تحلیل وضعیت فعلی نشان میدهد که آسیبهای اجتماعی در این شهرستان، همسو با تغییرات جامعه، تغییر چهره داده و شکلهای جدیدی به خود گرفتهاند. یکی از جدیترین این معضلات، پدیده تکدیگری است که دیگر تنها یک نیاز اقتصادی ساده نیست، بلکه به یک بیماری اجتماعی با الگوهای متنوع تبدیل شده است.
حضور متکدیان در چهارراههای شهر و مراجعه افراد معتاد به درب منازل شهروندان، از نمودهای عینی این مسئله است. نکته قابل تأمل در این میان، آمدن برخی از متکدیان در پوشش زائران از شهرهای اطراف و حتی برخی استانهای دیگر است؛ رویکردی که باعث میشود شناسایی و تفکیک نیازمندان واقعی از متکدیان حرفهای دشوار شود.
رئیس اداره بهزیستی کاشمر، در خصوص وضعیت اجتماعی این شهرستان اظهار کرد: کاشمر با توجه به جایگاه ویژهای که به عنوان دومین شهر زیارتی استان و چهارمین شهر زیارتی کشور دارد، روزانه پذیرای جمعیت عظیمی از شهرهای مختلف است؛ این موضوع باعث شده تا جمعیت روز و شب در این شهرستان تفاوت فاحشی داشته باشد.
مصطفی محمدپور در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: ورود جمعیت قابل توجه از مناطقی نظیر کوهسرخ، خلیلآباد، مه ولات، بردسکن و سایر نواحی، مدیریت شهری و اجتماعی را بسیار دشوار کرده است.
وی تأکید کرد: این جمعیت گذری، لایههای آسیبشناسی خاص خود را به همراه دارد. برخی از افراد با استفاده از پوشش زائر، به راحتی در شهر تردد میکنند، اما در واقع درگیر آسیبهای اجتماعی هستند که این موضوع، شناسایی و مداخله را برای مراجع ذیصلاح پیچیده میکند.
رئیس اداره بهزیستی کاشمر با اشاره به تنوع آسیبهای اجتماعی در این شهرستان، گفت: در شهرستان کاشمر با طیف گستردهای از آسیبها روبرو هستیم که شامل کودکآزاری، خودکشی، معلول آزاری، سالمند آزاری و همسر آزاری میشود. آمارها نشان میدهد که سال گذشته تنها ۳۷۲ مورد مأموریت و مداخله توسط اورژانس اجتماعی در حوزههای مختلف از جمله اعتیاد، همسر آزاری و کودکآزاری انجام شده است.
محمدپور به یکی از جدیترین معضلات فعلی کاشمر، یعنی تکدیگری اشاره و اظهار کرد: بسیاری از متکدیان بومی شهرستان نیستند و عمدتاً از سایر مناطق وارد میشوند، به نوعی با پدیدهای تحت عنوان تکدیگری سازمان یافته روبرو هستیم.
برخی گروهها به صورت سازمان یافته و با استفاده از خودروهایی از شهرهای اطراف و حتی از استان سیستان و بلوچستان، افراد را به کاشمر میآورند. این افراد در ابتدا با پوشش زائر معرفی میشوند، اما پس از پیگیریهای دقیق مشخص میشود که هدف اصلی آنها تکدیگری است.
رئیس بهزیستی کاشمر با تشریح چرخه تکرار شونده این معضل افزود: بسیاری از این افراد، به ویژه زنان، پس از مداخلات اورژانس اجتماعی و درمان، تحویل خانوادههایشان در شهرهای اطراف داده میشوند؛ اما متأسفانه تنها پس از گذشت حدود یک تا دو ماه، همان فرد مجدداً به چرخه تکدیگری بازمیگردد. این بازگشت مداوم به چرخه جرم، مدیریت مسئله را برای ما بسیار دشوار میکند. ما در حال پیگیری جدی هستیم تا با توقیف خودروهایی که مسئول انتقال این افراد هستند، این شبکه را متوقف کنیم.
وی در ادامه افزود: تکدیگری در کاشمر، چهره شهر را تحت تأثیر قرار داده و به یک معضل عمومی تبدیل شده است. بسیاری از این افراد حرفهای شدهاند؛ آنها با تحریک احساسات و عواطف انسانی و دوستداشتنی شهروندان، از این راه درآمد بسیار خوبی کسب میکنند. برای اکثر آنها، گدایی از یک نیاز عارضی به یک عادت تبدیل شده که ترک آن بسیار دشوار است.
در این راستا، لازم به یادآوری است که طبق ماده ۷۱۲ قانون مجازات اسلامی، تکدیگری امری غیرقانونی است. بر اساس این ماده، هر شخصی که تکدی را پیشه امرار معاش خود قرار دهد، به حبس از یک تا سه ماه محکوم خواهد شد.
تبدیل کردن شهر به جولانگاه متکدیان
در حالی که بسیاری از شهروندان با نگاهی دلسوزانه و برای کسب ثواب، سکهای را در کف دست متکدیان میگذارند، اما آیا میدانند که هر ریال پرداخت شده در لایههای پنهان، احتمالاً نه برای سیر کردن شکم یک نیازمند، بلکه برای تقویت ساختار یک شبکه سازمان یافته و ترویج فرهنگ تنپروری هزینه میشود؟
یک پژوهشگر مسائل اجتماعی، در تحلیل خود از وضعیت شهر کاشمر، این پرسش را مطرح میکند که آیا ما با کمکهای پراکنده خود در حال نجات دادن نیازمندان هستیم یا ناخواسته در حال تبدیل کردن شهر به جولانگاه متکدیان و تخریب امنیت روانی جامعه؟
رضا ابراهیمی، با اشاره به اینکه پدیده تکدیگری در کاشمر دیگر تنها یک مسئله فردی نیست و به یک معضل اجتماعی تبدیل شده، تأکید کرد: حضور متکدیان در نقاط حساس شهر، نه تنها چهره بصری محیط شهری را زشت میکند، بلکه تأثیرات مخربی بر سلامت روان شهروندان دارد.
وی هشدار داد: احساس ناامنی و اضطراب ناشی از اصرار برخی متکدیان، لایههای عمیقی از تنش اجتماعی را ایجاد کرده است که در صورت عدم مدیریت، به بحرانهای بزرگتری منجر خواهد شد.
این پژوهشگر مسائل اجتماعی بیان کرد: اگر مردم از ابعاد تاریک و شبکههایی که پشت پرده تکدیگری فعال هستند آگاه میشدند، هرگز به این روش به نیازمندان کمک نمیکردند.
وی افزود: آنچه در ظاهر دلسوزی و نیت پاک مردم است، در واقع نقطه ضعف این معادله است؛ چراکه این برخورد عاطفی، انگیزه متکدیان حرفهای را برای ماندگاری در این مسیر افزایش داده و باعث گسترش این پدیده شده است.
ابراهیمی با بیان اینکه تکدیگری نه تنها در سطح شهر، بلکه در سطح باورهای اجتماعی اثرگذار است، تصریح کرد: وقتی کسب درآمد از طریق درخواست کمک، سادهتر و سریعتر از تلاش و کار سخت باشد، فرهنگ تنپروری و کاهلی در لایههای پایین جامعه ریشه میدواند و منجر به بیعلاقگی به کار و تلاش میشود.
وی در ادامه گفت: وجود متکدیان در خیابانها پیامی منفی به جامعه مخابره میکند مبنی بر اینکه تلاش برای زندگی لزوماً منجر به رفاه نمیشود؛ برای ریشهکنی این معضل، تنها برخورد پلیسی یا جمعآوری متکدیان کافی نیست و راهکار اساسی باید در دو محور آگاهیبخشی عمومی و سیاستهای حمایتی هدفمند تعریف شود.
وقتی آسیبهای اجتماعی همچون خوره، بدنه جامعه را میخورند
آسیبهای اجتماعی همچون خوره، بدنه جامعه را میخورند و در میان تمامی این چالشها، تکدیگری و اعتیاد به عنوان دو پدیده بههمپیوسته، یکی از پیچیدهترین معضلات شهری و اجتماعی به شمار میروند. تکدیگری در نگاه اول شاید تنها یک نیاز مالی گذرا یا نتیجه فقر مطلق به نظر برسد، اما وقتی لایههای زیرین این پدیده را تحلیل میکنیم، با شبکهای از دردهای عمیقتر مواجه میشویم. در بسیاری از موارد، گدایی نه راهی برای بقا، بلکه ابزاری برای تأمین نیازهای مبرم اعتیاد است.
کارشناس آسیبهای اجتماعی بهزیستی کاشمر، در گفت و گو با ایسنا گفت: حدود ۹۵ درصد از افرادی که به تکدیگری روی آوردهاند، دچار اعتیاد هستند. این رقم نشان میدهد که تکدیگری در بسیاری از موارد نه یک معضل اقتصادی ساده، بلکه تظاهری از یک بیماری اعتیادی است که فرد را برای تأمین نیازهای مواد مخدر به گدایی سوق میدهد.
سهیلا صمیمی، با اشاره به اثرات مخرب مواد مخدر بر ساختار خانواده تأکید کرد: اعتیاد نقش بسیار مهمی در بروز خشونتهای خانگی ایفا میکند.
وی تصریح کرد: علاوه بر خشونتهای فیزیکی، مسائل روحی و روانی نشأت گرفته از اعتیاد نیز بسیار زیاد است و این اختلالات روانی، محیط خانه را به مکانی ناامن تبدیل کرده و منجر به فروپاشی پیوندهای عاطفی میشود.
این کارشناس آسیبهای اجتماعی بهزیستی کاشمر گفت: در یکی از گزارشهای دریافتی، مورد سالمند آزاری گزارش شد که پس از پیگیریهای لازم، مشخص شد فرزند فرد سالمند به دلیل اعتیاد، مادر خود را مورد ضرب و شتم قرار داده است. این مورد گواه آن است که اعتیاد چگونه حتی مقدسترین روابط انسانی را هدف قرار داده و منجر به رفتارهای ضد اجتماعی میشود.
وی اظهار کرد: در خصوص تکدیگری، باید توجه داشت که این پدیده بعضاً به دلیل وجود شبکههای سازمان یافته و استثمار متکدیان به ویژه کودکان و سالمندان، پیچیدگیهای بیشتری یافته است. اعتیاد در این چرخه، هم به عنوان عامل جذب افراد به تکدیگری و هم به عنوان ابزاری برای کنترل آنها توسط باندهای تکدیگری عمل میکند. متکدیان معتاد به دلیل وابستگی شدید به مواد، در وضعیت اسارت روانی قرار گرفته و هرچه بیشتر در این باتلاق فرو میروند.
وی تأکید کرد: اورژانس اجتماعی برای تمامی آسیبهای اجتماعی، از جمله خشونتهای خانگی، سالمند آزاری و تکدیگری فعال است و آگاهی جامعه از طیف گسترده خدمات این مرکز، میتواند به شناسایی و مداخله سریعتر در پروندههای آسیبزا کمک کند.
وضعیت موجود تبیین میکند که چگونه جایگاه زیارتی کاشمر، به فرصتی برای شبکههای تکدیگری سازمانیافته تبدیل شده است. محور اصلی این بحران، بهرهبرداری از پوشش زائران برای جذب کمکهای مردمی است که طبق آمارهای بهزیستی، در اکثریت موارد برای تأمین نیازهای اعتیاد و تقویت باندهای استثماری هزینه میشود.
با توجه به جرم انگاشتن تکدیگری در قانون مجازات اسلامی و تأثیر مخرب آن بر امنیت روانی جامعه و سلامت خانوادهها، ضرورت گذار از کمکهای عاطفی به حمایتهای سازمان یافته و شناسایی دقیق نیازمندان حقیقی، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
انتهای پیام
