شهلا مظفری مولف کتاب در گفتوگو با ایسنا در خصوص این کتاب اظهار کرد: «امرای ماداکتو» در نگاه نخست، کتابی در خصوص حاکمان و خاندانهای محلی به نظر میرسد اما دامنه پژوهش آن فراتر از شرح زندگی فرمانروایان است، نویسنده در این اثر، تاریخ منطقه را در پیوند با جغرافیا، ساختارهای ایلی و قبیلهای، اقتصاد، فرهنگ، زبان، هنر و مناسبات سیاسی بررسی کرده است.
وی خاطرنشان کرد: در این پژوهش، تاریخ لرستان و زاگرس از دورههای تاریخی مختلف دنبال شده و جایگاه اتابکان لر کوچک در تحولات سیاسی غرب ایران مورد توجه قرار گرفته است، کتاب همچنین تعامل این حکومت محلی با قدرتهایی همچون خلفای عباسی، سلجوقیان، مغولان و ایلخانان و در ادامه، جایگزینی اتابکان لر کوچک با والیان فیلی را بررسی میکند.
اتابکان لر کوچک؛ محور اصلی پژوهش
مظفری بیان کرد: یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی خاندان خورشیدی و اتابکان لر کوچک است؛ حکومتی که در بخشهایی از زاگرس برای چند سده حضور داشت و بهدلیل موقعیت جغرافیایی منطقه، در مناسبات سیاسی میان شرق و غرب ایران نقش مهمی ایفا کرد.
وی یادآور شد: اتابکان لر کوچک در دورههایی با اتابکان لر بزرگ وارد اتحاد شدند و در مقاطعی نیز با آنان رقابت داشتند، ارتباط با حکومتها و خاندانهای همجوار و همچنین نقش سران قبایل در اداره مناطق مختلف، بخشی از ساختار سیاسی این حکومت را شکل میداد.
نویسنده همچنین ساختار اقتصادی منطقه را بر پایه دامداری، کشاورزی کوهستانی و تجارت محلی بررسی کرده و به نقش مسیرهای ارتباطی زاگرس در پیوند میان مناطق شرقی و غربی ایران پرداخته است.
از اسناد تاریخی تا تبارشناسی خاندانها
مظفری ادامه داد: بخش مهم دیگری از پژوهش به اسناد و نسبشناسی خاندانهای محلی اختصاص دارد، نویسنده با استفاده از اسناد خطی، منابع تاریخی و متون محلی، تلاش کرده شبکههای خانوادگی و ارتباطات طایفهای خاندانهای حاکم در زاگرس را بازسازی کند.
نویسنده کتاب در ادامه گفت: در این چارچوب، موضوع انتساب میرهای ارکوازی به دودمان اتابکان لر کوچک به عنوان یک فرضیه تاریخی ـ نسبی به صورت مفصل بررسی شده است.
وی افزود: کتاب در برخی مباحث، میان اسناد تاریخی و روایتهای شفاهی و متأخر تمایز قائل شده و تأکید دارد که بررسی هویت خاندانها نیازمند توجه به زمان شکلگیری روایتها و میزان اعتبار منابع است.
از اتابکان تا والیان فیلی
مظفری توضیح داد: روایت تاریخی کتاب با پایان حکومت اتابکان لر کوچک متوقف نمیشود و تحولات پس از آن نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
نویسنده تشریح کرد: بر اساس مطالب کتاب، پس از پایان حکومت اتابکان لر کوچک در سال ۱۰۰۶ هجری قمری، ساختار جدیدی از قدرت در منطقه شکل گرفت که به حکومت والیان فیلی انجامید، این حکومت که با دوره صفوی آغاز شد، در دورههای افشاریه، زندیه و قاجاریه نیز ادامه پیدا کرد و تأثیر قابل توجهی بر تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی غرب ایران گذاشت.
تاریخ در کنار فرهنگ و زندگی مردم
مظفری اضافه کرد: «امرای ماداکتو» تنها به تاریخ سیاسی و سلسلههای حکومتی محدود نشده و موضوعاتی مانند زبان و ادبیات، فرهنگ محلی، ساختارهای اجتماعی و قبیلهای، سکهشناسی، نظام مالی، مسیرهای تجاری، قلعهها و بناهای تاریخی را نیز مورد توجه قرار داده است.
وی خاطرنشان کرد: در بخشهایی از کتاب نیز روابط میان خاندانهای حاکم و طوایف منطقه بررسی شده است. بر اساس پژوهش ارائهشده در کتاب، این روابط صرفاً سیاسی نبوده و در انتقال سنتها، آیینها و ساختارهای اجتماعی نیز نقش داشته است. بررسی نسبنامهها نیز یکی از ابزارهای مورد استفاده نویسنده برای شناخت شبکههای خانوادگی و طایفهای اتابکان لر کوچک عنوان شده است.
تلاشی برای بازخوانی تاریخ محلی
مظفری اضافه کرد: یکی از ویژگیهای «امرای ماداکتو»، نگاه آن به تاریخ از زاویه حکومتهای محلی و جامعه ایلی زاگرس است؛ رویکردی که تلاش میکند تاریخ منطقه را تنها در چارچوب تصمیمهای حکومتهای مرکزی روایت نکند و نقش خاندانها، سران قبایل، شهرها، قلعهها و مناسبات اجتماعی را نیز در شکلگیری تحولات تاریخی مورد توجه قرار دهد.
انتهای پیام
