به گزارش ایسنا، دکتر ابوالحسن شاهزاده فاضلی امروز در نشست گرامیداشت سالگرد درگذشت دکتر پروانه فرزانه که در پژوهشگاه رویان برگزار شد، اظهار کرد: این مراسم تنها یادآوری یک شخصیت علمی نیست، بلکه فرصتی است برای مرور مسیری که نزدیک به دو دهه پیش با شکلگیری مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران آغاز شد و امروز ثمرات آن در عرصه علم و پژوهش کشور نمایان است.
وی افزود: حدود ۱۹ تا ۲۰ سال پیش، مسئولیت راهاندازی این مرکز به من واگذار شد. در آن زمان نه بودجهای وجود داشت، نه تجهیزات و نه زیرساختی آماده؛ تنها سرمایه ما مطالعات اولیه، اراده، امید و روحیه جهادی بود.
آغاز همکاری با دکتر فرزانه در نخستین روزهای تأسیس مرکز
شاهزاده فاضلی ادامه داد: برای تشکیل هسته اولیه مرکز، از همکاری استادانی همچون دکتر بهاروند، دکتر آموزگار و در ادامه مرحومه دکتر پروانه فرزانه بهرهمند شدیم. آشنایی و همکاری با دکتر فرزانه از همان روزهای نخست آغاز شد و مطالعات اولیه به تدریج به ایجاد نهادی تبدیل شد که امروز به عنوان مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران شناخته میشود.
وی گفت: در آغاز راه، برای آشنایی با تجربه سایر مراکز، بازدیدهایی از مؤسسه پاستور، مرکز پژوهشهای صنعتی و دیگر مجموعههای علمی داشتیم. در آن زمان بسیاری با تردید به ما نگاه میکردند و میپرسیدند با چه امکاناتی میخواهید چنین مرکزی ایجاد کنید، اما کمتر از پنج یا شش سال بعد، همان مراکز برای دریافت استانداردترین و باکیفیتترین ردههای سلولی به بانک سلولی مرکز مراجعه میکردند.
خودباوری و آیندهنگری؛ دو میراث ارزشمند دکتر فرزانه
مسئول فنی مرکز جامع ژنتیک رویان با تأکید بر نقش دکتر فرزانه در شکلگیری فرهنگ سازمانی مرکز اظهار کرد: یکی از مهمترین میراثهای ایشان، تقویت روحیه خودباوری بود. همه اعضای مجموعه باور داشتند که اگر اراده وجود داشته باشد، میتوان بزرگترین کارها را انجام داد.
وی افزود: آیندهنگری نیز از دیگر ویژگیهای برجسته دکتر فرزانه بود. ذخایری که نزدیک به دو دهه قبل در حوزه ژنتیک انسانی و جانوری گردآوری شدند، امروز ارزش راهبردی خود را نشان دادهاند؛ بهگونهای که برخی گونههای جانوری که اکنون در طبیعت کشور از بین رفته یا در آستانه انقراض قرار دارند، نمونههای ژنتیکی آنها در این مرکز حفظ شده است.
شاهزاده فاضلی ابراز امیدواری کرد: با بهرهگیری از توانمندیهای پژوهشگاه رویان، بهویژه در حوزه شبیهسازی، بتوان از این ذخایر ارزشمند برای احیای برخی گونههای جانوری کشور استفاده کرد.
وی با اشاره به حساسیت مرحومه دکتر فرزانه نسبت به کیفیت نمونهها گفت: هنگام تهیه شناسنامه ردههای سلولی، ایشان بر رعایت دقیق همه استانداردهای علمی تأکید داشتند. شاید برخی این دقت را وسواس تلقی میکردند، اما در واقع پایبندی کامل به استانداردهای بینالمللی بود.
شاهزاده فاضلی افزود: بر همین اساس، تمامی ویژگیهای هر رده سلولی پیش از عرضه بررسی و راستیآزمایی میشد. این فرآیند اگرچه هزینهبر بود، اما نتیجه آن این شد که تاکنون هیچ پژوهشگری از کیفیت ردههای سلولی ارائهشده از مرکز ذخایر ژنتیکی گلایهای نداشته است.
وی ادامه داد: یکی از نوآوریهایی که با پیگیری دکتر فرزانه در بانک زیستی مرکز اجرا شد، انجام آزمون تعیین هویت ژنتیکی برای ردههای سلولی انسانی بود تا حتی در صورت از بین رفتن برچسب یا شناسه نمونه، امکان شناسایی دقیق آن وجود داشته باشد؛ روشی که بعدها در برخی بانکهای زیستی معتبر دنیا نیز مورد استفاده قرار گرفت.
نام دکتر فرزانه یادآور یک فرهنگ علمی است
مسئول فنی مرکز جامع ژنتیک رویان در پایان اظهار کرد: دکتر پروانه فرزانه تنها یک دانشمند نبود؛ او فرهنگی از مسئولیتپذیری، کیفیت، آیندهنگری و تلاش خالصانه را در این مجموعه بنیان گذاشت. هر پژوهش، هر دستاورد علمی و هر دانشی که بر پایه این زیرساختها تولید شود، ادامه راه و میراث ماندگار او خواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: زنده نگه داشتن نام این بزرگان تنها یادآوری یک فرد نیست، بلکه پاسداشت فرهنگ، منش و ارزشهایی است که آنان برای پیشرفت علم و کشور به یادگار گذاشتهاند. امیدوارم شاگردان و همکاران دکتر فرزانه این مسیر را با قوت ادامه دهند و این بنیان علمی روزبهروز مستحکمتر شود.
انتهای پیام
