فرگل غفاری در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: اگر ارتباطات را صرفاً انتقال پیام ندانیم و آن را فرایند شکلگیری معنا میان انسانها در نظر بگیریم، اربعین را میتوان یکی از بزرگترین تجربههای ارتباطی جهان امروز دانست. در این رویداد، میلیونها نفر با زبانها، ملیتها و پیشینههای فرهنگی متفاوت در کنار یکدیگر قرار میگیرند و بدون وجود ساختارهای رسمی ارتباطی، شبکهای انسانی مبتنی بر اعتماد، همکاری و همدلی شکل میدهند.
وی با اشاره به نقش ارتباطات میانفرهنگی در این رویداد، افزود: حضور زائرانی از کشورهای مختلف، فرصت کمنظیری برای تعامل میان فرهنگها ایجاد میکند. افراد در یک مسیر مشترک حرکت میکنند، تجربههای خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند و حتی در بسیاری از موارد، بدون داشتن زبان مشترک، ارتباطی عمیق برقرار میکنند. این موضوع نشان میدهد مفاهیمی مانند احترام، مهماننوازی، کمک و همدلی، فراتر از مرزهای جغرافیایی و زبانی هستند.
این پژوهشگر حوزه فرهنگ و ارتباطات ادامه داد: بخش قابل توجهی از ارتباطات در مسیر اربعین از طریق رفتارها و نشانههای غیرکلامی شکل میگیرد. تعارف یک لیوان آب، کمک به سالمندان و افراد ناتوان، راهنمایی یک زائر یا حتی یک لبخند ساده، پیامهایی هستند که بدون نیاز به ترجمه منتقل میشوند و همین تجربههای کوچک اما تکرارشونده، به تقویت اعتماد و احساس نزدیکی میان افراد کمک میکند.
غفاری با اشاره به نقش رسانههای نوین در روایت اربعین، گفت: از منظر مطالعات ارتباطی، اربعین نمونهای قابل توجه از ارتباطات مشارکتی است. برخلاف گذشته که روایت رویدادهای بزرگ عمدتاً در اختیار رسانههای رسمی بود، امروز هر زائر با تلفن همراه خود میتواند بخشی از این تجربه را ثبت و منتشر کند. تصاویر، ویدئوها و روایتهای شخصی میلیونها نفر، اربعین را به رویدادی تبدیل کرده که نهتنها دیده میشود، بلکه از زاویه دید مشارکتکنندگان نیز روایت میشود.
وی تأکید کرد: البته ظرفیت ارتباطی اربعین تنها به تولید محتوا در فضای مجازی محدود نمیشود. مهمترین ویژگی این رویداد، تجربه انسانی و اجتماعی آن است؛ تجربهای که در آن افراد با وجود تفاوتهای فرهنگی، ارتباطی مستقیم و بدون واسطه را تجربه میکنند.
این پژوهشگر درباره نقش رسانهها در بازنمایی این رویداد نیز اظهار کرد: رسانهها برای روایت اربعین باید از گزارشهای صرفاً آماری و تصویری فراتر بروند. تعداد شرکتکنندگان، مسیرهای حرکت یا حجم خدمات، تنها بخشی از واقعیت این رویداد است. آنچه اهمیت بیشتری دارد، روایت داستان انسانهایی است که در این مسیر با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند؛ از تجربههای فردی گرفته تا همکاریهای داوطلبانه و شکلگیری پیوندهای اجتماعی.
غفاری همچنین با اشاره به ظرفیتهای پژوهشی اربعین، گفت: دانشگاهها و مراکز علمی میتوانند این رویداد را بهعنوان موضوعی میانرشتهای مورد مطالعه قرار دهند. حوزههایی مانند جامعهشناسی، علوم ارتباطات، مطالعات فرهنگی، رسانه و حتی مدیریت بحران میتوانند از تجربه اربعین برای شناخت بهتر رفتار جمعی، شکلگیری اعتماد اجتماعی و شیوههای ارتباط در اجتماعات بزرگ بهره ببرند.
وی درباره اهمیت اربعین در دیپلماسی فرهنگی نیز افزود: ارتباط مستقیم میان مردم کشورهای مختلف، یکی از مهمترین ظرفیتهای این رویداد است. گاهی یک تجربه مشترک انسانی میتواند تأثیری عمیقتر از بسیاری از برنامههای رسمی فرهنگی داشته باشد، زیرا افراد نه در جایگاه نماینده دولتها، بلکه بهعنوان انسانهایی با تجربهها و احساسات مشترک با یکدیگر مواجه میشوند.
غفاری در پایان خاطرنشان کرد: اربعین را میتوان نمونهای از یک اکوسیستم ارتباطی انسانی دانست؛ فضایی که در آن ارتباطات چهرهبهچهره، مشارکت اجتماعی، روایتگری مردمی و تعامل میان فرهنگها در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند. شاید مهمترین پیام این رویداد آن باشد که در عصر فناوریهای پیشرفته، ارتباط مستقیم انسانی و تجربه مشترک همچنان نقشی بیبدیل در شکلگیری پیوندهای اجتماعی و تولید معنا دارند.
انتهای پیام
