مهدی یزدینژاد، در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به افزایش بهای کاغذ و وابستگی صنعت چاپ به واردات مواد اولیه، اظهار کرد: مهمترین چالش فعلی صنعت چاپ، افزایش قیمت و بهویژه نبود ثبات در قیمت مواد اولیه است. علاوه بر افزایش قیمت، مشکل اصلی، بیثباتی قیمتهاست و فعالان این حوزه هر روز با قیمت جدیدی مواجه میشوند.
وی افزود: بخش عمده مواد اولیه صنعت چاپ ازجمله زینک کاغذ و مرکب وارداتی است و این بیثباتی، علاوه بر فعالان صنعت چاپ، مجموعهها و اصناف مرتبط با آن را نیز تحت تأثیر قرار داده است. صنعت چاپ با بسیاری از اصناف و محصولات موجود در بازار ارتباط و تاثیر مستقیم دارد و وقتی بهاء مواد اولیه هر روز تغییر میکند، امکان ارائه قیمت ثابت نیز وجود ندارد.
مدیرعامل شرکت شهر چاپ خراسان با بیان اینکه نوسان قیمت مواد اولیه بر بهای تمامشده محصولات در بسیاری از اصناف اثر میگذارد، گفت: بخشی از هزینه تولید محصولات به بستهبندی مربوط است و ممکن است یک مجموعه امروز قیمتی از چاپخانه دریافت کند و فردا با قیمت جدیدی مواجه شود. در نهایت هر چیزی که گرانتر به دست ما برسد، با قیمت بالاتری به دست مردم و مصرفکننده نهایی خواهد رسید.
یزدینژاد تأمین ارز مورد نیاز واردات مواد اولیه را یکی از اقدامات ضروری دانست و بیان کرد: حداقل کاری که دولت و مسئولان میتوانند انجام دهند، این است که برای تأمین ارز مواد اولیه صنعت چاپ تدبیری بیندیشند تا با کمبود این مواد در کشور مواجه نشویم. بخشی از مشکل، افزایش قیمت مواد اولیه و بخش دیگر، نبود برخی اقلام در بازار است. به عنوان مثال ممکن است کالایی با تمام هزینهها و با توجه به نرخ دلار ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشته باشد، اما زمانی که همان کالا در بازار کمیاب میشود، قیمت آن ناگهان به ۱۳۰، ۱۴۰ یا حتی ۱۵۰ هزار تومان برسد؛ این کمبود گاهی آسیب بیشتری از افزایش قیمت ایجاد میکند.
فناوری چاپ ایران از دنیا عقب نیست
وی با اشاره به مشکلات تخصیص ارز به واردکنندگان تصریح کرد: پیشنهادم این است که حداقل برای مواد اولیه صنعت چاپ، ازجمله کاغذ و زینک و مرکب، ثباتی در تخصیص ارز وجود داشته باشد و در فرآیند اداری ترخیص کالا تعجیل صورت پذیرد. وقتی واردکننده برای کالایی ثبت سفارش میکند، یعنی آن کالا در کشور مصرفکننده دارد. اگر واردات مواد اولیه به اندازه کافی و با سرعت انجام شود، افزایش عرضه طبیعتاً بر قیمت تأثیر میگذارد و میتواند موجب کاهش آن شود.
مدیرعامل شرکت شهر چاپ خراسان درباره وضعیت صنعت چاپ ایران از نظر فناوری اظهار کرد: در دورهای سرمایهگذاریهای بسیار خوبی در صنعت چاپ انجام شد و ایران در منطقه حرفی برای گفتن داشت و حتی برخی کشورهای همسایه مانند عراق، افغانستان، تاجیکستان و عمان، محصولات چاپی و بهویژه محصولات حوزه بستهبندی خود را از ایران تأمین میکردند.
یزدینژاد با تأکید بر ضرورت بهروز بودن این صنعت گفت: نمیتوان در صنعت چاپ از فناوری عقب ماند؛ چراکه در این صورت عملاً از چرخه رقابت خارج میشویم. در سالهای اخیر نیز سرمایهگذاریهایی انجام شده، اما میزان آن کافی نیست. از نظر فناوری نمیتوان گفت صنعت چاپ ایران به طور کلی از دنیا عقب است. برخی فناوریهای روز دنیا وارد کشور شده و مجموعههای خوبی در حوزه چاپ و بستهبندی فعالیت میکنند، اما تعداد این مجموعهها کم است. یکی از دلایل کاهش سرمایهگذاری نیز هزینه بسیار بالای واردات دستگاهها و فناوریهای جدید با توجه به نرخ دلار است؛ به همین دلیل بخش خصوصی و سرمایهگذاران عادی کمتر توان ورود به این حوزه را دارند.
این فعال صنعت چاپ با اشاره به تفاوت شرایط امروز با گذشته بیان کرد: در گذشته حتی فردی با سرمایه کمتر میتوانست چاپخانه راهاندازی کند و دستگاه وارد کند، اما صنعت چاپ امروز به قدری پرهزینه شده که سرمایهگذاری و بهروز شدن برای هر کسی امکانپذیر نیست. یکی از دلایل تعطیلی برخی مجموعهها نیز ناتوانی آنها در بهروزرسانی بوده است؛ با این حال، نمیتوان گفت صنعت چاپ ایران از دنیا عقب است و در صورت سرمایهگذاری بیشتر، امکان توسعه این حوزه وجود دارد.
کمبود نیروی متخصص، چالش آینده صنعت چاپ
وی صنعت چاپ را صنفی گسترده و پررونق دانست و گفت: تقریباً هیچ چیزی در اطراف ما وجود ندارد که به نوعی با چاپ ارتباط نداشته باشد و بیش از ۷۰ درصد اصناف با صنعت چاپ به صورت مستقیم و مداوم در ارتباط هستند. این ویژگی باعث شده صنعت چاپ در صورت سرمایهگذاری مناسب، ظرفیت حاشیه سود و درآمد خوبی داشته باشد.
یزدینژاد یکی دیگر از چالشهای آینده صنعت چاپ را کمبود نیروی متخصص عنوان کرد و افزود: در کنار سرمایهگذاری، باید برای منابع انسانی نیز برنامهریزی کرد. تعداد نیروهای حرفهای صنعت چاپ روزبهروز کمتر میشود و با بازنشسته شدن نیروهای متخصص، اگر از امروز برای آموزش نیروهای جدید اقدام نکنیم، در سالهای آینده با مشکل جدی مواجه خواهیم شد.
وی با اشاره به تخصصی و زمانبر بودن آموزش نیروی انسانی در صنعت چاپ بیان کرد: این امر نیازمند زمان برای آموزشهای تخصصی است و نمیتوان انتظار داشت فردی با گذراندن یک دوره یک یا چند ماهه و در کوتاه مدت به نیروی حرفهای تبدیل شود. بنابراین تربیت نیروی متخصص باید از هماکنون مورد توجه قرار گیرد.
مدیرعامل شرکت شهر چاپ خراسان درباره امکان بومیسازی تجهیزات چاپ نیز اظهار کرد: برخی شرکتها و مجموعهها وارد حوزه بومیسازی شدهاند و این کار در بخشهایی مانند خدمات، صحافی و تجهیزات پیش از چاپ و پس از چاپ امکانپذیر است. در حال حاضر نیز دستگاههای بومی در کشور وجود دارد که کیفیت خوبی دارند، اما تولید خود دستگاه چاپ فرآیندی بسیار پیچیده است.
یزدینژاد ادامه داد: در کل دنیا نیز تعداد مجموعههایی که توانایی تولید کامل دستگاههای چاپ را دارند، بسیار محدود است. بنابراین بومیسازی کامل دستگاه چاپ کار سادهای نیست و دستکم تاکنون موردی که بتواند این فرآیند را به طور کامل و با استانداردهای جهانی در ایران انجام دهد، مشاهده نشده است.
وی درباره جایگاه صنعت چاپ در نشر و فرهنگ ایرانی در عصر دیجیتال گفت: صنعت چاپ هیچگاه از بین نمیرود، امکان تغییر در نوع کار و فرآیند شاید ایجاد شود به عنوان مثال ممکن است در حوزه نشر نسبت به گذشته کم کار ترشده باشیم. همانطور که بخشی از اخبار از روزنامهها به فضای مجازی منتقل شده، در حوزه کتاب و نشر نیز تغییراتی ایجاد شده است اما در مقابل در حوزه بسته بندی نسبت به قبل با استقبال بیشتری مواجه هستیم.
این فعال صنعت چاپ با اشاره به کاهش تیراژ کتابها افزود: در گذشته چاپ کتاب با تیراژ ۱۰ یا ۲۰ هزار نسخه طبیعی بود و حتی ۵۰۰۰ نسخه نیز کف تیراژ محسوب میشد، اما امروز با چاپ کتاب در تیراژهای ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ نسخه مواجه هستیم. افزایش قیمت محصولات، کاهش استقبال از کتاب و نشر و عوامل فرهنگی در این موضوع مؤثر بودهاند، هرچند افزایش عناوین تولیدی کتابها نیز باعث شده تیراژ کاهش پیدا کند.
وی تأکید کرد: کاهش تیراژ کتاب به معنای از بین رفتن صنعت چاپ نیست. چاپ و نشر همواره دو بال در حوزه فرهنگ و هنر بودهاند و از یکدیگر جدا نیستند. هرچقدر صنعت چاپ بتواند خدمات بهتر و قیمت پایینتری ارائه کند، تأثیر مستقیم آن در حوزه فرهنگ و نشر دیده خواهد شد. اگر کتابی با یک بودجه مشخص قرار باشد در تیراژ ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ نسخه چاپ شود، کاهش هزینههای چاپ میتواند امکان افزایش تیراژ را فراهم کند و به جای تأثیرگذاری بر ۱۰۰۰نفر، امکان دسترسی ۲۰۰۰ نفر به آن اثر فراهم شود. در سالهای اخیر نیز با وجود کاهش سهم نشر کتاب، حوزه بستهبندی در صنعت چاپ گسترش یافته و چاپ کتاب و نشریات همچنان ادامه دارد.
چاپ، حافظ بخشی از هویت فرهنگی و دینی
وی با اشاره به نقش تاریخی صنعت چاپ در حفظ هویت ملی و دینی بیان کرد: صنعت چاپ در ایران سابقهای چندصدساله دارد و نخستین دستگاههای چاپ نیز در دورههای اولیه بیشتر برای چاپ آثار آیینی و دینی مورد استفاده قرار گرفتند. بخش مهمی از آثار شاعران آیینی، کتابهای دینی، آثار ادبی به واسطه چاپ و نشر ماندگار شدهاند.
مدیرعامل شرکت شهر چاپ خراسان خاطرنشان کرد: اگر چاپ وجود نداشت، شاید بخش زیادی از هویت ملی و دینی ما به شکل امروز ماندگار نمیشد. چاپ و نشر با ثبت و ضبط آثار، امکان انتقال آنها به نسلهای بعد را فراهم کردهاند. همانطور که امروز به کتابهای ۳۰۰ یا ۴۰۰ سال قبل و آثار بزرگانی مانند مولوی و فردوسی مراجعه میکنیم، آثار امروز نیز میتوانند میراثی برای نسلهای آینده باشند.
یزدینژاد بر ضرورت آشنایی نوجوانان با صنعت چاپ تأکید کرد و گفت: باید از دوران متوسطه، دانشآموزان را با فضای چاپ و فرآیند تولید کتاب آشنا کنیم و برای علاقهمندان دورههای آموزشی برگزار شود تا آنها از نزدیک با این صنعت، کاغذ و مرکب آشنا شوند. این آشنایی هم از نظر فرهنگی میتواند به کتابخوان شدن نوجوانان کمک کند و هم از نظر شغلی آنها را با یکی از حوزههای تخصصی و جذاب که فرصت شغلی با گستردگی بالا در کشور آشنا خواهد کرد. وقتی یک نوجوان بداند یک کتاب با چه فرآیند و چه سختی به دست او رسیده است، طبیعتاً توجه و مراقبت بیشتری نسبت به آن خواهد داشت.
این فعال صنعت چاپ تصریح کرد: مسئولان آموزش و پرورش و مسئولان فرهنگی کشور میتوانند این موضوع را به عنوان یک برنامه و هدف جانبی در نظر بگیرند. صنعت چاپ صنفی گسترده و تخصصی است و آشنایی نسل جدید با این حوزه میتواند هم به حفظ فرهنگ کتاب و نشر و هم به تربیت نیروی انسانی مورد نیاز این صنعت در آینده کمک کند.
انتهای پیام
