ازدواج در فرهنگ اسلامی تنها آغاز یک زندگی مشترک نیست؛ پیوندی است که میتواند زمینهساز آرامش، رشد فردی و شکلگیری خانوادهای اثرگذار باشد. در میان روایتهای تاریخی اسلام، زندگی مشترک پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) جایگاهی ویژه دارد؛ پیوندی که پس از گذشت قرنها همچنان به عنوان بخشی از تاریخ صدر اسلام در حافظه مسلمانان باقی مانده است.
سالروز ازدواج پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) فرصتی است تا فارغ از روایتهای صرفاً تاریخی، نگاهی دوباره به مفهوم ازدواج، انتخاب همسر و شکلگیری یک خانواده داشته باشیم؛ موضوعی که امروز نیز با تغییر سبک زندگی، دگرگونی معیارهای انتخاب همسر و دغدغههای اقتصادی و اجتماعی جوانان، بیش از گذشته نیازمند گفتوگو و بازخوانی است.
حضرت خدیجه(س) به جای ثروت، مسئولیتپذیری پیامبر(ص) را دید
مهری بسناس، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز با اشاره به جایگاه حضرت خدیجه(س) در تاریخ اسلام، اظهار کرد: حضرت خدیجه(س) از زنان باعفت، شایسته و ثروتمند و از چهرههای شناختهشده زمان خود بودند که در جریان فعالیتهای تجاری با پیامبر اکرم(ص) آشنا شدند.
وی افزود: حضرت خدیجه(س) پس از آنکه پیامبر اکرم(ص) را برای انجام یک سفر تجاری انتخاب کردند و از طریق غلام خود از ویژگیها و عملکرد ایشان آگاه شدند، با شناخت صفات اخلاقی و توانمندیهای پیامبر(ص) و مشاهده موفقیت ایشان در این سفر، پیشنهاد ازدواج را به صورت غیرمستقیم مطرح کردند.
وی ادامه داد: حضرت خدیجه(س) پس از ازدواج، اموال خود را در اختیار پیامبر اکرم(ص) قرار دادند، زیرا به ایشان اعتماد داشتند و میدانستند این اموال در چه مسیری هزینه خواهد شد. از این منظر، ازدواج حضرت خدیجه(س) با پیامبر اکرم(ص) میتواند برای دختران متمول جامعه الگویی باشد تا در صورت مشاهده مسئولیتپذیری، پاکی، عفت و شایستگی در فرد مقابل، مسائل اقتصادی را تنها معیار انتخاب همسر قرار ندهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز با تأکید بر اینکه شناخت و آگاهی از مهمترین مؤلفههای ازدواج موفق است، گفت: طرفین باید پیش از ازدواج نسبت به ویژگیهای یکدیگر شناخت کافی پیدا کنند و میزان کفویت و تناسب میان آنها را بسنجند. اعتماد حضرت خدیجه(س) به پیامبر اکرم(ص) نمونهای از همین شناخت و اطمینان بود که موجب شد ایشان سرمایه خود را در اختیار پیامبر(ص) قرار دهند.
ازدواج موفق؛ میان شناخت، کفویت و انتخاب آگاهانه
وی با اشاره به همراهی حضرت خدیجه(س) با پیامبر اکرم(ص) پیش از بعثت، مطرح کرد: هنگامی که پیامبر(ص) از فضای آلوده جامعه مکه فاصله میگرفتند و برای تفکر و راز و نیاز با خداوند به غار حرا میرفتند، حضرت خدیجه(س) نیز با ایشان همراهی میکردند و برای ایشان غذا میبردند. این همراهی نشان میدهد که حمایت همسر تنها به مسائل اقتصادی محدود نمیشود و میتواند در مسیر رشد معنوی و فکری نیز نقش داشته باشد.
وی در ادامه اضافه کرد: پس از بعثت پیامبر اکرم(ص) نیز حضرت خدیجه(س) در کنار ایشان باقی ماندند و با حمایت مالی و معنوی خود، در مسیر دعوت اسلامی و مقابله با مشرکان نقشآفرینی کردند و در دوران محاصره اقتصادی مسلمانان در شعب ابیطالب نیز از اموال خود برای حمایت از اسلام و مسلمانان بهره گرفتند.
بسناس با تأکید بر اینکه حمایت متقابل زوجین میتواند آثار گستردهای در زندگی خانوادگی و اجتماعی داشته باشد، خاطرنشان کرد: دختران و پسران جوان میتوانند از سیره حضرت خدیجه(س) و پیامبر اکرم(ص) بیاموزند که همسران باید یکدیگر را در مسیر درست زندگی همراهی کنند. همسر میتواند فرد مقابل را به انجام کارهای صحیح تشویق و از قرار گرفتن او در مسیرهای نادرست جلوگیری کند؛ چراکه تحمیل خواستههای نادرست و وادار کردن همسر به اقدامات خلاف، نهتنها به زندگی مشترک، بلکه به آینده فرزندان و جامعه نیز آسیب میزند.
وی درباره سن ازدواج حضرت خدیجه(س) نیز گفت: درباره سن حضرت خدیجه(س) هنگام ازدواج با پیامبر اکرم(ص) در منابع دیدگاههای متفاوتی مطرح شده و در برخی منابع سن ایشان حدود ۴۰ سال و در برخی دیگر حدود ۲۵ سال ذکر شده است؛ بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس یک روایت، الگوی سنی مشخصی برای ازدواج امروز ارائه کرد.
وی ادامه داد: شرایط اجتماعی امروز با دوران حضرت خدیجه(س) تفاوتهای بسیاری دارد و در انتخاب همسر، چه برای دختران و چه برای پسران، باید دقت و شناخت کافی وجود داشته باشد. ازدواج بههنگام یکی از مسائل مهم جامعه امروز است، اما در این زمینه نه باید دچار افراط شد و نه تفریط؛ بلکه پس از شناخت و بررسی لازم، باید از سختگیریهای بیمورد نیز پرهیز کرد.
در ازدواج، اخلاق و مسئولیتپذیری را فدای معیارهای اقتصادی نکنیم
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز با بیان اینکه در انتخاب همسر نباید مسائل اقتصادی به تنها معیار تصمیمگیری تبدیل شود، اذعان کرد: علاقه و دوست داشتن میتواند موجب شود فرد از برخی معیارهای فرعی خود عبور کند، اما این علاقه باید پس از بررسی مسائل عقلانی و منطقی باشد. برای مثال، اگر فردی از نظر اخلاقی و شخصیتی سالم و شایسته باشد اما از نظر اقتصادی در سطح مطلوبی قرار نداشته باشد، در صورتی که طرف مقابل توانایی تأمین بخشی از نیازهای اقتصادی مانند مسکن را داشته باشد، میتوان با همکاری و همراهی زندگی مشترک را آغاز کرد.
وی در پایان تأکید کرد: مهم این است که جوانان از فرصت جوانی خود و همسرشان در زمان مناسب استفاده کنند و با شناخت، آگاهی، مشورت با افراد متخصص و پرهیز از افراط و تفریط، برای تشکیل خانواده تصمیم بگیرند. الگوی حضرت خدیجه(س) نشان میدهد که شناخت شخصیت، پاکی، مسئولیتپذیری و همراهی میتواند در شکلگیری یک زندگی مشترک موفق نقش اساسی داشته باشد.
انتهای پیام
