گلستان در سالهای اخیر بیش از گذشته با چالش محدودیت منابع آبی و ضرورت مدیریت مصرف روبهرو شده، موضوعی که با تغییر اقلیم، کاهش بارندگیها و افزایش نیاز بخشهای مختلف، اهمیت آن دوچندان شده است.
ایرج حیدریان در گفتوگو با ایسنا با اشاره به وضعیت منابع آب تجدیدپذیر استان اظهار کرد: شاخص سرانه آب تجدیدپذیر که مجموع منابع آب سطحی و زیرزمینی نسبت به جمعیت را نشان میدهد، در گلستان حدود یکهزار و ۲۵۰ مترمکعب به ازای هر نفر در سال بوده؛ این در حالی است که این شاخص در مازندران حدود ۲ هزار مترمکعب، در خراسان شمالی یکهزار و ۹۰۰ مترمکعب، در سمنان و متوسط کشور حدود یکهزار و ۶۰۰ مترمکعب است.
وی افزود: این آمارها نشان میدهد گلستان از نظر منابع آبی شرایط مطلوبی ندارد و با وجود اینکه تنها حدود ۱.۸ درصد منابع آب کشور را در اختیار دارد.
حیدریان ادامه داد: نزدیک به ۴.۴ درصد اراضی زیر کشت کشور در این استان قرار گرفته؛ موضوعی که ضرورت برنامهریزی دقیق و مبتنی بر مطالعات علمی برای تخصیص منابع آب در بخشهای کشاورزی، شرب و صنعت را دوچندان میکند.
وی با تأکید بر اینکه آینده مدیریت منابع آب در گرو اصلاح الگوی مصرف، توسعه فناوریهای نوین و مشارکت مردم و کشاورزان است، گفت: برنامهریزی علمی و حرکت به سمت سازگاری با کمآبی تنها مسیر پیشروی کشور خواهد بود.
کاهش ۴۰ میلیارد مترمکعبی آب تجدیدپذیر کشور
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با اشاره به آثار تغییر اقلیم بر منابع آب کشور بیان کرد: در گذشته حجم آب تجدیدپذیر ایران حدود ۱۳۰ میلیارد مترمکعب بود اما با کاهش بارندگیها، افزایش دمای هوا و تغییرات اقلیمی، این رقم اکنون به حدود ۹۰ میلیارد مترمکعب رسیده یعنی کشور حدود ۴۰ میلیارد مترمکعب از منابع آب تجدیدپذیر خود را از دست داده است.
حیدریان اضافه کرد: بر همین اساس از دهه ۱۳۹۰ سیاستهای کلان مدیریت منابع آب کشور بر پایه سازگاری با کمآبی تدوین شد؛ رویکردی که امروز در بسیاری از کشورهای جهان نیز دنبال میشود.
وی یادآور شد: میزان بارندگی و شرایط اقلیمی خارج از اختیار مدیران است و تنها میتوان مصرف را متناسب با منابع موجود مدیریت کرد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای گلستان خاطرنشان کرد: برای همه استانهای کشور در قالب سند سازگاری با کمآبی برنامههای مشخصی تدوین شده و در این اسناد میزان کاهش مصرف آب طی بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ برای بخشهای مختلف تعیین شده است.
سهم کشاورزی از مصرف آب؛ ضرورت اصلاح الگوی کشت
حیدریان با بیان اینکه سالانه حدود ۸۲ میلیارد مترمکعب آب در کشور مصرف میشود، گفت: از این میزان حدود یکهزار و ۶۷۶ میلیون مترمکعب مربوط به استان گلستان است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان همچنین ادامه داد: مصرف آب بخش صنعت کشور حدود ۳.۷ میلیارد مترمکعب و سهم گلستان تنها ۴۰ میلیون مترمکعب است.
حیدریان یادآور شد: در بخش شرب نیز سالانه حدود ۹ میلیارد مترمکعب آب در کشور مصرف میشود که سهم استان گلستان حدود ۱۶۷ تا ۱۷۰ میلیون مترمکعب است.
وی افزود: بر اساس سند سازگاری با کمآبی استان گلستان باید تا سال ۱۴۰۵ حدود ۱۲۲ میلیون مترمکعب از مصرف آب بخش کشاورزی را کاهش دهد که تحقق این هدف نیازمند اجرای روشهای نوین آبیاری، کاهش هدررفت آب، ارتقای بهرهوری و اصلاح الگوی کشت است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان تأکید کرد: الگوی کشت باید متناسب با منابع آبی موجود تدوین شود. اگر کشاورزی فراتر از ظرفیت منابع آب انجام شود، در نهایت بیشترین خسارت متوجه خود کشاورزان خواهد شد، زیرا نمیتوان برای منابعی که وجود خارجی ندارند برنامهریزی کرد.
مصرف آب شرب در گرگان بسیار بالاتر از استاندارد است
حیدریان با اشاره به وضعیت مصرف آب شرب در گرگان، اظهار کرد: استاندارد مصرف آب شرب در کشور ۱۵۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانهروز است، اما این رقم در مرکز استان بین ۲۳۰ تا ۲۵۰ لیتر در شبانهروز است که فاصله قابل توجهی با استاندارد دارد.
وی افزود: علاوه بر مصرف بالا، بخشی از آب نیز در شبکههای توزیع هدر میرود؛ بنابراین اصلاح شبکهها و فرهنگسازی برای مدیریت مصرف، دو اقدام ضروری برای دستیابی به اهداف سند سازگاری با کمآبی محسوب میشود.
برداشت غیرمجاز از چاههای مجاز، تهدیدی جدیتر از چاههای غیرمجاز
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با بیان اینکه برداشتهای غیرمجاز از چاههای دارای پروانه، آسیب بیشتری نسبت به چاههای غیرمجاز به منابع آب وارد میکند، گفت: در استانهای شمالی بسیاری از چاههای غیرمجاز کمعمق هستند و عمدتاً از سفرههای سطحی استفاده میکنند، اما چاههای مجاز عمیق، منابع استراتژیک آب زیرزمینی را تحت تأثیر قرار میدهند؛ از این رو کنترل برداشت از این چاهها اهمیت ویژهای دارد.
وی تصریح کرد: نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاههای کشاورزی یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت مصرف آب است و با همکاری بانکها، تسهیلات لازم برای خرید این تجهیزات در اختیار کشاورزان قرار گرفته است تا بتوانند برداشت آب را مطابق میزان درج شده در پروانه بهرهبرداری مدیریت کنند.
حیدریان اضافه کرد: تاکنون بیش از ۶ هزار حلقه چاه در استان به کنتور هوشمند مجهز شدهاند و برنامه ما حرکت به سمت هوشمندسازی کامل چاههای مجاز است.
انتهای پیام
