مهدی ذوالفقاری در گفتوگو با ایسنا بر ضرورت تلفیق دانش نجومی، صیانت از میراث فرهنگی و تحقق عدالت اجتماعی از طریق معیشت پایدار جوامع محلی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه خراسان رضوی پتانسیلهای نهفته بسیاری در پهنههای کویری خود دارد، اظهار کرد: یکی از محورهای راهبردی و اصلی فعالیت میز تخصصی، ترویج و توسعه زیرساختهای گردشگری نجومی است. مناطق کویری استان به دلیل فاصله استاندارد از مراکز صنعتی و کاهش ملموس آلودگی نوری، به محیطی ایدهآل و کمنظیر برای رصد ستارگان، صورتهای فلکی، سیارات و پدیدههای نادر کیهانی تبدیل شدهاند که میتواند بسیاری از مشتاقان آسمان شب را به سوی این مناطق گسیل دارد.
ذوالفقاری در تبیین برنامههای زیرساختی این میز تخصصی افزود: نگاه ما در این برنامه کلان، صرفاً ایجاد فضایی برای تماشا یا کمپینگ ساده نیست؛ ما به دنبال ایجاد زیرساختهایی هستیم که بازدیدکنندگان در کنار تجربه سکوت و آرامش بیبدیل کویر، با بهرهگیری از تجهیزات تخصصی و حضور راهنمایان آموزش دیده، با مفاهیم پیچیده و جذاب دنیای نجوم آشنا شوند.
وی خاطرنشان کرد: این رویکرد دو هدف کلان و همافزا را دنبال میکند؛ نخست، افزایش مدت اقامت گردشگران در منطقه که محرک اصلی اقتصاد محلی است و دوم، جذب مخاطبان خاص، پژوهشگران، منجمان آماتور و دانشگاهیان که به دنبال محیطهای بکر برای رصد آسمان هستند.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم خراسان رضوی، بیان کرد: این نوع گردشگری، به دلیل ماهیت علمی و آموزشیاش، پایداری بیشتری نسبت به سایر مدلهای گردشگری دارد و میتواند به عنوان یک موتور محرک اقتصادی در مناطق دورافتاده عمل کند.
وی در تشریح اقدامات صورت گرفته برای تحقق این سند توسعه، از برگزاری موفق کارگاه آموزشی عکاسی نجوم در کاروانسرای تاریخی روستای قاسمآباد بجستان خبر داد و افزود: این رویداد که همزمان با شبهای اوج بارش شهابی برساوشی برگزار شد، میزبان تعداد بسیاری از عکاسان حرفهای، منجمان و علاقهمندان به عکاسی نجومی از نقاط مختلف کشور بود و نشان داد که پیوند میان ابنیه تاریخی و آسمان شب، چه ظرفیت بیپایانی برای صنعت گردشگری ایران دارد.
گردشگری نباید به قیمت آسیب به بافت اجتماعی یا زیستبوم منطقه تمام شود
ذوالفقاری در ادامه با تأکید بر اینکه توسعه این صنعت باید با رویکرد پایداری و با مشارکت فعال مردم بومی پیش برود، اظهار کرد: گردشگری نباید به قیمت آسیب به بافت اجتماعی یا زیستبوم منطقه تمام شود. ایجاد اقامتگاههای بومگردی که معماری آن با بافت کویری عجین شده و استفاده از محصولات، صنایع دستی و غذاهای محلی، زنجیرهای است که باعث ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در روستاهای حاشیهای کویر میشود.
وی در این باره آموزش و توانمندسازی جامعه محلی را بسیار ضروری دانست و گفت: یکی از اهداف اصلی ما در برگزاری رویدادها، صرفاً جذب گردشگر نیست، بلکه آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی بومی است؛ از همین رو همزمان با برنامه قاسمآباد، کارگاه عکاسی با موبایل ویژه کودکان و نوجوانان این روستا نیز برگزار شد.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم خراسان رضوی، تأکید کرد: هدف از این اقدام این بود که نسل جدید با مبانی تصویرسازی، ثبت زیباییهای محیط پیرامون و نگاه هنری به طبیعت و میراث فرهنگی اجدادیشان آشنا شوند. بدون شک وقتی کودک روستایی با نگاهی متفاوت به محیط زندگیاش مینگرد، در آینده به حافظ میراث فرهنگی و طبیعی منطقه خود تبدیل خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: هدف نهایی ما این است که گردشگر در تمامی مراحل سفر خود، در تعامل مستقیم با فرهنگ، آداب و رسوم و زیستبوم مردم کویر باشد. این تعامل نه تنها به حفظ میراث معنوی و مادی مناطق کمک میکند، بلکه درآمد حاصل از گردشگری را مستقیماً به جیب جامعه محلی سرازیر میکند تا مردم خود به محافظان محیطزیست و منابع طبیعی بدل شوند.
ذوالفقاری افزود: وقتی اهالی یک روستا لمس کنند که حفاظت از کویر و آسمان تاریک آن، منبع مستقیم درآمد و ارتقای کیفیت زندگی آنهاست، خود به بهترین حافظان محیطزیست تبدیل خواهند شد.
چالشهای گردشگری کویر
وی در ادامه درباره چالشهای این حوزه گفت: گردشگری کویری در مسیر شکوفایی خود با موانع ساختاری متعددی نظیر کمبود دسترسیهای جادهای استاندارد و ایمن، نیاز مبرم به مدیریت بهینه منابع آب در اقامتگاهها و خلأ آموزشی در تربیت راهنمایان متخصص و مسلط به مباحث نجومی روبروست.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم خراسان رضوی، تأکید کرد: برای غلبه بر این موانع، نیاز به یک اراده جمعی و همکاری بین دستگاهی گسترده میان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سازمان حفاظت محیطزیست، ادارات راه و شهرسازی و سایر نهادهای محلی داریم.
وی گفت: مدیریت یکپارچه مناطق کویری به گونهای که توازن میان بهرهبرداری گردشگری و حفاظت از اکوسیستم بسیار حساس کویر حفظ شود، اولویت اصلی و خط قرمز ما در میز تخصصی است؛ چراکه اگر زیستبوم کویر آسیب ببیند، سرمایه اصلی گردشگری ما از بین خواهد رفت.
ذوالفقاری با اشاره به افق پیشرو تصریح کرد: برگزاری کارگاههایی از این دست، میتواند زمینهساز توسعه فعالیتهای تخصصیتر در حوزه عکاسی نجومی و همچنین معرفی بیشتر و بهتر ظرفیتهای تاریخی و طبیعی شهرستانهای کویری استان در سطح ملی و بینالمللی باشد.
وی بر لزوم برندسازی هوشمندانه برای مناطق کویری استان تأکید و تصریح کرد: با شناسایی دقیق نقاط قوت هر منطقه و تبدیل آنها به مقاصد هدف مانند مناطق تخصصی رصد نجوم یا کمپهای بومگردی مدرن، میتوانیم شاهد جذب گردشگران خارجی و ارزآوری باشیم.
دبیر میز تخصصی گردشگری کویر و نجوم خراسان رضوی، اظهار کرد: برنامههای آتی ما متمرکز بر برگزاری جشنوارههای نجومی، استمرار کارگاههای آموزشی برای بومیان و تدوین نقشههای جامع گردشگری تخصصی خواهد بود تا کویرهای خراسان رضوی از مناطقی که صرفاً به عنوان مناطق دورافتاده نگریسته میشدند، به قطبهای اقتصادی، فرهنگی و علمی کشور تبدیل شوند.
انتهای پیام
