علیاصغر دهقانپور دوشنبه ۲۶ مرداد، در نشست خبری با اشاره به اهمیت اطلاعرسانی در حوزه هواشناسی، اظهار کرد: هواشناسی یک سازمان دادهمحور است و تمام اطلاعات، پیشبینیها، اطلاعرسانیها و محصولاتی که در این مجموعه تولید میشود، بر اساس دادههای هواشناسی شکل میگیرد. در سطح استان شبکه جامعی از ایستگاههای هواشناسی وجود دارد و در حال حاضر ۲۲۶ ایستگاه از انواع مختلف در استان فعال است. مهمترین این ایستگاهها، ایستگاههایی است که تعداد بیشتری از پارامترهای جوی را اندازهگیری میکنند و همکاران ما در آنها به صورت بیستوچهارساعته فعالیت دارند.
وی با بیان اینکه در کشور بالغ بر سه هزار ایستگاه هواشناسی وجود دارد، ادامه داد: بخشی از این ایستگاهها در شبکه اصلی و بینالمللی قرار دارند. در خراسان رضوی نیز از تعداد ایستگاههای اصلی که داریم ۹ ایستگاه آن جزو ایستگاههای اصلی شبکه بینالمللی هستند و سالهاست دادههای آنها در شبکه جهانی هواشناسی منتشر میشود. پس از برداشت دادهها، اطلاعات وارد بانکهای اطلاعاتی میشود و مورد پردازش و تحلیل اولیه قرار میگیرد. سپس این دادهها در اختیار مراکز پیشبینی قرار میگیرد تا با استفاده از آنها نقشههای هواشناسی تهیه و پیشبینیهای جوی صادر شود. علاوه بر دادههای سطح زمین، دادههای سطوح فوقانی جو نیز برای پیشبینی اهمیت زیادی دارند؛ در کشور ۱۵ ایستگاه جو بالا وجود دارد که ایستگاه مشهد یکی از آنهاست و اطلاعات مربوط به سطوح فوقانی جو را با استفاده از تجهیزات پیشرفته اندازهگیری و ارسال میکند.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی با اشاره به خدمات تخصصی هواشناسی در بخشهای مختلف، خاطرنشان کرد: در حوزه راهداری نیز خدمات هواشناسی ارائه میشود. در حال حاضر چهار ایستگاه جادهای در محورهای اصلی استان، فعال است. این ایستگاهها علاوه بر پارامترهای جوی، وضعیت سطح جاده را نیز اندازهگیری میکنند و اطلاعات لازم را در اختیار مجموعه راهداری قرار میدهند. بیشترین تعداد ایستگاههای استان مربوط به ایستگاههای بارانسنجی است که تعداد آنها به ۱۶۵ ایستگاه میرسد. سیاست سازمان این است که ایستگاههای سنتی و دستی نیز به تدریج به ایستگاههای خودکار تبدیل شوند. در حال حاضر حدود ۱۴ ایستگاه به ایستگاههای بارانسنجی خودکار تبدیل شده است.
راهاندازی رادار هواشناسی خراسان رضوی
دهقانپور یکی از نیازهای مهم استان را برخورداری از دادههای راداری هواشناسی عنوان کرد و گفت: برای پیشبینیهای کوتاهمدت و در بازههای زمانی چندساعته، اطلاعات رادار هواشناسی اهمیت بسیار زیادی دارد. تاکنون ۱۰ رادار هواشناسی در کشور نصب شده و زیرساخت رادار هواشناسی خراسان رضوی نیز آماده شده است. پروژه رادار هواشناسی استان از سال ۱۳۸۷ مطرح شده بود، اما به دلیل تأمین نشدن منابع مالی، اجرای آن بهطور کامل پیش نرفت. طی سه سال اخیر اقدامات جدی برای تکمیل زیرساخت این پروژه انجام شد و ساختمان، برج رادار، تجهیزات جانبی و زیرساختهای برق آن آماده شده است.
وی ادامه داد: خرید خود رادار نیز توسط سازمان هواشناسی انجام شده و شرکت تأمینکننده آن مشخص شده و قرارداد نیز به امضا رسیده است. البته به دلیل اینکه تجهیزات رادار عمدتاً خارجی است، محدودیتهایی در مسیر خرید و واردات وجود دارد. امیدواریم این محدودیتها برطرف شود و تجهیزات در اختیار استان قرار گیرد. بر اساس تفاهمنامهای که میان رئیس سازمان هواشناسی و استاندار خراسان رضوی امضا شده، این استان در اولویتهای نخست برای بهرهبرداری از رادار هواشناسی قرار گرفته است.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی با اشاره به بخش تحقیقات هواشناسی، بیان کرد: تحقیقات ما بر اساس نیازهای جامعه و بهویژه برای ارتقای کیفیت خدمات هواشناسی انجام میشود. یکی از حوزههای مهم، هواشناسی کشاورزی است. در این بخش تلاش میکنیم با ارائه هشدارها و توصیههای هواشناسی، کشاورزان را نسبت به شرایط جوی مؤثر بر محصولاتشان آگاه کنیم تا بتوانند فعالیتهای کشاورزی خود را با وضعیت هوا تطبیق دهند. این اقدامات در قالب طرح توسعه هواشناسی کشاورزی و با هدف انتقال توصیههای هواشناسی به کاربران نهایی دنبال میشود.
تأثیر پدیده «النینو» بر بارش و دمای کشور
دهقانپور در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت بارشهای سال جاری و پدیده «النینو»، مطرح کرد: شرایط بارشی تحت تأثیر پارامترهای متعددی قرار دارد و نمیتوان تنها یک عامل را در پیشبینیها مؤثر دانست. این پدیده در نقاط مختلف جهان آثار متفاوتی دارد؛ در برخی مناطق موجب افزایش بارش و در برخی مناطق موجب کاهش بارش میشود. کشور ما نیز بر اساس آمار سالهای گذشته از این پدیده تأثیر میپذیرد، در شرایط النینو معمولاً در کشور ما فصل بارش پاییزی زودتر آغاز میشود و احتمال وقوع بارشهای شدید نیز افزایش مییابد. البته در کنار النینو عوامل دیگری نیز بر وضعیت جوی کشور اثرگذارند و نمیتوان پیشبینی را صرفاً بر اساس یک شاخص انجام داد. بر اساس پیشبینیهای فصلی و دادههای موجود، با توجه به مجموعه شاخصها احتمال اینکه وضعیت بارشی کشور در فصل پاییز و نیمه نخست زمستان به سمت بهبودی حرکت کند، وجود دارد. از سوی دیگر، افزایش دما نیز میتواند موجب شود بارشهایی که اتفاق میافتند، در برخی مناطق به شکل رگباری و همراه با شدت بیشتری رخ دهند. بنابراین احتمال بارشهای سیلابی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه در سالهای اخیر با کاهش متوسط بارش و افزایش دما در کشور مواجه بودهایم، گفت: متوسط بارش مشهد در گذشته حدود ۲۵۰ میلیمتر بوده که اکنون به حدود ۲۲۰ میلیمتر رسیده است. متوسط بارش استان نیز روند کاهشی داشته و از حدود ۱۹۹ میلیمتر به سطوح پایینتر رسیده است. با توجه به موقعیت جغرافیایی استان، روند کلی در سالهای آینده نیز میتواند به سمت کاهش بارش و افزایش دما حرکت کند. این شرایط از یک سو احتمال وقوع بارشهای شدید و سیلابی را افزایش میدهد و از سوی دیگر میانگین کلی بارش را کاهش میدهد.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی با تاکید بر ضرورت مدیریت روانآبها و سیلابها عنوان کرد: بنابراین میتوانیم از منابع آبی حاصل از بارشها به شکل صحیح استفاده کنیم و در حوزههای کشاورزی، منابع طبیعی، مدیریت شهری و سایر بخشها برنامهریزی مناسبی برای مدیریت روانآبها داشته باشیم. بالغ بر ده سال است که کشور با خشکسالی مواجه است؛ حدود ۹۷ درصد از نواحی کشور و به خصوص استان با درجات مختلف خشکسالی دستوپنجه نرم میکند. از سوی دیگر، استفاده بیش از حد از منابع آب زیرزمینی موجب کاهش چشمگیر سطح آبهای زیرزمینی شده است. اگر بارشهای پیشرو به شکل صحیح مدیریت شوند، حتی در شرایطی که یک سال پربارش داشته باشیم، میتوان بخشی از مشکلات ناشی از کمآبی را کاهش داد. البته یک سال پربارش به تنهایی نمیتواند مشکلات انباشتهشده ناشی از تغییرات اقلیمی و خشکسالی را جبران کند، اما میتواند فرصت مناسبی برای مدیریت بهتر منابع آب ایجاد کند.
دهقانپور در ادامه با ارائه آماری از میزان بارشها، اظهار کرد: سال آبی از ابتدای مهرماه آغاز میشود و تا پایان شهریور ادامه دارد. در سال آبی جاری تاکنون میانگین بارش استان ۲۰۷ میلیمتر بوده است؛ در حالی که در مدت مشابه سال گذشته ۱۲۹ میلیمتر و در دوره بلندمدت ۱۸۳ میلیمتر بارش ثبت شده بود. بر این اساس، میزان بارش استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۰ درصد افزایش داشته و در مقایسه با دوره بلندمدت نیز حدود ۱۳ درصد افزایش بارش را نشان میدهد. در شهر مشهد تاکنون حدود ۲۱۱ میلیمتر بارش ثبت شده است. این میزان در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۵۲ میلیمتر و در دوره بلندمدت ۲۱۶ میلیمتر بوده است. بنابراین میزان بارش مشهد نسبت به سال گذشته حدود ۳۹ درصد افزایش یافته و نسبت به دوره بلندمدت نیز دو درصد افزایش دارد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت شبکه ایستگاههای هواشناسی استان برای بررسی تغییرات اقلیمی، اظهار کرد: بررسی تغییرات اقلیمی به دادههای بلندمدت و باکیفیت نیاز دارد و شبکه ایستگاههای هواشناسی مهمترین زیرساخت برای این کار است. خراسان رضوی از نظر تعداد ایستگاههای هواشناسی دومین استان کشور است و شبکه نسبتاً متراکم و مناسبی در استان داریم. در سالهای اخیر تلاش کردهایم ایستگاههای موجود را به سمت ایستگاههای مکانیزه، جدید و خودکار ببریم. اکثر ایستگاههای اصلی نیز به تجهیزات خودکار مجهز شدهاند و از تجهیزات مورد استفاده و تأییدشده در سطح بینالمللی استفاده میکنیم. اکنون تعدادی ایستگاه خودکار هواشناسی در استان داریم و بخش قابل توجهی از ایستگاههای بارانسنجی نیز به صورت خودکار فعالیت میکنند. هرچه تعداد ایستگاهها و تراکم شبکه افزایش پیدا کند، کیفیت خدمات هواشناسی نیز افزایش مییابد. بر همین اساس، بر اساس برنامهای که با سازمان هواشناسی کشور تنظیم شده، توسعه و تکمیل شبکه ایستگاهها در دستور کار قرار دارد.
توسعه ایستگاههای جدید در کنار پایداری شبکه موجود
مدیرکل هواشناسی خراسانرضوی با بیان اینکه در برنامه امسال، احداث یا ارتقای تعدادی از ایستگاهها در برخی مناطق پیشبینی شده است، گفت: این اقدامات در چارچوب برنامه پنجسالهای که با سازمان هواشناسی کشور تدوین و تأیید شده، انجام خواهد شد. با این حال، از نظر ما نگهداری و حفظ پایداری شبکه موجود حتی از احداث ایستگاه جدید نیز مهمتر است. زیرا استمرار فعالیت ایستگاهها و جلوگیری از اختلال در دادهها، برای ارائه خدمات هواشناسی ضروری است. برای ایستگاههای خودکار، اقدامات زیرساختی مختلفی انجام دادهایم. از جمله زمین ایستگاهها را محصور و ایمن کردهایم تا تجهیزات در برابر شرایط جوی، سرقت، تخریب و آسیبهای احتمالی محافظت شوند. همچنین در سال جاری حدود ۱۵ ایستگاه استان به تجهیزات سلول خورشیدی و سیستمهای مورد نیاز مجهز شدهاند. در بخش ارتباطات نیز با توجه به اهمیت انتقال لحظهای دادهها، اقدامات لازم برای تقویت ارتباطات برخی ایستگاهها انجام شده است تا شبکه موجود بتواند با کیفیت و پایداری بیشتری فعالیت کند.
انتهای پیام
