همزمان با افزایش مصرف برق در روزهای گرم تابستان، اتاق اصناف مشهد با ابلاغ بخشنامهای به اتحادیههای صنفی، از واحدهای صنفی خواست در بازه زمانی ساعت ۱۴ تا ۱۷، برای همراهی با برنامه مدیریت مصرف برق، فعالیت خود را متوقف کنند. بر اساس این دستورالعمل، تنها مشاغل ضروری از جمله نانواییها، سوپرمارکتها و برخی واحدهای خدماتی از این الزام مستثنا شدهاند و سایر واحدهای صنفی موظف به رعایت آن هستند. در پی این ابلاغیه، ایسنا برای بررسی نحوه اجرای بخشنامه، راهی تعدادی از مراکز تجاری در نقاط مختلف شهر شد؛ بازدیدی که نشان داد اجرای یک دستورالعمل واحد، در همه بازارها به یک شکل نیست.
مجتمعی که خاموشی را احساس نمیکند
نخستین مقصد، یکی از مجتمعهای تجاری نوساز و شلوغ شهر است. برخلاف انتظار، نه تنها اثری از تعطیلی کامل دیده نمیشود، بلکه بسیاری از مغازهها همچنان فعال هستند و روشنایی راهروها نیز تفاوت محسوسی با ساعتهای عادی ندارد. در نگاه نخست، این تصور ایجاد میشود که شاید برق این مجتمع هنوز قطع نشده باشد، اما گفتوگو با یکی از فروشندگان، دلیل این تفاوت را روشن میکند.
علی رضایی، یکی از فروشندگان، در گفتوگو با ایسنا در خصوص اطلاعرسانی بخشنامه اتاق اصناف گفت: از طرف اتاق اصناف اطلاعرسانی مستقیمی به ما نشده است. اگر هم خبری در رسانهها منتشر شده باشد، ما چیزی دریافت نکردهایم. تنها برنامهای که اعلام شده است، مربوط به شرکت توزیع برق بوده و از طریق سامانه «برق من» زمان خاموشی قابل مشاهده است. بر اساس برنامه اعلامی، خاموشی این محدوده از ساعت ۱۴ تا ۱۶ در سامانه ثبت شده است، اما مجتمع به دلیل استفاده از پنلهای خورشیدی، هنگام قطع برق نیز با خاموشی مواجه نخواهد شد.
وی افزود: حدود دو سال است که روی سقف مجتمع پنل خورشیدی نصب شده و هنگام قطعی برق، برق مورد نیاز مشاعات از طریق همین پنلها تامین میشود. به همین دلیل راهروها و بخشهای عمومی روشن مانده و فعالیت مجتمع با اختلال جدی مواجه نخواهد شد. هزینه استفاده از این سیستم نیز به صورت ماهانه و از طریق شارژ واحدهای تجاری دریافت میشود و همه مغازهها در تامین هزینه آن مشارکت دارند.
وجود چنین امکاناتی باعث شده است خاموشی، دستکم در ظاهر، کمتر از سایر نقاط شهر در این مجتمع احساس شود؛ موضوعی که در ادامه بازدید، اهمیت آن بیش از پیش آشکار میشود. پایین آمدن از پلههای مجتمع و خروج از ساختمان، آغاز مقایسهای است که تا پایان این گزارش ادامه پیدا میکند؛ مقایسه میان مجتمعهایی که با استفاده از تجهیزات جایگزین، آثار خاموشی را به حداقل رساندهاند و بازارهایی که همچنان با هر بار قطع برق، در تاریکی فرو میروند.
موتوربرق؛ راهی برای ادامه فعالیت یا دور زدن خاموشی؟
چند خیابان آنسوتر، وارد یکی دیگر از مجتمعهای تجاری شهر شدیم؛ ساختمانی که از نظر ظاهری قدیمیتر از مقصد نخست به نظر میرسید، اما هنوز امکانات آن اجازه نداده است خاموشی، چهره بازار را به طور کامل تغییر دهد.
در نگاه اول، تفاوتهایی به چشم میخورد. روشنایی راهروها کمتر از مجتمع قبلی است و تعدادی از چراغها خاموش هستند، اما برخلاف انتظار، خبری از تاریکی مطلق نیست. مغازهها باز هستند، برخی فروشندگان مشغول گفتوگو با مشتریان اندک خود هستند.
رضا مهراسا، یکی از فروشندگان این مجتمع، درباره نحوه اطلاعرسانی خاموشیها گفت: برنامه قطعی برق از طریق سامانه «برق من» اعلام میشود و از این طریق متوجه میشویم، چه ساعتی برق قطع خواهد شد.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا اتاق اصناف نیز درباره تعطیلی واحدهای صنفی اطلاعرسانی کرده است، بیان کرد: از سمت اصناف این موضوع اعلام شد، اما وقتی برق قطع میشود، مجتمع از موتوربرق استفاده میکند و به همین دلیل، بخشهای عمومی و بعضی قسمتها همچنان روشن میمانند.
وی ادامه داد: هزینه استفاده از موتوربرق هم مانند سایر هزینههای مشترک، در پایان هر ماه روی شارژ واحدها محاسبه شده و هر مغازه سهم خود را پرداخت خواهد کرد.
اما پرسشی که مطرح است، این است که وقتی برق قطع میشود و مشتری هم کمتر از همیشه است، چرا بسیاری از کسبه همچنان مغازههای خود را تعطیل نمیکنند؟
این فروشنده در پاسخ گفت: وقتی برق میرود، دیگر مانند حالت عادی نمیتوانیم کار کنیم، اما اینکه در مغازه باشیم یا نباشیم، تفاوتی ایجاد نمیکند. ممکن است در همین چند ساعت، یک مشتری وارد شود و همان یک فروش، بخشی از هزینههای روز را جبران کند. در این شرایط اقتصادی، نمیتوانیم همان احتمال اندک را هم از دست دهیم.
این جمله، شاید خلاصهای از حال و روز این روزهای بازار باشد؛ بازاری که رکود، کاهش قدرت خرید مردم و اکنون خاموشیهای برنامهریزیشده، همزمان بر آن سایه انداخته است.
به هر میزان بازدید ادامه پیدا کرد، تفاوت میان مراکز تجاری بیشتر خود را نشان میداد. در مجتمعهایی که طی سالهای گذشته به سراغ پنلهای خورشیدی یا موتوربرق رفتهاند، خاموشی بیشتر به یک تغییر در منبع تامین برق شباهت دارد؛ اما در ساختمانهایی که چنین امکاناتی ندارند، قطع برق به معنای توقف آسانسورها، خاموش شدن راهروها، افزایش گرما و دشوار شدن فعالیت روزانه کسبه است.
همین تفاوت باعث شده است برداشت فروشندگان از اجرای بخشنامه نیز یکسان نباشد. برخی معتقدند امکانات موجود، تنها برای روشن نگه داشتن مشاعات و حفظ ایمنی ساختمان استفاده میشود و ارتباطی با نادیده گرفتن بخشنامه ندارد؛ در مقابل، برخی دیگر میگویند وقتی در یک نقطه از شهر چراغها همچنان روشن است و در نقطهای دیگر بازار در تاریکی فرو میرود، طبیعی است که احساس تبعیض میان کسبه شکل بگیرد.
از مجتمعهای روشن تا بازاری که تاریکی در آن جریان دارد
با ترک این مجتمع، مسیرمان را به سمت یکی از بازارهای قدیمی شهر ادامه میدهیم؛ بازاری که از همان ورودی، تفاوتش با دو مقصد قبلی کاملا محسوس است.
نور طبیعی تنها چند مغازه ابتدایی را روشن کرده است و جلوتر که میرویم، تاریکی بیشتر میشود. راهروها خلوتتر و بسیاری از چراغها خاموش هستند. با این حال، برخلاف آنچه شاید انتظار میرود، بیشتر مغازهها بسته نیستند.
فروشندگان پشت پیشخوان نشستهاند؛ برخی با تلفن همراه خود مشغولاند، بعضی با همسایههایشان گفتوگو میکنند و عدهای دیگر، بیآنکه مشتری در بازار دیده شود، چشم به ورودی دوختهاند. خاموشی، خود را بیواسطه به بازار تحمیل کرده است؛ اما رکود بازار، اجازه تعطیل کردن مغازه را به بسیاری از کسبه نمیدهد.
در همین فضای نیمهتاریک، گفتوگو با یکی از فروشندگان، روایت دیگری از اجرای خاموشیها را پیش روی ایسنا قرار میدهد.
حتی یک مشتری هم غنیمت است
در یکی از راهروهای کمنور بازار، مقابل مغازهای که تنها نور طبیعی ورودی بازار بخشی از آن را روشن کرده، با یکی از فروشندگان همکلام شدیم. محمد محمدیزاده در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: قطعی برق، موضوع تازهای برای کسبه این بازار نیست.
وی درباره نحوه اطلاعرسانی خاموشیها اظهار کرد: تنها از طریق شرکت توزیع برق و سامانه «برق من» از زمان قطعی برق مطلع میشویم. هر روز راس ساعت ۱۴ برق قطع میشود، اما زمان وصل شدن همیشه دقیق نیست و گاهی نیم ساعت یا حتی بیشتر زمان میبرد تا برق دوباره وصل شود.
محمدیزاده که در تمام مدت گفتوگو نگاهش به ورودی بازار بود، در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود تاریکی بازار و نبود مشتری، همچنان مغازه را باز نگه داشته است، گفت: با این شرایط اقتصادی، حتی یک مشتری هم غنیمت است. اگر مغازه را ببندیم، همان احتمال اندک فروش را هم از دست میدهیم.
محمدیزاده در ادامه، برای توصیف وضعیت بازار، مقایسهای انجام داد که شاید بیش از هر آماری، رکود این روزهای کسبوکار را نشان دهد.
وی گفت: سال گذشته فروش روزانه ما حدود ۱۵ میلیون تومان بود، اما امسال بعضی روزها اگر بتوانیم دو میلیون تومان فروش داشته باشیم، باید خدا را شکر کنیم. هزینهها هر روز بیشتر میشود، اما بازار مثل گذشته نیست.
این فروشنده با اشاره به نحوه اجرای خاموشیها در سطح شهر گفت: احساس میکنیم عدالت در اجرای خاموشیها وجود ندارد. بعضی مناطق تقریبا هر روز با قطعی برق روبهرو هستند، اما در بعضی نقاط دیگر یا خاموشی کمتر است یا اصلا احساس نمیشود. اگر قرار است همه برای مدیریت مصرف برق همکاری کنیم، این همکاری باید برای همه یکسان باشد. در اوج گرمای تابستان، قطع برق برای همه سخت است؛ اما وقتی میبینیم شرایط در همه نقاط یکسان نیست، این احساس به وجود میآید که بار اصلی خاموشیها بر دوش بعضی مناطق افتاده است.
این گلایه، تنها به این بازار محدود نشد. در گفتوگو با چند فروشنده دیگر نیز، موضوع «یکسان نبودن اجرای خاموشیها» بارها مطرح شد؛ هرچند هیچکدام اصل مدیریت مصرف برق را زیر سؤال نمیبردند.
در ادامه بازدید، با مدیر یکی از مجتمعهای تجاری نیز به گفتوگو پرداختیم؛ فردی که نگاه متفاوتی به انتخاب بازه زمانی ۱۴ تا ۱۷ دارد.
وی گفت: سال گذشته خاموشیها به صورت چرخشی و در ساعتهای مختلف انجام میشد. گاهی درست زمانی برق قطع میشد که بازار در شلوغترین حالت خود قرار داشت و این موضوع خسارت زیادی به کسبه وارد میکرد. به همین دلیل، مدیران تعدادی از مجتمعهای تجاری با شرکت توزیع برق به توافق رسیدند که اگر قرار است خاموشی اعمال شود، در ساعتی باشد که رفتوآمد مشتری کمتر است. بازه ۱۴ تا ۱۷ به همین دلیل انتخاب شد؛ چراکه معمولا در این ساعات بازار خلوتتر است و آسیب کمتری به واحدهای صنفی وارد میشود.
وی تاکید کرد: بیشتر کسبه با اصل مدیریت مصرف برق مخالفتی ندارند، اما انتظار دارند تصمیمهایی که گرفته میشود، تا حد امکان کمترین خسارت را به فعالیت اقتصادی آنان وارد کند.
در ادامه بازدید ایسنا از بازارهای سطح شهر به بازاری قدیمی رسیدیم که برخلاف مقصد قبلی، در نخستین نگاه روشن به نظر میرسد. راهروها نور کافی دارند و بیشتر مغازهها نیز فعال هستند. با این حال، یکی از فروشندگان توضیح میدهد که روشن بودن بازار به معنای نادیده گرفتن بخشنامه نیست.
وی گفت: از طرف مدیریت بازار به همه کسبه اعلام شده است که در ساعت تعیینشده، برق سردر مغازههای خود را خاموش کنند. اگر کسی این موضوع را رعایت نکند، ابتدا تذکر میگیرد، بار دوم اخطار داده میشود و اگر باز هم همکاری نکند، مدیریت بازار برق همان واحد را قطع میکند. بیشتر کسبه نیز برای جلوگیری از بروز مشکل، این دستور را رعایت میکنند. این شیوه اجرا در همه قسمتهای بازار یکسان نیست و بعضی بخشها شرایط متفاوتی دارند.
این تفاوتها، بار دیگر این پرسش را به ذهن میرساند که آیا امکانات، نوع مدیریت مجتمعها و زیرساختهای موجود، بر نحوه اجرای یک بخشنامه واحد اثر گذاشته است؟
در حالی که مشاهدات میدانی، روایتهای متفاوتی از اجرای این دستورالعمل را به تصویر میکشد، رئیس اتاق اصناف مشهد تاکید دارد که ملاک، اجرای کامل بخشنامه از سوی همه واحدهای مشمول است.
نظارت از شنبه؛ از اخطار تا برخورد قانونی
آنچه در بازدید ایسنا از مراکز تجاری مشهد مشاهده شد، نشان میدهد اجرای یک بخشنامه، در همه بازارها به یک شکل رقم نخورده است. در حالی که برخی مجتمعهای تجاری با تکیه بر پنلهای خورشیدی یا موتوربرق، آثار خاموشی را تا حد زیادی کاهش دادهاند، در برخی بازارهای قدیمی، قطع برق به معنای تاریکی راهروها، توقف بخشی از فعالیتها و انتظار طولانی کسبه برای ورود معدود مشتریان است.
در همین راستا، رئیس اتاق اصناف مشهد، بر اجرای کامل بخشنامه مدیریت مصرف برق از سوی واحدهای صنفی تاکید میکند.
هادی مخملی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به بخشنامه ابلاغی اتاق اصناف اظهار میکند: این دستورالعمل در راستای همراهی اصناف با برنامه مدیریت مصرف برق صادر شد و تمامی اتحادیهها موظف هستند مفاد آن را به واحدهای صنفی زیرمجموعه خود ابلاغ کنند.
وی با بیان اینکه از روز شنبه گشتهای نظارتی برای اجرای درست این بخشنامه در سطح شهر فعالیت خود را آغاز خواهند کرد، گفت: چند گروه بازرسی در سطح شهر، اجرای این بخشنامه را در واحدهای صنفی بررسی میکنند و نحوه همکاری اصناف با برنامه مدیریت مصرف برق را مورد ارزیابی قرار خواهند داد.
مخملی در پاسخ به این پرسش که آیا واحدهایی که این بخشنامه را رعایت نکنند، جریمه خواهند شد، گفت: در حال حاضر جریمه مستقلی برای این موضوع پیشبینی نشده است، اما واحدهایی که مقررات را رعایت نکنند، در مرحله نخست اخطار دریافت خواهند کرد. اگر پس از اخطار نیز بخشنامه رعایت نشود، مطابق ماده ۲۸ قانون نظام صنفی، مراحل بعدی برخورد قانونی انجام خواهد شد و در صورت استمرار تخلف، امکان پلمب واحد صنفی نیز وجود دارد.
رئیس اتاق اصناف مشهد تاکید کرد: این بخشنامه تقریبا همه واحدهای صنفی را در بر میگیرد و تنها مشاغلی که به صورت مستقیم با نیازهای روزمره مردم در ارتباط هستند، از آن مستثنی هستند. نانواییها، سوپرمارکتها و برخی مشاغل ضروری که تعطیلی آنها میتواند در تامین نیازهای شهروندان اختلال ایجاد کند، مشمول این محدودیت نیستند، اما سایر واحدهای صنفی باید همکاری لازم را با برنامه مدیریت مصرف برق داشته باشند.
چرا ساعت ۱۴ تا ۱۷ انتخاب شد؟
یکی از پرسشهایی که در گفتوگو با کسبه نیز مطرح میشد، علت انتخاب بازه زمانی ۱۴ تا ۱۷ برای تعطیلی واحدهای صنفی بود.
مخملی در پاسخ به این پرسش اظهار کرد: تعیین ساعت خاموشی، از نظر فنی بر عهده شرکت توزیع برق است، اما از نگاه اصناف، این بازه زمانی مناسبترین زمان برای اجرای برنامه مدیریت مصرف برق محسوب میشود؛ چراکه در این ساعات، حجم مراجعه مردم به بازار کمتر از سایر ساعات روز است و در نتیجه، آسیب کمتری به فعالیت واحدهای صنفی وارد میشود.
وی افزود: البته انتظار اتاق اصناف مشهد این است که واحدهای صنفی در این بازه زمانی، همکاری کامل داشته باشند و تعطیلی به صورت واقعی انجام شود تا اهداف پیشبینیشده در مدیریت مصرف برق محقق شود.
فرهنگسازی؛ حلقهای که نباید فراموش شود
رئیس اتاق اصناف مشهد، در کنار نظارت و برخورد قانونی، بر ضرورت فرهنگسازی نیز تاکید کرد و گفت: صرف صدور بخشنامه کافی نیست. تلاش میکنیم با برگزاری نشستهایی با اتحادیهها و فعالان صنفی، ضرورت مدیریت مصرف انرژی را بیش از گذشته تبیین کنیم تا این همراهی، تنها به دلیل الزام قانونی نباشد، بلکه به یک مسئولیت اجتماعی تبدیل شود. برق متعلق به یک دستگاه یا یک مجموعه نیست؛ سرمایهای عمومی است که همه مردم از آن استفاده میکنند و طبیعی است که حفظ پایداری شبکه نیز نیازمند مشارکت همه بخشها باشد.
بازاری میان روشنایی و خاموشی
آنچه در یک روز بازدید میدانی از بازارهای مشهد دیده شد، بیش از آنکه روایت مخالفت یا موافقت اصناف با مدیریت مصرف برق باشد، روایت تفاوت در اجرای یک دستورالعمل واحد بود.
در یک سوی شهر، مجتمعهایی قرار دارند که با بهرهگیری از پنلهای خورشیدی و موتوربرق، حتی در ساعت اعلامشده برای خاموشی نیز چهرهای روشن دارند و فعالیت در آنها، هرچند محدود، ادامه پیدا میکند. در سوی دیگر، بازارهای قدیمی قرار گرفتهاند که خاموشی، تاریکی راهروها و سکوت حاکم بر آنها، بیش از هر چیز دیگری خودنمایی میکند.
در میان این دو تصویر، نقطه مشترک اغلب کسبه، نگرانی از شرایط اقتصادی و کاهش فروش است. بسیاری از آنها میگویند با وجود قطعی برق و کاهش حضور مشتریان، چارهای جز باز نگه داشتن مغازه ندارند؛ چراکه در بازاری که فروش روزانه برخی واحدها نسبت به سال گذشته به کسری از گذشته رسیده، همان یک مشتری نیز میتواند بخشی از هزینههای روز را جبران کند.
از سوی دیگر، اتاق اصناف نیز بر این باور است که عبور از روزهای گرم تابستان، بدون همراهی واحدهای صنفی و مشارکت در مدیریت مصرف برق امکانپذیر نیست و به همین دلیل، از یک سو بر فرهنگسازی و از سوی دیگر بر اجرای دقیق بخشنامه و نظارت بر آن تاکید دارد.
شاید خاموش شدن چند چراغ، در نگاه نخست تنها راهکاری برای کاهش مصرف برق به نظر برسد، اما آنچه در بازارهای مشهد جریان دارد، نشان میدهد هر خاموشی، روایت متفاوتی دارد؛ روایتی که برای برخی با روشن ماندن راهروهای یک مجتمع پایان مییابد و برای برخی دیگر، در تاریکی بازار و انتظار برای ورود همان یک مشتری ادامه پیدا میکند.
انتهای پیام
