فریدون سلیمانی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: صرفهجویی در مصرف آب کشاورزی، بهویژه در شرایط خشکسالی، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است چرا که بخش عمدهای از منابع آب کشور در بخش کشاورزی مصرف میشود و مدیریت این منابع باید با رویکرد علمی و مبتنی بر افزایش بهرهوری دنبال شود.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین راهکارها در این زمینه، توسعه سامانههای نوین آبیاری از جمله آبیاری قطرهای، آبیاری هوشمند و سامانههای تحت فشار است که متأسفانه این فناوریها در استان ایلام هنوز به میزان مطلوب توسعه نیافتهاند و لازم است با برنامهریزی و حمایت بیشتر، گسترش پیدا کنند.
معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، استفاده از گونههای مقاوم به خشکی و کمآبی را از دیگر راهکارهای مهم برشمرد و توضیح داد: انتخاب الگوی کشت متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه، میتواند ضمن کاهش نیاز آبی، پایداری تولید و درآمد کشاورزان را نیز افزایش دهد.
ایلام ظرفیت بالایی برای توسعه باغبانی دیم دارد
سلیمانی با اشاره به ظرفیتهای طبیعی استان ایلام در زمینه باغبانی دیم بیان کرد: با توجه به تنوع اقلیمی، توپوگرافی و میزان بارندگی مناسب در بسیاری از مناطق استان، توسعه باغبانی دیم میتواند بهعنوان یکی از راهکارهای اساسی مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: استان ایلام از اقلیمهای متنوع گرمسیری، نیمهگرمسیری، معتدل و سردسیری (در ارتفاعات مناطق کوهستانی) برخوردار است و همین تنوع اقلیمی امکان تولید طیف گستردهای از محصولات و گونههای باغی را فراهم میکند.
معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام تشریح کرد: بخش قابل توجهی از بارندگیهای استان به دلیل شیب زیاد اراضی، کمعمق بودن خاک در برخی مناطق و محدود بودن ظرفیت ذخیرهسازی آب در خاک، به رواناب تبدیل میشود و بخشی از این آب نیز از مرزهای استان خارج میشود.
وی تصریح کرد: باید تلاش کنیم بخشی از این ظرفیت آبی بهصورت علمی و اصولی در تولید محصولات باغی دیم مورد استفاده قرار گیرد؛ البته منظور از توسعه باغبانی دیم، توسعه بیحد و حصر یا شتابزده نیست، بلکه باید توسعهای علمی، فنی، منطقهمحور و متناسب با ظرفیتهای هر منطقه باشد.
گونههای بومی ایلام؛ سرمایهای برای کشاورزی کمآببر
سلیمانی با اشاره به ظرفیت گونههای بومی استان گفت: انجیر بومی یکی از ظرفیتهای مهم ایلام است و در بسیاری از مناطق استان انواع انجیرهای بومی وجود دارد که میتوان با شناسایی و انتخاب پایهها و درختان مادری مناسب، نسبت به تکثیر و توسعه این گونهها اقدام کرد.
وی انگور و بادام را نیز از دیگر گونههای دارای ظرفیت در استان دانست و افزود: نهال این محصولات در برخی مناطق استان کشت شده و عملکرد مناسبی نیز داشتهاند که نشاندهنده قابلیت توسعه این محصولات در صورت انتخاب صحیح منطقه و مدیریت مناسب است.
معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات ایلام با بیان اینکه استان ایلام از نظر میزان تولید محصولات باغبانی در جایگاه مطلوبی قرار ندارد، یادآوری کرد: تولید باغبانی استان نسبت به بسیاری از استانهای دیگر، حتی برخی استانهای دارای شرایط اقلیمی خشک و کویری، پایینتر است و لازم است در این زمینه فرهنگسازی، آموزش و انتقال دانش فنی به باغداران با جدیت بیشتری دنبال شود.
باغبانی؛ سرمایهگذاری بلندمدت با صرفه اقتصادی بیشتر
سلیمانی تأکید کرد: باغبانی در مقایسه با زراعت، فرآیندی زمانبر است و باغدار برای رسیدن به مرحله تولید اقتصادی باید صبر و مدیریت بیشتری داشته باشد، اما در صورت انتخاب گونه مناسب و رعایت اصول فنی، از نظر اقتصادی میتواند درآمد بسیار بالاتری داشته باشد.
وی یادآور شد: محصولات باغی دیم در بسیاری از موارد نیاز آبی کمتری نسبت به برخی محصولات زراعی دارند، اما این موضوع به معنای بینیازی از مدیریت آب نیست؛ بلکه مدیریت صحیح آبیاری، مراقبت از باغ و استفاده از روشهای علمی برای حفظ رطوبت خاک، نقش تعیینکنندهای در موفقیت باغهای دیم و کمآببر دارد.ضرورت توجه به «آب سبز» در کشاورزی
عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات ایلام با اشاره به مفاهیم مختلف آب در بخش کشاورزی گفت: در مدیریت منابع آب، مفاهیمی همچون آب آبی، آب سبز، آب خاکستری و آب مجازی مطرح است که هرکدام تعریف و کاربرد متفاوتی دارند.
وی توضیح داد: آب آبی همان منابع آب سطحی و زیرزمینی است که بهطور مستقیم مورد استفاده قرار میگیرد، در حالی که آب سبز به رطوبت ناشی از بارندگی گفته میشود که در خاک ذخیره شده و پیش از رسیدن به لایههای اشباع، توسط گیاه مورد استفاده قرار میگیرد.
سلیمانی تأکید کرد: بخش مهمی از کشاورزی وابسته به همین آب سبز است و گیاه میتواند از رطوبت ذخیرهشده در خاک حاصل از بارندگی استفاده کند؛ بنابراین توسعه باغبانی دیم، در صورت انتخاب گونه مناسب و مدیریت صحیح خاک و آب، میتواند استفاده مؤثرتری از بارشهای موجود در استان ایجاد کند.
وی در خصوص آب خاکستری نیز گفت: به آب موجود در پسابهای صنعتی، خانگی و کشاورزی، آب خاکستری گفته می شود که از کیفیت نامناسب و استاندارد مصرف بسیار پایینی برخوردار است که نیازمند تصفیه و بازچرخانی هستند تا به استاندارد لازم برای مصرف برسند و متأسفانه در استان ایلام ظرفیت تصفیه و استفاده مجدد از این پسابها هنوز به اندازه کافی توسعه نیافته است.
معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان ایلام افزود: حجم آبی که میتوان از طریق تصفیه و بازچرخانی پسابها در بخشهای مختلف به چرخه مصرف بازگرداند، قابل توجه است و توجه به این موضوع میتواند سهم مهمی در صرفهجویی منابع آب داشته باشد.
توسعه باغبانی دیم باید علمی و منطقهمحور باشد
سلیمانی تأکید کرد: برای مدیریت آب در بخش کشاورزی، مجموعهای از راهکارها باید همزمان دنبال شود؛ از توسعه سامانههای نوین آبیاری و اصلاح الگوی کشت گرفته تا استفاده از گونههای مقاوم به خشکی، توسعه باغبانی دیم، مدیریت رطوبت خاک و بازچرخانی آب و پساب.
وی گفت: ایلام از ظرفیتهای قابل توجهی برای توسعه کشاورزی کمآببر برخوردار است و میتوان با تکیه بر گونههای بومی، دانش فنی و ظرفیتهای تحقیقاتی، الگویی متناسب با شرایط اقلیمی استان ایجاد کرد.
سلیمانی اضافه کرد: هدف، توسعه شتابزده باغات نیست، بلکه باید با مطالعات علمی، شناسایی مناطق مستعد، انتخاب گونههای سازگار، آموزش بهرهبرداران و نظارت فنی، باغبانی دیم را بهصورت پایدار توسعه داد تا هم از منابع آب و بارشهای استان بهرهوری بیشتری شود و هم درآمد و پایداری اقتصادی کشاورزان افزایش یابد.
انتهای پیام
