آیت‌الله لطف‌الله دژکام شنبه ۱۶ آبان در اجلاسیه رابطین استانی مرکز ارتباطات حوزه و نظام در شیراز، با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط حوزه‌های علمیه با ساختارهای اجرایی و مدیریتی کشور، اظهار کرد: نظام اسلامی امروز در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، پزشکی، حقوقی و مدیریتی با مسائل و پرسش‌های متعددی مواجه است که مدیریت آن‌ها بدون پشتوانه فقهی و نظری عمیق و متناسب با نیازهای روز جامعه اسلامی امکان‌پذیر نیست.
وی با بیان اینکه حوزه‌های علمیه به‌عنوان خاستگاه تولید اندیشه دینی و فقهی باید علاوه بر تربیت عالمان و مجتهدان، پاسخگوی نیازهای واقعی نظام اسلامی نیز باشند، افزود: لازم است سازوکاری منسجم و عالی برای شناسایی مسائل فقهی حاکمیت، اولویت‌بندی آن‌ها و ارائه پاسخ‌های کارشناسی و راهگشا ایجاد شود.
نماینده ولی‌فقیه در استان فارس با تأکید بر اینکه شورای عالی فقه حاکمیت می‌تواند زمینه ارتباط مستمر میان فقها، متخصصان علوم مختلف، مدیران اجرایی و مسئولان نظام را فراهم کند، گفت: در چنین سازوکاری، مسائل مبتلابه کشور با نگاه اجتهادی و با توجه به نیازهای واقعی جامعه مورد بررسی قرار می‌گیرد.
آیت‌الله دژکام یکی از نمونه‌های روشن ضرورت چنین شورایی را مسائل فقه پزشکی دانست و بیان کرد: با پیشرفت علوم پزشکی و فناوری‌های نوین درمانی، موضوعاتی همچون آغاز و پایان حیات، پیوند اعضا، هوش مصنوعی در پزشکی و مسائل متعدد دیگر، پرسش‌های فقهی جدیدی را مطرح کرده است.
وی ادامه داد: حوزه علمیه نمی‌تواند نسبت به این مسائل بی‌تفاوت باشد و صرفاً منتظر طرح پرسش‌ها بماند، بلکه باید با حضوری فعال و پیش‌دستانه به تولید دانش فقهی و ارائه پاسخ‌های معتبر بپردازد.
امام جمعه شیراز با اشاره به اهمیت گفتمان‌سازی فقهی نیز گفت: باید بتوانیم فقه را از فضای محدود مباحث تخصصی به عرصه تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری اجتماعی وارد کنیم و ظرفیت‌های فقه پویای شیعه را در حل مسائل جامعه به میدان بیاوریم.
ارتباط حوزه و حاکمیت باید ساختارمند شود
وی در ادامه، ساختارمند شدن نظام ارتباطی حوزه و حاکمیت را از دیگر ضرورت‌ها برشمرد و اظهار کرد: ارتباط حوزه و حاکمیت نباید صرفاً بر اساس روابط فردی، ارتباطات مقطعی یا پیگیری‌های موردی شکل بگیرد، بلکه این ارتباط باید دارای ساختار مشخص، مأموریت روشن، تقسیم کار، نظام پیگیری و ارزیابی عملکرد باشد.
آیت‌الله دژکام با اشاره به نقش مرکز ارتباطات حوزه و نظام در تحقق این هدف افزود: ارتباط مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که از یک سو نیازها و مسائل دستگاه‌های حاکمیتی به‌درستی شناسایی شود و از سوی دیگر، ظرفیت‌های علمی، پژوهشی، تبلیغی و اجتماعی حوزه‌های علمیه متناسب با این نیازها به میدان بیاید.
عضو مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر ضرورت عبور از ارتباطات تشریفاتی و حرکت به سمت ارتباطات مسئله‌محور و نتیجه‌گرا بیان کرد: هر تفاهم و ارتباطی باید به یک اقدام مشخص، مسئولیت معین و نتیجه قابل ارزیابی منتهی شود.
تشکیل ۱۵ کارگروه راهبردی در دفتر نماینده ولی‌فقیه در فارس
نماینده ولی‌فقیه در استان فارس در بخش دیگری از سخنان خود از راه‌اندازی ۱۵ کارگروه راهبردی در دفتر نماینده ولی‌فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز خبر داد و گفت: این کارگروه‌ها با هدف بررسی مسائل و مشکلات استان و همچنین کمک به تحقق تمدن نوین اسلامی تشکیل شده‌اند.
وی افزود: هدف از تشکیل این کارگروه‌ها آن است که مسائل استان به‌صورت تخصصی و از زوایای مختلف بررسی شود و ظرفیت نخبگان، دانشگاهیان، حوزویان و مدیران برای حل مشکلات و ارائه راهکارهای عملیاتی به کار گرفته شود.
آیت‌الله دژکام با بیان اینکه تمدن‌سازی صرفاً یک شعار نیست، اظهار کرد: تحقق این هدف به شناخت دقیق مسائل، تولید فکر، طراحی راهبرد و ورود به عرصه اجرا نیاز دارد و حوزه‌های علمیه باید در این مسیر نقشی فعال و پیشرو داشته باشند و از ظرفیت علمی خود برای حل مسائل واقعی مردم و نظام اسلامی استفاده کنند.
لزوم اولویت‌بندی مسائل اجتماعی و تدوین سرفصل‌های مشخص
وی در ادامه، اولویت‌بندی موضوعات اجتماعی و تدوین سرفصل‌های مشخص برای پرداختن به آن‌ها را ضروری دانست و گفت: امروز جامعه با مسائل متنوعی از جمله موضوعات خانواده و جمعیت، آسیب‌های اجتماعی، مسائل فرهنگی، اقتصادی، تربیتی و تحولات سبک زندگی مواجه است و نمی‌توان انتظار داشت حوزه‌های علمیه بدون اولویت‌بندی و برنامه مشخص به همه این موضوعات ورود کنند.
آیت‌الله دژکام تأکید کرد: ابتدا باید مسائل اصلی و اولویت‌دار جامعه شناسایی و سپس برای هر مسئله، سرفصل‌های علمی، فقهی، تبلیغی و اجرایی تعریف شود.
ارتباطات، زمینه‌ساز تحقق مأموریت‌های حوزه است
در ادامه این اجلاسیه، مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام، با بیان اینکه ارتباطات صرفاً فعالیتی جانبی و تشریفاتی نیست، گفت: ارتباطات تسهیل‌کننده، جهت‌دهنده و زمینه‌ساز تحقق مأموریت‌های حوزه‌های علمیه است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی رجایی‌نیا افزود: حوزه علمیه برای ایفای نقش مؤثر در جامعه نباید صرفاً به ظرفیت‌های درونی خود توجه کند، بلکه باید با شناخت دقیق نیازهای جامعه و برقراری ارتباط مؤثر با دستگاه‌ها، نهادها و مجموعه‌های مختلف، ظرفیت علمی، تبلیغی و تربیتی خود را در مسیر حل مسائل کشور به کار بگیرد.
رجایی‌نیا با اشاره به مأموریت مرکز ارتباطات حوزه و نظام بیان کرد: مأموریت این مرکز صرفاً ایجاد ارتباط میان دو مجموعه یا امضای تفاهم‌نامه نیست، بلکه تلاش می‌کنیم ارتباطات را به بستری برای جهت‌دهی به مأموریت‌های حوزه و امتداد حضور اجتماعی و اثرگذاری حوزه‌های علمیه تبدیل کنیم.
ضرورت حضور دین در عرصه سیاست و اداره جامعه
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام، تبیین ضرورت حضور دین در عرصه سیاست و روشنگری اجتماعی را یکی از مأموریت‌های مهم این مرکز دانست و اظهار کرد: در طول تاریخ، همواره جریان‌هایی تلاش کرده‌اند دین را از عرصه مدیریت اجتماعی و سیاسی جدا کنند و نقش آن را به مسائل فردی و مناسک شخصی محدود سازند؛ در حالی که اسلام دینی جامع و برخوردار از ظرفیت پاسخگویی به مسائل فردی و اجتماعی است.
وی ادامه داد: حوزه‌های علمیه به‌عنوان متولیان دانش دینی، مسئولیت دارند در عرصه‌های مختلف حکمرانی، سیاست‌گذاری و مدیریت اجتماعی حضور فکری و کارشناسی داشته باشند.
رجایی‌نیا تأکید کرد: این حضور باید عالمانه، مسئله‌محور و متناسب با نیازهای واقعی جامعه باشد و مرکز ارتباطات تلاش می‌کند از طریق ارتباط با نهادهای حاکمیتی و اجتماعی، زمینه این حضور را فراهم و ظرفیت‌های علمی حوزه را به مسائل و نیازهای واقعی کشور پیوند بزند.
تبلیغ دینی باید به عرصه‌های تخصصی گسترش یابد
وی یکی دیگر از آثار فعالیت‌های مرکز ارتباطات را گسترش عرصه تبلیغ و فراهم کردن زمینه حضور مبلغان در محیط‌هایی دانست که در گذشته کمتر مورد توجه حوزه‌های علمیه قرار گرفته‌اند و گفت: باید از نگاه محدود به تبلیغ عبور کنیم؛ چراکه تبلیغ دین فقط به منبر، مسجد و مناسبت‌های مذهبی محدود نمی‌شود و امروز عرصه‌های متنوعی در جامعه وجود دارد که نیازمند حضور آگاهانه، تخصصی و متناسب با اقتضائات همان محیط از سوی روحانیت است.
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام، تبلیغ در مدارس، حوزه مددکاری اجتماعی، مراکز مرتبط با آسیب‌های اجتماعی، محیط زیست، مجموعه‌های مرتبط با منابع طبیعی، محیط‌های تخصصی و حرفه‌ای و همچنین گروه‌های مختلف نخبگانی و اجتماعی را از جمله عرصه‌های جدید فعالیت تبلیغی حوزه برشمرد.
وی با تأکید بر اینکه مبلغ باید علاوه بر دانش دینی، با ادبیات، مسائل و اقتضائات محیط فعالیت خود نیز آشنا باشد، افزود: برای مثال، حضور یک مبلغ در مجموعه مددکاری اجتماعی باید همراه با شناخت مسائل خانواده، آسیب‌های اجتماعی، روابط انسانی و مهارت‌های ارتباطی باشد.
رجایی‌نیا ادامه داد: در حوزه محیط زیست نیز مبلغ باید بتواند آموزه‌های دینی درباره حفظ طبیعت، مسئولیت انسان در برابر خلقت و حقوق عمومی را به زبانی قابل فهم برای فعالان این عرصه تبیین کند.
وی با بیان اینکه هدف، توسعه تبلیغ تخصصی است، گفت: این نوع تبلیغ باید بتواند در متن زندگی مردم و محیط‌های واقعی فعالیت اجتماعی حضور پیدا کند.
مرکز ارتباطات باید نیازهای جامعه را به مأموریت‌های حوزه پیوند دهد
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام با اشاره به نقش این مرکز در جهت‌دهی به مأموریت‌های حوزه اظهار کرد: گاهی یک دستگاه اجرایی با مسئله‌ای مواجه است که برای حل آن به پشتوانه فکری، پژوهشی، دینی و فرهنگی نیاز دارد؛ در مقابل، حوزه علمیه نیز ظرفیت‌های فراوانی از استادان، پژوهشگران، مبلغان و نخبگان دارد که ممکن است از وجود این نیازها اطلاع کافی نداشته باشند.
وی افزود: مرکز ارتباطات باید این دو ظرفیت را به یکدیگر متصل کند؛ به این معنا که نیازهای جامعه را به زبان مأموریتی حوزه ترجمه و ظرفیت‌های حوزه را نیز به زبان قابل استفاده برای دستگاه‌ها و نهادهای اجتماعی ارائه کند.
رجایی‌نیا این رویکرد را عاملی برای تبدیل ارتباطات از یک فعالیت اداری به ابزاری راهبردی برای پیشبرد مأموریت‌های حوزه دانست.
ضرورت تعامل با نخبگان اجتماعی
وی در بخش دیگری از سخنان خود، ارتباط با نخبگان اجتماعی را از موضوعات مهم فعالیت مرکز ارتباطات برشمرد و گفت: نخبگان جامعه فقط در محیط‌های دانشگاهی و علمی حضور ندارند، بلکه در میان مدیران، فعالان فرهنگی، خیرین، کارآفرینان، فعالان اجتماعی، تشکل‌های مردمی و گروه‌های تخصصی نیز افراد صاحب‌نظر و اثرگذار فراوانی وجود دارند.
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای شناسایی، ارتباط‌گیری و تقویت تعامل با این افراد بیان کرد: حوزه علمیه نباید صرفاً به دنبال معرفی ظرفیت‌های خود به جامعه باشد، بلکه باید از ظرفیت نخبگان اجتماعی نیز برای حل مسائل و پیشبرد مأموریت‌های خود بهره ببرد.
وی با اشاره به دوسویه بودن این تعامل افزود: حوزه باید خدمات فکری، فرهنگی و تربیتی خود را به جامعه ارائه کند و در مقابل، از تجربه، دانش، تخصص و توانمندی نخبگان اجتماعی نیز بهره‌مند شود.
رابطین استانی باید ظرفیت‌های حوزه و دستگاه‌ها را شناسایی کنند
رجایی‌نیا با اشاره به نقش رابطین استانی مرکز ارتباطات حوزه و نظام اظهار کرد: انتظار از رابطین این نیست که صرفاً پیگیر مکاتبات، جلسات و تفاهم‌نامه‌ها باشند؛ این اقدامات لازم است، اما مأموریت آنان فراتر از این مسائل است و باید در استان خود به شناختی دقیق و میدانی از ظرفیت‌های حوزه و دستگاه‌ها و مجموعه‌های استانی برسند.
وی با تشریح ابعاد این مأموریت گفت: رابطین باید ظرفیت‌های حوزه علمیه استان، از جمله استادان برجسته، پژوهشگران و متخصصان، مبلغان توانمند، مدارس علمیه، مراکز تخصصی، گروه‌های تبلیغی و مجموعه‌های حوزوی را شناسایی کنند.
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام افزود: از سوی دیگر، باید ظرفیت‌های استان نیز شناخته شود؛ اینکه چه دستگاه‌هایی فعال هستند، چه مجموعه‌هایی به حضور و همکاری حوزه نیاز دارند، چه مسائل و آسیب‌هایی در استان وجود دارد، کدام نهادها آمادگی همکاری دارند و چه فرصت‌هایی برای فعالیت مشترک فراهم است.
وی توصیه کرد: ظرفیت‌های حوزه در استان‌ها باید به گفت‌وگو گذاشته شود و با مدیران حوزه‌های علمیه، استادان، مبلغان و مسئولان مجموعه‌های حوزوی نشست‌هایی برگزار شود تا ظرفیت‌های قابل ارائه حوزه معرفی شود.
رجایی‌نیا ادامه داد: همچنین لازم است با مدیران دستگاه‌ها، مسئولان اجرایی، فعالان اجتماعی و نخبگان استان گفت‌وگو شود تا نیازها و اولویت‌های آنان شناسایی شود. این دو شناخت باید در کنار یکدیگر قرار گیرد تا از دل آن‌ها برنامه‌های عملیاتی و همکاری‌های مؤثر استخراج شود.
شناسایی موانع و عوامل مؤثر در همکاری‌ها
وی شناسایی عوامل پیشران و موانع پیش روی فعالیت‌های مرکز در استان‌ها را از دیگر موضوعات اساسی دانست و گفت: در هر استان ظرفیت‌ها و عواملی وجود دارد که می‌تواند موجب سرعت گرفتن همکاری‌ها شود؛ از جمله حضور مدیران همراه و دغدغه‌مند، استادان و مبلغان متخصص، تجربه‌های موفق همکاری، ارتباطات مؤثر با مدیران دستگاه‌ها و برخورداری از ساختارهای فعال حوزوی که باید شناسایی و تقویت شوند.
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام با اشاره به موانع احتمالی همکاری‌ها افزود: نبود شناخت متقابل میان حوزه و دستگاه‌ها، ضعف در پیگیری توافقات، مشخص نبودن مسئولیت‌ها، نبود برنامه اجرایی، کمبود نیروی متخصص و ناهماهنگی میان مجموعه‌های مختلف از جمله موانعی است که باید به‌صورت دقیق احصا و برای رفع آن‌ها راهکار ارائه شود.
وی تأکید کرد: انتظار ما صرفاً دریافت گزارشی از فعالیت‌ها نیست، بلکه رابطین باید بتوانند تحلیل روشنی از وضعیت استان خود ارائه دهند و مشخص کنند چه عواملی موجب پیشرفت کار و چه عواملی مانع آن می‌شود.
تفاهم‌نامه‌ها باید به برنامه اقدام مشترک منتهی شوند
رجایی‌نیا در پایان با تأکید بر ضرورت عبور از ارتباطات صوری و مقطعی و حرکت به سمت همکاری‌های واقعی، مستمر و مسئله‌محور گفت: موفقیت مرکز ارتباطات در گرو تحقق این رویکرد است و امضای تفاهم‌نامه آغاز مسیر است، نه پایان آن؛ ارزش یک تفاهم‌نامه زمانی مشخص می‌شود که به برنامه اقدام مشترک، فعالیت میدانی، تقسیم مسئولیت و نتیجه قابل ارزیابی منتهی شود.
وی افزود: باید در هر استان چند مسئله مهم و اولویت‌دار شناسایی و با استفاده از ظرفیت حوزه و دستگاه‌های مرتبط، برای آن‌ها برنامه همکاری تعریف شود.
مسئول مرکز ارتباطات حوزه و نظام با بیان اینکه رابطین در این فرایند نقش پیشران و تسهیل‌گر دارند، اظهار کرد: آنان باید زمینه گفت‌وگو را فراهم کنند، ظرفیت‌ها را به یکدیگر پیوند بزنند، موانع را شناسایی و پیگیری کنند تا ارتباطات به نتیجه برسد.
وی ابراز امیدواری کرد: خروجی این اجلاسیه صرفاً تبادل نظر و ارائه گزارش نباشد، بلکه به شکل‌گیری نگاه مشترک، شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌ها، شناسایی موانع و تدوین برنامه‌های عملیاتی برای توسعه ارتباطات حوزه و نظام در استان‌ها منجر شود.
انتهای پیام
