علی نیکفرجام با حضور در تحریریه ایسنا با بیان اینکه سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان به عنوان یکی از بازوهای کلیدی جهاد دانشگاهی در تحقق اقتصاد دانشبنیان، نقش مهمی در پیوند میان پژوهش، فناوری و بازار ایفا میکند، اظهار کرد: در همین راستا، مأموریت اصلی ستفا تسهیل فرآیند تبدیل ایدهها و دستاوردهای پژوهشی به محصولات و خدمات قابل عرضه در بازار است؛ بهگونهای که فاصله میان «دانش تولیدشده» و «ثروتآفرینی» به حداقل برسد.
وی با اشاره به نقش این سازمان در فراهمسازی بسترهای تجاریسازی افزود: ستفا میکوشد دستاوردهای پژوهشی را به خروجیهای قابل عرضه در بازار تبدیل کرده و زمینه توسعه محصولات مبتنی بر دانش و فناوری را فراهم کند. در این میان، ظرفیتهای موجود در جهاددانشگاهی خراسان رضوی از جمله ۱۳ گروه پژوهشی و سه پژوهشکده، پشتوانهای ارزشمند برای تولید محصولات دانشبنیان بهشمار میروند.
مدیر سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت کاربردی بودن پژوهشها تصریح کرد: پژوهشها باید مسئلهمحور، کاربردی و پاسخگوی نیازهای جامعه باشند. ستفا نیز در همین مسیر، با هدف تسهیل و تسریع ورود این دستاوردها به بازار، از گروههای پژوهشی حمایت میکند. این حمایتها میتواند در قالب فروش دانش فنی، تولید محصول، تولید مشارکتی و سایر روشهای تجاریسازی ارائه شود.
وی ادامه داد: در این حوزه تلاش میکنیم با ایجاد شبکهای از ارتباطات مؤثر و انعقاد تفاهمنامه با نهادهای حاکمیتی و بخش خصوصی، زمینههای لازم برای فروش، تولید و تأمین مالی محصولات را فراهم کنیم. در واقع، اگر زنجیره تبدیل ایده به محصول و عرضه به بازار را در نظر بگیریم، ساختار ستفا میتواند در تمامی مراحل این زنجیره نقش تسهیلگر ایفا کند.
مأموریتهای مهم ستفا، ورود به فرآیند شکلگیری و توسعه هستههای فناور و دانشبنیان است
نیکفرجام با اشاره به سایر رسالتهای این سازمان اظهار کرد: یکی از مأموریتهای مهم ستفا، ورود به فرآیند شکلگیری و توسعه هستههای فناور و دانشبنیان است. در همین راستا، مراکز رشد و پارک ها و پردیسهای فناوری در جهاددانشگاهی ایجاد شدهاند تا از ایدههای نوآورانه حمایت کرده و مسیر تبدیل آنها به محصول دانش بنیان را هموار سازند.
وی افزود: ستفای خراسان رضوی با بهرهگیری از ظرفیت مرکز رشد سلامت و پردیس صنایع خلاق، از طریق برگزاری رویدادهای تخصصی، به شناسایی افراد صاحب ایده و هستههای فناور میپردازد. ایدههای دارای قابلیت توسعه، جذب و در این مراکز مستقر شده و از حمایتهای مختلفی از جمله پشتیبانی لجستیکی، مشاوره علمی و منتورینگ برخوردار میشوند تا بتوانند مسیر توسعه فناوری را طی کرده و به محصول قابل عرضه در بازار تبدیل شوند.
مدیر سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی خراسان رضوی در جمعبندی ساختار این سازمان خاطرنشان کرد: فعالیتهای ستفا را میتوان در دو حوزه اصلی «تجاریسازی فناوری» و «اشتغال دانشبنیان» تقسیمبندی کرد. در بخش نخست، تمرکز بر تجاریسازی محصولات آماده از طریق روشهایی نظیر فروش دانش فنی و تولید مشارکتی است و در بخش دوم، هدف ایجاد اشتغال مبتنی بر فناوری از طریق شناسایی ایدهها، جذب افراد مستعد، برگزاری رویدادها و استقرار آنها در مراکز نوآوری و پردیسهای فناوری برای تبدیل ایده به محصول دانش بنیان و ورود به بازار است.
وی با تأکید بر نقش ستفا در زنجیره توسعه محصولات فناورانه اظهار کرد: جایگاه این سازمان در فرآیند تولید یک محصول علمی، هم در مراحل ابتدایی و هم در مراحل نهایی تعریف میشود. در آغاز مسیر، ستفا با شناسایی نیازهای واقعی بازار، به هدایت پژوهشها به سمت رویکردی مسئلهمحور و نیازمحور کمک میکند. در ادامه و پس از انجام پژوهش، این سازمان در مرحله ورود محصول به بازار نیز نقشآفرینی کرده و از طریق شناسایی بازار هدف، یافتن مشتریان بالقوه و بهرهگیری از مدلهای متنوع تجاریسازی و تأمین مالی، فرآیند عرضه محصول را تسهیل میکند.
نیکفرجام درباره بهرهمندی محصولات خارج از جهاددانشگاهی از خدمات ستفا تصریح کرد: محصولات و طرحهایی که خارج از مجموعه جهاد دانشگاهی توسعه یافتهاند نیز میتوانند از ظرفیتهای تجاریسازی ستفا استفاده کنند. این محصولات میتوانند با استقرار در مراکز رشد یا پردیسهای فناوری و یا حتی بدون استقرار فیزیکی، بهعنوان عضو این زیستبوم از خدماتی نظیر شناخت و تحلیل بازار، ارزشگذاری، تحلیل رقبا و سایر حمایتهای تخصصی در حوزه تجاریسازی بهرهمند شوند. البته اولویت اصلی ستفا، حمایت از ظرفیتهای داخلی جهاد دانشگاهی است، اما دامنه خدمات این سازمان به این مجموعه محدود نمیشود.
لزوم استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل داده در ستفا
وی درباره چالشهای پیشروی سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی اظهار کرد: یکی از مهمترین موانع در مسیر تجاریسازی، عدم انطباق کافی میان دستاوردهای پژوهشی و نیازهای واقعی بازار است. بسیاری از خروجیهای پژوهشی از منظر علمی دارای ارزش بالایی هستند، اما این ارزش علمی لزوماً بهسادگی به ارزش اقتصادی تبدیل نمیشود؛ چراکه ممکن است محصول یا خدمت ارائهشده، پاسخگوی نیاز بازار نبوده، در اولویت تقاضا قرار نگیرد یا فاقد مشتری مؤثر باشد.
مدیر سازمان تجاریسازی فناوری و اشتغال دانشبنیان جهاددانشگاهی خراسان رضوی در ادامه با اشاره به ظرفیتهای نوین در این حوزه تصریح کرد: بهرهگیری از فناوریهایی نظیر هوش مصنوعی و تحلیل داده، از جمله فرصتهای مهمی است که ستفا میتواند برای بهبود فرآیندهای تصمیمگیری و تجاریسازی از آن استفاده کند. امروزه در عصر دادهها، حجم گستردهای از اطلاعات در دسترس است و در صورت جمعآوری، پالایش و تحلیل صحیح این دادهها، میتوان ابزارهای تحلیلی و داشبوردهای مؤثری در اختیار حوزههای پژوهشی قرار داد تا نیازهای واقعی بازار بهدرستی شناسایی شود.
وی افزود: در بسیاری از موارد، انتخاب موضوعات پژوهشی همچنان بر پایه تجربه، شهود یا نظرات فردی انجام میشود و کمتر مبتنی بر دادههای واقعی و تحلیلهای نظاممند است؛ مسئلهای که میتواند احتمال خطا در تصمیمگیری را افزایش دهد. در مقابل، هرچه میزان انطباق میان پژوهش و نیازهای بازار بیشتر شود، مسیر تجاریسازی نیز هموارتر و دستیابی به نتایج اقتصادی موفق، تسهیل خواهد شد.
وی یکی دیگر از چالشهای مهم ستفا را محدودیتهای مالی و دشواری در تأمین منابع مالی پایدار عنوان کرد و گفت: در بسیاری از موارد، دانش فنی و حتی محصول اولیه وجود دارد، اما جذب سرمایه یا سرمایهگذار برای ورود به فرآیند تجاریسازی با موانعی همراه است که مهمترین آن، ریسکهای موجود بهویژه در حوزه بازگشت سرمایه است.
نیکفرجام با اشاره به کمبود زیرساختهای تولیدی مناسب تصریح کرد: در برخی موارد، دستیابی به یک دانش فنی ارزشمند محقق میشود، اما فراهمسازی زیرساختهای لازم برای تبدیل آن به محصول نهایی، نیازمند سرمایهگذاری قابل توجهی است. از اینرو، پژوهشگران باید نگاه جامعی به کل زنجیره تجاریسازی داشته باش