استان هزینه خواهد شد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان ادامه داد: همچنین تسهیلات مناسبی برای مرمت بناهای تاریخی که قرار است به عنوان تأسیسات گردشگری مورد بهره‌برداری قرار گیرند، پرداخت می‌شود که علاوه بر حفاظت از آثار تاریخی، زمینه اشتغال‌زایی مناسبی را نیز فراهم خواهد کرد.

کرم‌زاده اضافه کرد: از مالکان بناهای تاریخی و همچنین سرمایه‌گذارانی که علاقه‌مند به خرید، مرمت و بهره‌برداری از این بناها هستند دعوت می‌کنیم به اداره‌کل میراث فرهنگی مراجعه کنند. با توجه به مشوق‌های پیش‌بینی‌شده در حوزه سرمایه‌گذاری در بناهای تاریخی، این اداره‌کل آمادگی دارد خدمات مشاوره‌ای، حمایتی و تسهیلات لازم را در اختیار آنان قرار دهد.

وی در پاسخ به پرسشی درباره تعداد پروژه‌های مرمتی در حال اجرا نیز گفت: در بخش اعتبارات دولتی که حدود ۲۳۰ میلیارد تومان است، عمده اقدامات مربوط به مرمت‌های اضطراری است و تاکنون حدود ۱۵۰ قرارداد برای اجرای پروژه‌های مرمتی در بناهای تاریخی مختلف سراسر استان اصفهان منعقد شده و این پروژه‌ها در حال اجرا هستند.

انجمن‌های میراث فرهنگی بستر هم‌افزایی دستگاه‌ها برای حفاظت از آثار تاریخی هستند

سیدالعسگری، معاون اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان در ادامه این نشست اظهار کرد: انجمن‌های میراث فرهنگی بر اساس مصوبه سال ۱۳۶۷ تشکیل شدند و در سال‌های ۱۳۸۷ و ۱۳۹۸ نیز اصلاحاتی در اساسنامه این انجمن‌ها صورت گرفت. در طول این سال‌ها و در دوره‌های مختلف مدیران‌کل میراث فرهنگی نیز جلسات این انجمن‌ها برگزار می‌شد.  پس از شهادت آیت‌الله رئیسی، روند فعالیت این انجمن‌ها که با ابلاغ استاندار وقت برای فرمانداران آغاز شده بود، ادامه پیدا نکرد و با تغییر دولت متوقف شد.

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان بیان کرد: با حضور مهدی جمالی‌نژاد در استانداری اصفهان که نگاه ویژه‌ای به حوزه میراث فرهنگی دارند، این موضوع بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. زمانی که ایشان شهردار بودند نیز ارتباط نزدیکی با ایشان داشتم و به‌خوبی می‌دانم که نسبت به حوزه میراث فرهنگی و گردشگری حساسیت ویژه‌ای داشتند و همواره از مدیران میراث‌دوست به شمار می‌رفتند.

سیدالعسگری افزود: همه می‌دانند که میراث فرهنگی در بسیاری از موارد، به‌دلیل موضوع توسعه شهری و مسائل مربوط به بافت‌های تاریخی، با برخی شهرداران با چالش‌هایی مواجه بود، اما در دوره مدیریت مهدی جمالی‌نژاد این اتفاق رخ نداد و این روند همکاری ادامه پیدا کرد. هدف از تشکیل انجمن‌های میراث فرهنگی، جلب همیاری و مشارکت دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی غیردولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد، تشکل‌ها و سایر نهادهای مرتبط برای حمایت، حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی است.

وی اظهار کرد: آگاهی‌بخشی، ترغیب مردم به حفظ آثار تاریخی، تبیین قوانین و مقررات حوزه میراث فرهنگی و اجرای این قوانین از طریق دستگاه‌های اجرایی، از مهم‌ترین وظایف این انجمن‌ها به شمار می‌رود. زمانی که وزارت میراث فرهنگی اعضای انجمن‌ها را تعیین کرد، دستگاه‌هایی همچون آموزش و پرورش، اداره‌کل اوقاف و امور خیریه، نیروی انتظامی و سایر دستگاه‌های مرتبط که به نوعی با حوزه میراث فرهنگی ارتباط دارند، به عنوان اعضای این انجمن‌ها معرفی شدند تا در حوزه حفظ و صیانت از آثار تاریخی و همچنین فرهنگ‌سازی و آموزش همکاری داشته باشند.

معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان یادآور شد: زمانی که کاخ چهلستون مورد هدف قرار گرفت و خسارت دید، واقعاً احساس می‌شد که ۹۰ میلیون ایرانی آسیب دیده‌اند و گویی یک ملت دچار خسارت شده است. اگر قرار بود برای معرفی آثار تاریخی ایران، ازجمله کاخ چهلستون و میدان امام، محتوایی در رسانه‌هایی مانند رویترز، یورونیوز و سایر رسانه‌های بین‌المللی منتشر کنیم، باید چندین میلیون دلار هزینه می‌شد، اما همین جنگ موجب شد ایران، فرهنگ غنی و تاریخ ارزشمند آن به جهانیان بیش از گذشته معرفی شود.

ایجاد سامانه جامع پایش آثار تاریخی، نخستین گام برای نجات میراث استان است

محسن مصلحی، مدیرکل اسبق میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان در ادامه اظهار کرد: جمله‌ای از شهید آیت‌الله رئیسی همواره در ذهن من مانده است که فرمودند: «اگر در میراث فرهنگی سرمایه‌گذاری کنیم، در حوزه گردشگری از آن بهره‌برداری خواهیم کرد.» واقعیت نیز همین است؛ هر اندازه در حوزه میراث فرهنگی سرمایه‌گذاری شود، جاذبه‌های بیشتری ایجاد خواهد شد و این موضوع زمینه حضور گردشگران بیشتر را فراهم می‌کند.

وی افزود: در بررسی‌های سال ۱۳۹۴ مشخص شد که در سراسر شهرستان‌های استان اصفهان، اگرچه اعدادی مانند ۲۰ هزار اثر تاریخی مطرح می‌شود، اما حدود چهار تا پنج هزار اثر تاریخی دارای کاربری و نیازمند مرمت وجود دارد که برای مرمت آن‌ها، در همان زمان، حدود پنج هزار میلیارد تومان اعتبار لازم بود.

مدیرکل اسبق میراث فرهنگی اصفهان بیان کرد: در همان مقطع، بودجه سازمان میراث فرهنگی تنها حدود یک میلیارد تومان بود. آن زمان بیان کردم اگر قرار باشد با چنین بودجه‌ای این آثار مرمت شوند، حدود پنج هزار سال زمان نیاز خواهد بود تا بتوان این مجموعه را ساماندهی کرد. امروز نیز اگرچه اعداد و ارقام تغییر کرده و شاید اعتبارات به حدود ۲۰ برابر رسیده باشد، اما باید محاسبه کنیم با این روند چه مدت زمان لازم است تا بتوانیم مجموعه آثار تاریخی استان را مرمت، ساماندهی و احیا کنیم.

مصلحی ادامه داد: کسی که در حوزه میراث فرهنگی فعالیت نکرده باشد، عمق این اقیانوس را درک نمی‌کند. گاهی از بیرون به موضوع نگاه می‌کنیم و تخریب‌های ناشی از جنگ یا سایر عوامل را مطرح می‌کنیم، اما لازم است ابتدا به عملکرد خودمان نگاه کنیم و ببینیم در قبال میراث فرهنگی چه کرده‌ایم. البته بنا نیست به گذشته بازگردیم و صرفاً گذشته را مرور کنیم.

وی اظهار کرد: زمانی که خدمت استاندار وقت اعلام کردم برای مرمت آثار تاریخی به پنج همت اعتبار نیاز داریم، در اختیار ما تنها حدود یک همت بود. همان زمان نیز گفتم اگر همه شهرداری‌ها، فرمانداری‌ها، استانداری و تمام دستگاه‌های اجرایی استان با یکدیگر همراه شوند و همه مأموریت‌های دیگر استان را کنار بگذارند و فقط بر نجات میراث فرهنگی متمرکز شوند، باز هم این کار به پایان نخواهد رسید.

مدیرکل اسبق میراث فرهنگی اصفهان یادآور شد: اصفهان داشته‌های بسیار ارزشمند و فراوانی دارد و همه ما این موضوع را می‌دانیم، اما سال‌هاست که تنها به شعار «اصفهان، نصف جهان» دل‌خوش کرده‌ایم. به اعتقاد من، نخستین گام این است که برای همیشه یک سامانه جامع پایش و مانیتورینگ در استان ایجاد کنیم تا تمامی داشته‌های میراث فرهنگی در قالب یک بانک اطلاعاتی دقیق ثبت و مستندسازی شود.

مصلحی ادامه داد: امروز انجام چنین کاری کاملاً امکان‌پذیر است. حتی در دانشگاه هنر نیز برای این موضوع، پروپوزال، برنامه و زیرساخت‌های لازم طراحی شده است. اگر امروز فرصت وجود داشت، این ظرفیت را در جلسه ارائه می‌کردم تا مشخص شود استان اصفهان دقیقاً چه داشته‌هایی در اختیار دارد. این بانک اطلاعاتی باید به‌صورت مستمر تکمیل، به‌روزرسانی و کالیبره شود؛ به‌گونه‌ای که اگر همین امروز در یکی از باغ‌ها یا بناهای تاریخی عملیات مرمتی انجام شد، اطلاعات آن بلافاصله در سامانه ثبت شود.

وی افزود: نباید صرفاً به مرکز اسناد موجود اکتفا کنیم؛ چرا که امروز حتی نمی‌دانیم این مرکز در چه شرایطی قرار دارد. گاهی لازم است مدیران با صراحت بپذیرند که همه اطلاعات را در اختیار ندارند و ابتدا مشخص کنند چه داشته‌هایی وجود دارد. اطلاعات تمام بناها، اعم از آثار جهانی، مساجد، کلیساها و سایر زیرمجموعه‌های میراث فرهنگی، باید به‌صورت کامل در این سامانه ثبت شود و پس از آن، آسیب‌شناسی هر اثر، نیازهای مرمتی و دستورالعمل‌های مربوط به آن نیز مشخص شود. تنها در چنین شرایطی می‌توان آثار تاریخی را بر اساس میزان آسیب و ضرورت، اولویت‌بندی کرد و مشخص ساخت که کدام بنا باید زودتر مورد مرمت و رسیدگی قرار گیرد.

مدیرکل اسبق میراث فرهنگی اصفهان در پایان اظهار کرد: واقعیت تلخ حوزه میراث فرهنگی این است که اعتبارات موجود پاسخگوی نیازها نیست. از این‌رو باید برای این موضوع مصوبه‌ای مشخص و عملیاتی داشته باشیم و این اقدام را به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی دنبال کنیم.

حفظ آثار تاریخی موقوفه بدون همراهی خیران و مسئولان امکان‌پذیر نیست

مجید اسماعیلی، معاون بهره‌وری اقتصادی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در ادامه اظهار کرد: اداره اوقاف شاید تنها دستگاهی باشد که باید بخش عمده درآمدها و هزینه‌های خود را به‌صورت مستقل تأمین کند و این موضوع در استان اصفهان تنها با کمک خیران محقق می‌شود. این همراهی، هم از سوی خیرانی که به‌صورت محدود وارد عمل می‌شوند و در نگهداری و مرمت بقاع متبرکه مشارکت می‌کنند و هم از سوی خیران بزرگی که همانند شما از ابتدا تا انتهای مرمت، احیا و اداره یک مکان تاریخی را بر عهده می‌گیرند، صورت می‌گیرد.

وی افزود: در استان اصفهان بیش‌از سه‌هزار بنای ثبت‌شده تاریخی در حوزه امامزادگان، حسینیه‌ها، مساجد و تکایا وجود دارد که همگی در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسیده‌اند. به‌عنوان نمونه می‌توان به مدرسه چهارباغ یا مدرسه امام صادق (ع) اشاره کرد که دارای موقوفاتی همچون بازار هنر هستند و بخشی از هزینه‌های خود را از محل درآمد این موقوفات تأمین می‌کنند، اما در طرف مقابل، اماکنی نیز وجود دارند که حتی از تأمین هزینه‌های اولیه نگهداری یا حقوق خادم خود ناتوان هستند؛ چه برسد به اینکه بتوانند هزینه‌های مرمت و خسارت‌هایی را که در طول زمان به این آثار وارد شده است، جبران کنند. با این وجود، ما موظف به حفظ و نگهداری این آثار هستیم.

معاون بهره‌وری اقتصادی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان بیان کرد: اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی طی سال‌های گذشته همکاری‌ها و کمک‌های ارزشمندی در این زمینه داشته است. اداره اوقاف نیز در حد توان خود، در اماکنی که دارای موقوفه یا درآمد هستند، هزینه می‌کند و مشارکت دارد، اما واقعیت این است که بسیاری از آثار تاریخی ثبت‌شده وقفی هیچ‌گونه درآمدی ندارند. با اطمینان می‌توانم بگویم درآمد برخی از این اماکن صفر است.

اسماعیلی یادآور شد: یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، مسجد سید اصفهان است که همه دوستان نسبت به وضعیت آن آگاهی و دغدغه دارند. این مسجد، اثری بسیار نفیس و ارزشمند است و برای آن حدود ۳۰ رقبه تجاری از سال‌های گذشته پیش‌بینی شده بود، اما پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، سرقفلی این واحدها واگذار شده و اکنون با اجاره‌بهایی در حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان در ماه، که به‌دلیل حقوق قانونی مستأجران امکان به‌روزرسانی آن وجود ندارد، حتی هزینه حقوق خادم مسجد نیز تأمین نمی‌شود؛ چه برسد به اینکه بتوان هزینه‌های مرمت بنا را پرداخت کرد.

وی ادامه داد: با توجه به فرونشست زمین که امروز در اصفهان بسیاری از بناهای تاریخی را با آسیب جدی مواجه کرده است، امکان مرمت، تعمیر یا حتی جلوگیری از گسترش تخریب این آثار بدون تأمین منابع مالی وجود ندارد. این شرایط، بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت مسئولان استان، به‌ویژه استاندار محترم، و همچنین خیران است تا با یاری رساندن به مجموعه اوقاف، امکان حفظ و صیانت از این آثار تاریخی فراهم شود.

معاون بهره‌وری اقتصادی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان توضیح داد: در کنار رقباتی که امروز بخش زیادی از آن‌ها فاقد درآمد هستند، برخی رقبات دیگر، از جمله اراضی، ظرفیت تبدیل شدن به منابع درآمدی پایدار از طریق سرمایه‌گذاری را دارند. تحقق این موضوع مستلزم حضور افرادی است که توان سرمایه‌گذاری داشته باشند یا بتوانند سرمایه‌گذاران را معرفی و راهنمایی کنند تا با تعریف طرح‌های مناسب، برای این اماکن منابع درآمدی پایدار ایجاد شود و امکان مرمت و بازسازی آن‌ها فراهم آید.

اسماعیلی اضافه کرد: خواهش می‌کنم شرایط موجود به‌عنوان کوتاهی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در حفظ یا رسیدگی به آثار تاریخی تلقی نشود. واقعیت این است که شرایط اقتصادی کشور، هزینه‌های بسیار سنگین مرمت، که به‌مراتب بیش از هزینه ساخت یک بنای جدید است، و همچنین نبود درآمد در بسیاری از موقوفات، موجب شده است که این آثار طی سالیان گذشته به‌تدریج دچار آسیب و فرسودگی شوند.

انتهای پیام

آخرین اخبار استان ها