محمد طاهریانمقدم، در گفت و گو با ایسنا از برگزاری یک بازدید تخصصی و میدانی توسط اعضای نظام مهندسی استان خراسان رضوی از آثار باستانی و بافت تاریخی منطقه رادکان خبر داد و تصریح کرد: این بازدید با هدف بررسی زیرساختهای معماری و تحلیل متدهای مرمتی در بناهای کهن صورت گرفته است و اعضای این تشکیلات حرفهای به همراه جمعی از فعالان حوزه تاریخ معماری و متخصصان مرمت شهری، فرصت کردند تا از نزدیک با ویژگیهای منحصربهفرد برج رادکان و بافت پیرامون آن آشنا شوند.
وی با اشاره به جایگاه استثنایی رادکان در تاریخ کهن ایران، اظهار کرد: بر اساس شواهد تاریخی و مستنداتی که در دست است، روستای رادکان در گذشته تنها یک روستا نبوده، بلکه یکی از چهار شهر بزرگ و کلیدی خراسان قدیم به شمار میآمد.
طاهریانمقدم بیان کرد: این منطقه روزگاری چنان شکوه و عظمت سیاسی و اجتماعی داشت که به مرکز علم، صنعت و گردشگری تبدیل شده بود و در دوران اوج خود، به عنوان رقیبی جدی و همتراز برای شهرهایی همچون توس مطرح میشد.
وی افزود: رادکان در ادوار مختلف تاریخ، مرکز تاجگذاری شاهزادگان و پادشاهان بوده و اهمیت استراتژیک آن به گونهای بود که حتی در تقسیمات کشوری سال ۱۳۴۴ نیز جایگاه رفیعی داشت و به عنوان مرکز بخش شناخته میشد.
رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان چناران، در تشریح ویژگیهای فنی و تاریخی برج رادکان اظهار کرد: این اثر باشکوه که متعلق به دوره ایلخانان و قرن هفتم هجری است، یکی از عجایب معماری و ریاضیات ایران به شمار میرود.
وی خاطرنشان کرد: این بنا در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰، با شماره ۱۴۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید تا از این طریق، هویت ملی و ارزش جهانی آن به رسمیت شناخته شود.
طاهریانمقدم تصریح کرد: در حالی که در سالهای گذشته تصور میشد این بنا صرفاً یک آرامگاه برای یکی از بزرگان دوره ایلخانی باشد، اما پژوهشهای دقیقتر نشان داده است که این اثر در واقع محصول نبوغ ریاضیدان، ستارهشناس و دانشمند برجسته ایرانی، خواجه نصیرالدین توسی است.
وی در ادامه با تبیین اهمیت نجومی این سازه گفت: برج رادکان تنها بنایی در جهان است که با دقت خیره کننده در طراحی و اجرای ریاضیات، توانایی تعیین دقیق چهار فصل، سال کبیسه و لحظه آغاز نوروز را دارد. این برج در واقع یک رصدخانه پیشرفته است که در کالبد یک بنای معماری پنهان شده و گویای پیشرفت چشمگیر علم فلکی و ریاضی در ایران اسلامی است.
رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان چناران، افزود: علیرغم پژوهشهای متعددی که تاکنون توسط متخصصان صورت گرفته، هنوز تنها بخشی از هویت نجومی این برج آشکار شده است و بسیاری از رمزهای ریاضیاتی و ستاره شناسانه آن در انتظار کشف توسط نسلهای آینده است.
طاهریانمقدم در مورد جزئیات فنی و معماری این اثر بیان کرد: بدنه برج رادکان از نگاه اول ساده به نظر میرسد و دارای آجرپزی معمولی است، اما در جزئیات، تزئینات آجرکاری و گچبریهای ظریفی دارد که نشان دهنده هنر معماران آن عصر است. یکی از نکات بسیار مهم در ساخت این بنا، روش استحکامبخشی آن است؛ به گونهای که حد فاصل بندهای آجرها با فشار انگشت دست به داخل فشرده شده است تا پایداری بنا در برابر عوامل محیطی افزایش یابد. این تکنیک خاص در ساخت، نشان دهنده مهارت بالای معماران قرن هفتم هجری در ترکیب هنر و مهندسی است.
وی همچنین با اشاره به پتانسیلهای گردشگری و اقتصادی منطقه گفت: شهر تاریخی رادکان امروز یکی از استراتژیکترین و جذابترین مسیرهای گردشگری در شهرستان چناران است. این منطقه تنها به برج رادکان محدود نمیشود، بلکه دارای مجموعهای از آثار فاخر از جمله مسجد تاریخی، حمام قدیمی و آبانبارهای باستانی است که هر یک داستانی از تمدن قدیمی ایران را روایت میکنند.
رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان چناران، افزود: با توجه به استقبال گسترده گردشگران داخلی و خارجی، با مشارکت بخش خصوصی، ۶ واحد اقامتی در این منطقه به بهرهبرداری رسیده است که ظرفیت پذیرش بیش از ۲۵۰ نفر شبخواب را دارد تا زیرساختهای لازم برای اقامت گردشگران و تبدیل این منطقه به یک قطب گردشگری پایدار فراهم شود.
وی تأکید کرد: شهر رادکان به دلیل جاذبههای توریستی، فرهنگ غنی و اصالتی که در تار و پود بافتش جاری است، یک سرمایه ملی متعلق به تمام ایرانیان است.
طاهریانمقدم خاطرنشان کرد: ما در قبال حفظ و احیای بافت تاریخی این منطقه، مسئولیت سنگینی بر عهده داریم و این مسئولیت تنها بر عهده سازمانها نیست، بلکه یک وظیفه ملی است.
وی تصریح کرد: حفاظت و مرمت بافتهای تاریخی به عنوان میراث فرهنگی، امری حیاتی و ضروری است و پاسداشت مواریث گذشتگان، وظیفهای است که باید در سطح جامعه نهادینه شود تا پیوند نسل جدید با ریشههای تاریخیاش گسسته نشود.
رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان چناران، در ادامه به نقش دولت در حمایت از بافتهای تاریخی اشاره کرد و گفت: این وظیفه دولت و مردم است که با امکاناتی که در دست دارند، از این آثار صیانت کنند. دولت میتواند با ارائه وامهای کمبهره و تسهیلات ویژه به مالکان برای مرمت و مقاومسازی بناهای ارزشمند، پیوندی عمیقتر میان مردم و بافت تاریخی ایجاد کند تا این سازهها از بین نروند و به جای تخریب، بازسازی اصولی صورت گیرد.
وی اظهار کرد: بافتهای تاریخی روستاهای پلکانی چناران، به ویژه روستاهای گردشگری بقمچ، انتیشش، گاه و اخلمد، بخش جداییناپذیر از هویت تاریخی و بصری چناران هستند.
طاهریانمقدم تأکید کرد: باید به جای نگاه تکبعدی و تمرکز صرف بر تکبناها، به کل بافت تاریخی به چشم یک موجودیت واحد و زنده نگاه کنیم.
وی در همین خصوص پیشنهاد داد: با بهرهگیری از متخصصان و تشکیل تیمهای چند رشتهای با رویکرد جامع مرمت و حفاظت، اقدام به نگهداری جامع از این بافتها شود تا هر روستا به عنوان یک کل، حفظ گردد.
رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان چناران تأکید کرد: بافتهای تاریخی امانتدارترین شاخصها و زبان گویای انتقال هویت و سبک زندگی گذشتگان هستند. هرچند این بافتها در طول قرنها دستخوش تغییر شدهاند، اما وظیفه ماست که این گنجینهها را با کمترین دخالت تخریبی و در عین حفظ اصالت، برای نسلهای آینده به میراث بگذاریم.
وی معتقد است: حفظ این آثار، در واقع حفظ حافظه جمعی ملت ایران است و هرگونه تغییر غیرتخصصی در این بافتها، به معنای از بین رفتن بخشی از تاریخ ماست.
انتهای پیام
