وی در خصوص تولید «مرغ سایز» بیان کرد: منظور از تولید مرغ سایز، مرغی است که وزن زنده آن حدود ۱۸۰۰ تا ۲۲۰۰ گرم است و وزن لاشه آن بین ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ گرم به بازار عرضه میشود؛ بازه زمانی پرورش این مرغ نیز بین ۳۸ تا ۴۲ روز است.
محقق علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین در پاسخ به این سؤال که چگونه وزن مرغ در ۴۲ روز به بالای ۲ کیلوگرم میرسد، بیان کرد: یک باور اشتباهی وجود دارد که اگر مرغی به وزن بالای ۲ کیلوگرم میرسد، حتماً در پرورش آن از هورمون و مواد دیگر استفاده شده است؛ در حالی که استفاده از هورمون در پرورش مرغها اصلاً وجود ندارد.
وی افزود: علت سرعت رشد بالا در مقایسه با نژادهای بومی که ممکن است ۶ ماه طول بکشد تا به این وزن برسند، سه عامل اصلاح نژاد، تغذیه دقیق و مدیریت پیشرفته است.
شهرامی در بیان علت رشد بالا در پرورش مرغها تشریح کرد: حدود ۴۰ سال است که در صنعت طیور از هورمون استفاده نمیکنیم و علت اصلی سرعت رشد بالا، اصلاح نژاد بسیار پیشرفتهای است که روی مرغها انجام میشود. تنها ۱۲ کشور در دنیا تکنولوژی اصلاح نژاد را در اختیار دارند. این یک تکنولوژیِ هایتک است که محصول ۲۵ تا ۳۰ سال اصلاح نژاد پیشرفته روی نژادهای مرغ است؛ امری که باعث میشود مرغها به شرط تغذیه و مدیریت دقیق، توانایی تولید یا رشد بسیار سریع را داشته باشند.
وی تأکید کرد: مرغها به همان اندازه که سرعت رشد بالاتری دارند، حساسیتشان به عوامل محیطی و سایر موارد نیز بیشتر است؛ در نتیجه، اگر بخواهیم توانایی تولیدی این مرغهای اصلاحنژاد یافته را به حداکثر برسانیم، باید مدیریت و تغذیه بسیار دقیقی داشته باشیم.
این محقق علوم دامی عنوان کرد: ما در صنعت طیور از آنتیبیوتیک استفاده میکنیم؛ البته در کشورهای پیشرفته، از ترکیبات گیاهی و ترکیبات غیردارویی بهعنوان جایگزین آنتیبیوتیک استفاده میکنند. خودِ آنتیبیوتیک نیز یک دوره منع مصرف دارد؛ یعنی باید ۱۰ روز قبل از کشتار قطع شود تا این آنتیبیوتیک از گوشت پرنده خارج شود.
وی اشاره کرد: متأسفانه تولیدکنندهها چون مرغ را در وزن بالا نگه میدارند و در وزن بالا تلفات بیشتر میشود، این آنتیبیوتیک را تا روز کشتار به مرغها میدهند و در نتیجه، این آنتیبیوتیک در لاشه مرغ باقی میماند.
شهرامی افزود: یکی از دلایلی که میگوییم «مرغ سایز» مصرف شود این است که عمده مصرف آنتیبیوتیک، بعد از ۴۲ روز است؛ چرا که مرغدار نمیخواهد مرغی را که این همه برای آن زحمت کشیده، از دست بدهد و تلف کند.
محقق علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین در بیان اهمیت گوشت سفید در ایران گفت: گوشت سفید به دلیل اینکه یک منبع پروتئینی با قیمت مناسب محسوب میشود، اهمیت ویژهای دارد. میزان تولید گوشت سفید در ایران حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ تُن در سال است که رقم قابلتوجهی به شمار میرود.
وی افزود: اگر بخواهیم سرانه مصرف مرغ را با جمعیت ۸۵ میلیونی ایران محاسبه کنیم، تقریباً به ۲۷ تا ۲۸ کیلوگرم در سال برای هر نفر میرسد؛ این رقم، ایران را در رتبه بیستم جهان و رتبه نخست در خاورمیانه در مصرف گوشت سفید قرار میدهد.
شهرامی در بیان علتهای اقتصادیتر بودن گوشت سفید نسبت به گوشت قرمز تشریح کرد: یک دلیل اینکه قیمت گوشت مرغ اقتصادیتر از گوشت قرمز است، میزان خوراک مصرفی به ازای هر کیلوگرم گوشت تولیدی است. در مرغ، برای تولید هر کیلوگرم گوشت، حدود ۱.۸ تا ۲ کیلوگرم خوراک مصرف میشود؛ در حالی که این عدد برای تولید هر کیلوگرم گوشت قرمز، بین ۳ تا ۴ کیلوگرم است. بنابراین، میزان مصرف خوراک به ازای یک کیلوگرم گوشت قرمز، تقریباً دو برابر گوشت سفید است که این امر منجر به اقتصادیتر بودن قیمت گوشت سفید میشود.
وی افزود: دلیل دیگر، دوره کوتاه پرورش در مرغ است که باعث میشود این صنعت اقتصادیتر باشد؛ به این صورت که در بازه زمانی ۴۲ روزه، میتوان مرغ را به بازار عرضه کرد، در حالی که برای تولید گوشت قرمز به زمان بسیار بیشتری نیاز است.
محقق علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین اضافه کرد: علت سوم، تراکم بالای سیستم پرورش طیور است که باعث میشود بتوانیم تولید بالایی در سطح داشته باشیم.
وی در بیان علت نوسان قیمتی در نیمه اول و دوم سال اظهار کرد: اگر قیمت نهاده و سایر عوامل را ثابت در نظر بگیریم، یک نوسان فصلی طبیعی وجود دارد؛ به گونهای که هزینهها در فصول بهار و تابستان نسبت به پاییز و زمستان متفاوت است. در شش ماهه دوم سال، به دلیل هزینههای مربوط به کاهش دما و نیاز به تهویه، قیمت گوشت مرغ حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد نسبت به شش ماهه اول افزایش مییابد.
شهرامی افزود: در تابستان به دلیل دمای محیط، نیازی به گرم کردن سالن نیست؛ اما در نیمه دوم سال و در دوران جوجگی، باید دمای سالن را حدود ۳۲ درجه نگه داشت که البته این میزان به تدریج و هفته به هفته کاهش مییابد. به طور متوسط، قیمت مرغ در زمستان ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش مییابد.
وی در ادامه با بیان مزایای «مرغ سایز» نسبت به «مرغ با وزن بالا» بیان کرد: این همان نقطهای است که بسیاری از تولیدکنندگان سنتی را به ضرر مالی میکشاند. بسیاری از تولیدکنندگان تصور میکنند که هر چه مرغ سنگینتر باشد، سود بیشتری نصیبشان میشود، اما این یک باور اشتباه است.
این محقق علوم دامی تشریح کرد: پنج دلیل اصلی وجود دارد که نشان میدهد چرا مرغ سایز بهتر از مرغ با وزن بالاست. اولین مورد، صرفهجویی در مصرف خوراک است. پس از سن ۴۲ روزگی، «ضریب تبدیل» یعنی مقدار خوراک مصرف شده به ازای هر کیلوگرم گوشت تولید شده به شدت بالا میرود؛ به این معنا که برای تولید یک کیلوگرم گوشت، باید خوراک بسیار بیشتری مصرف شود. علت این امر آن است که با افزایش سن، رشد عضله و استخوان کند شده و بافت چربی و عضله بیشتر میشود؛ بنابراین وقتی از این سن عبور میکنند، بیشتر انرژی خوراک صرف تولید چربی میشود.
وی در بیان دلیل دوم گفت: دومین مورد، ریسک و هزینههای ناشی از مرگ و میر است. هر چه سن مرغ بالاتر میرود، سیستم ایمنی و سیستم قلب و عروقی آن ضعیفتر میشود؛ در نتیجه با افزایش سن، ریسک بیماریهایی نظیر سندرم مرگ ناگهانی، آسیب و بیماریهای تنفسی افزایش مییابد، یعنی احتمال تلفات بعد از سن ۴۲ روزگی بیشتر میشود.
شهرامی افزود: تلفاتی که پس از ۴۲ روزگی اتفاق میافتد، بسیار پرهزینه است؛ زیرا برای آن مرغ، ۴۲ روز هزینه خوراک و پرورش صرف شده است. برای مثال، اگر هدف پرورش بیشتر از ۴۲ روز باشد و تنها پنج درصد از گله در این مرحله از دست برود، میتوان گفت که کل سود حاصل از آن گله از بین رفته است.
وی سومین عامل را نیز بیان کرد و گفت: تناسب با زنجیره توزیع کشتارگاه، سومین مزیت مرغ سایز است. سیستمهای کشتارگاهی و خطوط اتوماتیک برای مرغهایی با وزن متوسط یعنی وزن کالیبره شده بین ۱.۸ تا ۲.۲ کیلوگرم طراحی شدهاند. وزنهای بالاتر از این، باعث میشود سیستم پرکنی و کشتار دچار اخلال شود یا اینکه آسیبهایی نظیر کبودی روی پوست و پارگی لاشه افزایش یابد که در نهایت بازارپسندی آن را کاهش میدهد.
محقق علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین در بیان مورد چهارم گفت: هر چه سن مرغ بالاتر میرود، لاشه چربتر و فیبریتر میشود و اصطلاحاً طعم و مزه گوشت افت میکند؛ در حالی که هرچه سن مرغ پایینتر باشد، گوشت تردتر و بازارپسندتر است؛ در نتیجه، از لحاظ کیفی نیز مرغ سایز نسبت به مرغ درشت برتری دارد.
وی در مورد دلیل آخر نیز تشریح کرد: مزیت دیگر مرغ سایز، مدیریت بهتر سالن و چرخه تولید است. اگر دوره پرورش را ۵۵ روز در نظر بگیریم، یک مرغدار حداکثر میتواند چهار دوره پرورش در سال داشته باشد؛ اما اگر این دوره را ۴۲ روز در نظر بگیریم، تعداد دورهها به ۶ دوره در سال میرسد که باعث افزایش تولید میشود.
شهرامی توضیح داد: در صنعت تولید مدرن، «سایز» به معنای تولید بهینه، کاهش ریسک و افزایش تعداد دورههای پرورش است. به عبارت دیگر، این باور قدیمی که تولید مرغ با وزن بالا سودآور است، یک باور غلط است که منجر به اتلاف منابع، ضرر اقتصادی تولیدکننده و کاهش کیفیت گوشت مصرفی میشود.
وی در خصوص ضرورت وجود تمهیدات لازم در پرورش مرغ بیان کرد: در حال حاضر الزامات قانونی محکمی در این استان وجود ندارد و این نکات بیشتر جنبه توصیهای دارند. در حال حاضر، کشتارگاهها مرغ با وزن پایین را از تولیدکنندگان خریداری نمیکنند؛ در واقع مافیای سیستمهای دلالی و کشتارگاهی باعث شدهاند که اگر مرغداری بخواهد مرغ با وزن پایین را عرضه کند، با عدم پذیرش از سوی کشتارگاه مواجه شود.
این محقق افزود: نبودِ الزامات قانونی مناسب برای کشتارگاهها و واسطهها باعث شده که حتی اگر کسی بخواهد مرغ سایز بفروشد، کشتارگاهها آن را با قیمتی حدود ۱۰ درصد پایینتر از قیمت اصلی خریداری کنند. این وضعیت باید اصلاح و قوانین لازم وضع شود تا کشتارگاهها ملزم به خرید مرغ با وزنهای پایینتر باشند.
وی خاطرنشان کرد: دورریز لاشه در مرغ سایز نسبت به مرغ درشت بسیار کمتر است؛ برای مثال، اگر یک مرغ ۳.۲ کیلوگرمی را ابتدا به صورت کامل وزن کنید و سپس پس از جدا کردن امعاء و احشاء وزن کنید، در مقایسه با وزنِ دو مرغ ۱.۶ کیلوگرمی پس از جدا کردن امعاء و احشاء آنها، مشاهده خواهید کرد که میزان امعاء و احشاء در دو مرغ کوچکتر، کمتر از یک مرغ سنگین است.
شهرامی با اشاره مجدد به وجود تکنولوژی در صنعت مرغ، توضیح داد: حدود ۴۰ سال است که در صنعت طیور به هیچ عنوان از هورمون استفاده نمیکنیم و دلیل اصلی رشد بالا، اصلاحات پیشرفتهای است که روی مرغها صورت گرفته است. تنها ۱۲ کشور در دنیا تکنولوژی اصلاح نژاد مرغ را در اختیار دارند؛ این یک تکنولوژی بسیار پیشرفته و منحصربهفرد است که محصول ۲۵ تا ۳۰ سال اصلاح نژاد پیوسته است و باعث میشود مرغها به شرط مدیریت و تغذیه دقیق، توانایی تولید و رشد بسیار سریعی داشته باشند. البته این مرغها به همان اندازه که سرعت رشد بالاتری دارند، حساسیتشان به عوامل محیطی و بیماریها نیز بیشتر است.
وی افزود: در صنعت طیور معمولاً از آنتیبیوتیک استفاده میشود؛ البته در کشورهای پیشرفته، از ترکیبات گیاهی و غیردارویی بهعنوان جایگزین استفاده میکنند. خودِ آنتیبیوتیک نیز اگر استفاده شود، دارای یک «دوره منع مصرف» است؛ به این معنا که باید ۱۰ روز پیش از کشتار قطع شود تا بقایای آن از گوشت پرنده خارج شود.
محقق علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین اشاره کرد: متأسفانه برخی تولیدکنندگان به دلیل نگه داشتن مرغ در وزنهای بالا و افزایش تلفات در این مرحله، آنتیبیوتیک را تا روز کشتار به مرغها میدهند که در نتیجه، بقایای آنتیبیوتیک در لاشه باقی میماند.
وی در خصوص علت پیشنهاد مصرف «مرغ سبز» بیان کرد: معمولاً در زمان کشتار، آزمایشهایی انجام میشود تا مشخص شود آیا بقایای آنتیبیوتیک در مرغ وجود دارد یا خیر؛ اما برای «مرغهای سبز»، استانداردهای سختگیرانهای در نظر گرفته شده است که طی کل دوره پرورش، چندین بار آزمایش انجام میشود تا از عدم وجود بقایای آنتیبیوتیک اطمینان حاصل شود؛ به همین دلیل است که قیمت مرغ سبز در بازار بالاتر است.
شهرامی یادآور شد: در مورد مرغهای غیرسبز، اینطور نیست که حتماً تا لحظه آخر آنتیبیوتیک مصرف کرده باشند؛ بلکه قاعدتاً باید طبق قانون، مصرف آن در دوره منع مصرف قطع شود. اما متأسفانه برخی واحدها این موضوع را رعایت نمیکنند. بسیاری از مرغهای درشتی که مصرف میکنیم، اگر مورد آزمایش قرار گیرند، مشخص میشود که دارای بقایای زیادی از آنتیبیوتیک هستند. این مسئله نه تنها منجر به بالا رفتن مقاومت بدن انسان در برابر آنتیبیوتیک میشود، بلکه ریسک ابتلا به بیماریهای سرطانی را نیز افزایش میدهد.
انتهای پیام
