سیدمجتبی حورایی در گفتوگو با ایسنا درباره روند فراموشی اطلاعات در حافظه انسان، اظهار کرد: بخشی از فراموشی در حافظه انسان طبیعی و یک امکان خدادادی و ارزشمند است؛ فراموش نکردن بخشی از اتفاقات ناگوار یا تلخ زندگی انسان یا بخشهایی از اطلاعات که ضروری نیست، ممکن است انسان را آزررده خاطر کند. بنابراین اصل فراموشی بد نیست.
وی با اشاره به علل فراموشی بخشی اطلاعات از اطلاعاتی به خاطر سپردن آنها ضروری است، بیان کرد: در مواقعی اطلاعاتی را فراموش میکنیم که به خاطرسپردن آنها ضروری است. این اتفاق دارای عوامل متعددی است؛ نخست ممکن است موضوع به اندازه کافی برای فرد اهمیت نداشته باشد، زیرا زمانی که موضوعی برای شخص مهم باشد به علت یادآوری مداوم در ذهن، احتمال فراموش کردن آن کاهش مییابد.
این روانشناس بالینی با اشاره به نقش علاقه در به خاطر سپردن اطلاعات، اظهار کرد: انسان زمانی که به یک موضوع یا مسئله علاقه دارد، تمکر و دقت فرد بر موضوع افزایش مییابد و آن را بهتر از گذشته به خاطر میسپارد. اگر موضوع و مسئله درالویت فرد نباشد یا اهمیت زیادی برای شخص نداشته باشد، گذرا از آن عبور میکند.
حورایی با اشاره به ضرورت مرور اطلاعات در به خاطر سپاری اطلاعات، اضافه کرد: یکی از شروط بخاطرسپاری اطلاعات، مرور آنها است؛ گاهی افراد از مرور اطلاعات غافل هستند. اگر فرد موضوعی را در ذهن خود مرور و تکرار نکند، به تدریج از خاطرش کمرنگ میشود.
وی با تاکید بر اینکه بخشی از فرایند فراموشی نیز تا حدی تحت اختیار فرد است، تصریح کرد: برای مثال، اگر اتفاق ناگواری برای فرد رخ داده باشد و مدام صحنههای آن را در ذهن خود مرور و نشخوار کند، این خاطره همچنان در ذهن او فعال باقی میماند، اما اگر تصمیم بگیرد آن را مرور نکند و هر زمان به ذهنش آمد، بدون درگیر شدن با آن رهایش کند، این خاطره به تدریج کمرنگ و از ذهن محو میشود.
این روانشناس بالینی درباره نقش خواب در بهخاطر سپاری اطلاعات در حافظه و انتقال آموختههای روزانه به حافظه بلند مدت، اظهار کرد: خواب به ویژه خواب عمیق و باکیفیت باعث میشود اطلاعاتی در طول روز بهخاطرسپرده شده است، درفضای ذهن انسان پردازش و جایگذاری شود. بیخوابی یا خواب بیکیفیت باعث میشود اطلاعات در بخش مشخصی در ذهن انسان جایگذاری نشوند.
حورایی با ذکر مثالی درباره نقش خواب ادامه داد: در زمان بیداری، این اطلاعات همچون وانت پرباری است که وسایل متعددی را پیاده میکند و میرود؛ اما وقتی انسان میخوابد و ذهن دریافتی ندارد، این اطلاعات در ذهن انسان طبقهبندی و در قفسههای مربوطه جایگذاری میشود.
ضرورت یادداشت برداری و مرور برای تثبیت اطلاعات در حافظه
وی با اشاره به تاثیر دریافت حجم بالای اطلاعات غیرضروری بر بهخاطرنسپردن اطلاعات مهم، اظهار کرد: افراد باید به ذهن خود نظم دهند و هر اطلاعاتی را به ذهن خود وارد نکنند؛ برای مثال اگر در طول روز در فضای پلتفرمهای آنلاین جستوجو کنید، مدام اطلاعات زیادی را وارد ذهن کرده و آن را مشغول اطلاعاتی میکنید که ضرورت ندارد.
این کارشناس روانشناسی بالینی با اشاره به ضرورت یادداشت برداری و مرور در تثبیت اطلاعات، خاطرنشان کرد: ابتدا افراد باید از اطلاعات اضافی که ذهن را به خود مشغول میکند دوری کنند و فضای ذهنی خود را با موضوعات متفاوت شلوغ نکنند. سپس افراد باید مسائلی که در طول روز با آنها مواجه میشوند را اولویتبندی، فکر و مرور کنند تا اهمیت اطلاعات مشخص شود و بهخاطرسپرده شود.
حورای درباره عوامل تقویت حافظه و کاهش فراموشی، تصریح کرد: ورودی حافظه در به خاطرسپاری اطلاعات اهمیت دارد، این ورودی حافظه با دقت ارتباط دارد به این معنا که اگر انسان با استفاده از حواس پنجگانه، با جدیت ببیند، بهتر گوش دهد و با دقت لمس کند، میزان بهخاطرسپاری اطلاعات افزایش مییابد.
وی افزود: از عوامل دیگر در تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی اطلاعات مرور کردن اطلاعات و موضوعات و نشانهگذاری و تداعی است. زمانی که اطلاعات و موضوعات را با هم مرتبط کرده و به اصطلاح آنها را گره میزنیم؛ این نشانهگذاری به صورت زنجیرهوار اطلاعات را به خاطر ما میآورد. در این نشانهگذاری میتوان از موضوعی که جذاب، طنز، هیجانانگیز و... باشد، استفاده کرد.
این کارشناس روانشناسی بالینی ادامه داد: یادداشت کردن خود به تثبیت اطلاعات کمک میکند؛ شخصی اگر چند قرار در رو دارد، آنها را یادداشت کند، آنها را تثبیت کرده و مرور آنها بهخاطرسپاری آنها بهتر میشود. از دیگر علتهای فراموشی، دقت نکردن است؛ برای مثال کلید را در مکانی قرار میدهید سپس به دلیل اینکه دقت و مرور کافی نداشتید، به دنبال آن میگردید و آن را فراموش میکنید.
انتهای پیام
