رضا میردریکوند در گفتوگو با ایسنا درباره راهکارهای افزایش تابآوری محصولات استراتژیک در برابر تنشهای محیطی اظهار کرد: بخش عظیمی از سطح زیر کشت گندم کشور بهصورت دیم است و از سوی دیگر تغییر اقلیم در مناطق وسیعی از جهان، از جمله ایران، در حال وقوع است و کشاورزی و تولیدات مرتبط با آن را از ابعاد مختلف تحت تأثیر قرار داده است.
وی افزود: کاهش منابع آبی نیز تولید محصولاتی مانند برنج را با چالش مواجه کرده است؛ بنابراین ضروری است فعالیتهای تولیدی بخش کشاورزی و سیاستهای حفاظتی با هدف کاهش تأثیرات مخرب تغییرات اقلیمی و سازگاری با این شرایط متناسبسازی شود.
این دکترای ژنتیک و بهنژادی گیاهی ادامه داد: آگاهسازی کشاورزان و بهرهبرداران درباره پدیده تغییر اقلیم و تأثیرات آن بر مصرف آب در بخش کشاورزی میتواند نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی کشور داشته باشد.
استفاده از ارقام متحمل به تنشهای محیطی
میردریکوند بیان کرد: انتخاب یا اصلاح ژنوتیپها و ارقام با پتانسیل عملکرد بالا و متحمل به تنشهای محیطی، از اقدامات ضروری برای افزایش تابآوری محصولات استراتژیک است.
وی افزود: برای اصلاح ژنتیکی با هدف افزایش پایداری عملکرد این محصولات میتوان از روشهای کلاسیک اصلاح نباتات و همچنین فناوریهای نوین از جمله تکنیکهای مهندسی ژنتیک استفاده کرد.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد خرمآباد گفت: ایجاد ژنوتیپهایی با پتانسیل عملکرد بالا و تحمل بیشتر در برابر تنشها، یکی از اقدامات ضروری است؛ اما برای اینکه این ژنوتیپها بتوانند به افزایش پایدار تولید منجر شوند، باید عملیات کاشت، داشت و برداشت نیز با روشهای نوین و به شکل مؤثر انجام شود.
وی ادامه داد: استفاده از روشهای نوین تولید میتواند موجب افزایش تولید در واحد سطح و مجموع تولید محصولات استراتژیک شده و در عین حال درآمد بهرهبرداران را نیز افزایش دهد.
چالشهای توسعه ارقام اصلاحشده
میردریکوند با اشاره به تفاوت مسیر تجاریسازی ارقام اصلاحشده اظهار کرد: ارقام اصلاحشده به روشهای مختلف تولید میشوند و برای استفاده و تجاریسازی آنها دو مسیر کلی وجود دارد؛ این ارقام ممکن است از طریق روشهای مرسوم و کلاسیک اصلاح نباتات یا فناوریهای جدید از جمله انتقال ژن تولید شده باشند.
وی افزود: در مورد محصولاتی که با روشهای مرسوم اصلاح نباتات ایجاد یا اصلاح شدهاند، موانع قانونی چندانی وجود ندارد. این ژنوتیپها که ممکن است در برنامههای اصلاحی مراکز تحقیقات کشاورزی یا دانشگاهها تولید شوند، پس از گذراندن آزمونهای پایداری عملکرد، کیفیت و مقاومت در برابر تنشهای زیستی و غیرزیستی، از طریق وزارت جهاد کشاورزی در مناطق و اقلیمهای مختلف کشور توزیع و برای کشت توصیه میشوند.
این دکترای ژنتیک و بهنژادی گیاهی یکی از چالشهای توسعه کشت این ارقام را نحوه بهرهبرداری از آنها دانست و گفت: این ارقام معمولاً به عملیات خاصی در مراحل کاشت، داشت و برداشت نیاز دارند و بسیاری از کشاورزان به دلیل کوچک بودن زمینهای زراعی، در اختیار نداشتن ادوات مناسب و استفاده نکردن از روشهای نوین تولید، امکان بهرهگیری کامل از ظرفیت این ارقام را ندارند.
وی تصریح کرد: به همین دلیل، میزان تولید در واحد سطح این ارقام میتواند بین کشاورزان پیشرو و سایر کشاورزان تفاوت قابل توجهی داشته باشد.
میردریکوند درباره محصولات اصلاحشده با فناوریهای نوین از جمله انتقال ژن نیز گفت: در این زمینه چالشهای متعددی وجود دارد که از جمله آنها میتوان به محدودیتهای قانونی برای کشت، نگرانیهای مطرحشده درباره سلامت و بهداشت، پایین بودن پذیرش اجتماعی و نگرانی درباره تأثیر احتمالی این محصولات بر تنوع زیستی اشاره کرد.
ضرورت حفاظت از ذخایر ژنتیکی
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد خرمآباد با تأکید بر اهمیت حفظ ذخایر ژنتیکی و تنوع زیستی اظهار کرد: حفظ ذخایر ژنتیکی، حفاظت از سرمایههای ملی است.
وی افزود: دستکاریهای ژنتیکی، توسعه نامتوازن کشت برخی ژنوتیپها و ارقام اصلاحشده و همچنین تغییرات طبیعی و محیطی مانند تغییر اقلیم و تغییر کاربری اراضی، ذخایر ژنتیکی گیاهی را در معرض خطر قرار میدهد و ممکن است موجب از دست رفتن برخی گونههای گیاهی در طبیعت شود.
میردریکوند ادامه داد: کشورهای مختلف برای حفظ ذخایر ژنتیکی گیاهی تدابیر و راهکارهایی را در پیش گرفتهاند که از جمله مهمترین آنها میتوان به حفظ اندامهای گیاهی در بانکهای ژن، اصلاح ژنتیکی هدفمند محصولات، کشت ارقام متفاوت برای حفظ تنوع زیستی و جلوگیری از شیوع گسترده عوامل خسارتزا مانند آفات و بیماریها اشاره کرد.
وی گفت: بهکارگیری روشهای کشاورزی پایدار متناسب با شرایط محیطی و اکولوژیکی مناطق مختلف نیز از دیگر راهکارهای مهم برای حفاظت از ذخایر ژنتیکی و افزایش تابآوری کشاورزی است.
این دکترای ژنتیک و بهنژادی گیاهی خاطرنشان کرد: افزایش تابآوری محصولات استراتژیک در برابر تغییرات اقلیمی نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان است و نمیتوان صرفاً با اصلاح ژنتیکی ارقام، به پایداری تولید دست یافت؛ بلکه اصلاح ارقام، مدیریت صحیح منابع، استفاده از روشهای نوین تولید، آموزش کشاورزان و حفاظت از تنوع ژنتیکی باید در کنار یکدیگر دنبال شوند.
انتهای پیام
