حجتالاسلام والمسلمین مهدی خاموشی ۱۲ شهریورماه، در همایش ملی «یاران وقف» که در تالار فرهنگی نور مشهد برگزار شد، با تشریح مهمترین اقدامات این سازمان در حوزه موقوفات، حفظ اسناد، صیانت از موقوفات، افزایش بهرهوری و اجرای نیت واقفان، اظهار کرد: در حوزه موقوفات سه گزاره اصلی را دنبال میکنیم که نخستین آن حفظ موقوفات ازجمله حفظ اسناد، اجرای GIS و تثبیت اسناد رسمی است.
وی اضافه کرد: قانون برنامه و همچنین مصوبات و الزامات قانونی قوه قضاییه، سازمانها را مکلف کرده است اسناد را به سند تکبرگ تبدیل کنند. سابقه تنظیم اسناد در کشور به بیش از یک قرن گذشته بازمیگردد و در گذشته بسیاری از معاملات و نقل و انتقالات با نوشتههای عادی میان خریدار و فروشنده انجام میشد، اما این شیوه در بسیاری از موارد موجب بروز اختلاف در حدود و مرزهای املاک میشد.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه ادامه داد: در گذشته حدود املاک عمدتاً به صورت شرقی، غربی، شمالی و جنوبی در اسناد درج میشد و اندازهگیری دقیق و مشخصی از حدود و مساحت وجود نداشت. به همین دلیل، دولت برای ایجاد یک نظام دقیق و منسجم در حوزه ثبت املاک، اجرای طرح حدنگاری را در دستور کار قرار داد، تا تمام اسناد و اراضی کشور بر اساس یک نقشه دقیق و یکپارچه ساماندهی شوند.
خاموشی با بیان اینکه سازمان اوقاف به دلیل برخورداری از حجم گستردهای از موقوفات و اسناد، بخش قابل توجهی از این طرح را در دستور کار خود قرار داده است، بیان کرد: در این زمینه جلسات و پیگیریهای مستمری با معاون اول قوه قضاییه داشتهایم و از آنجا که اجرای این قانون یک الزام قانونی است، اگر آن را انجام ندهیم، ترک فعل محسوب میشود.
۸۰ درصد اسناد موقوفات تکبرگ شده است
وی خاطرنشان کرد: تاکنون حدود ۸۰ درصد اسناد موقوفات به صورت تکبرگ درآمده است و امیدواریم با ادامه روند موجود، تا پایان امسال و در صورت نیاز در سال آینده، بخش عمده اسناد رسمی موقوفات تکمیل شود.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به اجرای همزمان طرح GIS در موقوفات، ادامه داد: در کنار تبدیل اسناد به اسناد تکبرگ، در حال اجرای GIS و حاکم کردن نقشههای حدنگاری بر فیزیک زمین هستیم. در این زمینه با همکاری اداره پست و استفاده از ظرفیت متخصصان، پیشرفتهای قابل توجهی حاصل شده است.
کاهش ۷۰ درصدی دعاوی مربوط به حدود موقوفات
خاموشی با بیان اینکه اجرای این طرحها میتواند اختلافات ملکی و دعاوی حقوقی مرتبط با موقوفات را به شکل محسوسی کاهش دهد، اضافه کرد: بر اساس بررسیهای انجامشده، دعاوی مرتبط با حدود و مرزهای املاک تاکنون حدود ۷۰ درصد کاهش پیدا کرده است و تلاش میکنیم بخش باقیمانده این اختلافات نیز برطرف شود.
وی دومین گزاره اصلی در حوزه موقوفات را حفظ عین موقوفه دانست و گفت: حفظ عین موقوفات اعم از فضاهای کالبدی مانند مسجد، بیمارستان، دانشگاه، مدرسه، کارخانه و سایر موقوفات است. اگر برای بازسازی، تعمیر و مرمت یک موقوفه نیاز باشد چند سال منابع مالی آن نگهداری و سپس برای آن هزینه شود، باید این کار انجام شود، چراکه واقف در برابر ما امانتی را به ودیعه گذاشته و باید بتوانیم پاسخگوی این امانت باشیم.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به ضرورت مرمت و بازسازی موقوفات در طول زمان، بیان کرد: بخشی از موقوفات به دلیل گذشت زمان نیازمند تعمیر و مرمت هستند و سازمان اوقاف این موضوع را به صورت جدی دنبال میکند. یکی از نمونههای مهم در این زمینه بقاع متبرکه است که در استانهای مختلف کشور کارگاههای متعددی برای مرمت و بازسازی فعال شده و این اقدامات با همکاری میراث فرهنگی، مهندسان و معماران در حال انجام است.
خاموشی با بیان اینکه در کشور ۸۷۶۳ بقعه متبرکه وجود دارد، ادامه داد: این بقاع متعلق به خاندان اهلبیت(ع)، اصحاب، یاران، علما و انبیا هستند و در سراسر کشور پراکندهاند. رسیدگی به این اماکن فرآیندی طولانی است، اما باید با برنامهریزی و جدیت ادامه پیدا کند.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه سومین محور فعالیت سازمان اوقاف را عمران، آبادانی و در مرحله بعد بهینهسازی موقوفات عنوان کرد و گفت: در بهینهسازی باید بهرهوری و کارکرد خود موقوفه را در نظر بگیریم. برای مثال اگر یک موقوفه بیمارستان است، باید تلاش کنیم خدمات بیمارستانی آن تقویت شود و بهرهوری آن افزایش پیدا کند.
خاموشی با اشاره به تمرکز این سازمان بر موقوفات حوزه سلامت، بیان کرد: بخش قابل توجهی از فعالیتهای خیرخواهانه و حمایتی سازمان را به بیمارستانها، یتیمخانهها، درمانگاهها و مراکز بهداشت معطوف کردهایم و در این زمینه گزارشهای مفصلی وجود دارد. اگر در موقوفات منابعی برای حوزه دارو و درمان وجود داشته باشد، یک مسیر این است که منابع در اختیار دارو و درمان قرار گیرد و واحدهای اجرایی نیز در مواردی که مراجعهکنندگان به دلیل گرانی کالاها و خدمات درمانی نیازمند کمک هستند، از این ظرفیت استفاده میکنند، اما مهمتر از آن، تلاش برای ارزانسازی فرآیند درمان است.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه اضافه کرد: در این زمینه با استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان اقداماتی انجام دادهایم و گزارشهای مفصلی نیز در این زمینه تهیه شده است. در نمایشگاه مرکزی نیز بخشی از این اقدامات ارائه شد و امیدواریم بتوانیم نمایشگاههای تخصصیتری با محوریت بیمارستانها و حوزه سلامت برگزار کنیم تا مردم از نزدیک با این اقدامات و ظرفیتهای موجود آشنا شوند.
خاموشی به موضوع جریان نقدینگی موقوفات اشاره کرد و گفت: منابع موقوفات باید به سمت مولدسازی و ایجاد درآمد پایدار حرکت کند. اگر یک زمین زراعی با روش عادی سه تن محصول تولید میکند، نمیتوانیم با همان روش ادامه دهیم و باید با استفاده از دانش و فناوری، میزان تولید را افزایش دهیم.
وی با اشاره به نمونههای موفق در حوزه کشاورزی، بیان کرد: امروز در نمایشگاه شاهد نمونههایی بودیم که میزان برداشت محصول گندم به حدود ۹ تن رسیده است و این موضوع قابل تقدیر است. باید بتوانیم چنین الگوهایی را در موقوفات توسعه دهیم.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با بیان اینکه ایران با مسئله کمآبی مواجه است، خاطرنشان کرد: در کشاورزی نباید منابع آب را مصرف کنیم اما بهرهوری پایینی داشته باشیم. بر همین اساس، پیشنهادهایی را به دولت ارائه کردهایم تا زنجیرههای تولید و مصرف آب به شکل دقیقتری مدیریت شود. پیشنهاد ما این بوده است که آب خارجشده از چاه، به صورت مستقیم وارد زمین نشود و در استخرهای مجاور، علاوه بر ذخیرهسازی، ظرفیتهایی مانند پرورش ماهی سردآبی و گرمآبی نیز ایجاد شود و سپس آب مورد نیاز زمین تأمین شود. تجربه و مطالعات علمی نشان داده است که چنین اقداماتی میتواند در غنیسازی خاک و افزایش بهرهوری نیز مؤثر باشد. این زنجیرهها در حال توسعه است و تلاش میکنیم با آموزش و نمونهسازی، الگوهای موفق را در اختیار موقوفات قرار دهیم، که سایر مجموعهها نیز بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.
موقوفات در مسیر تولید انرژی خورشیدی و بادی
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه از ورود سازمان اوقاف به حوزه انرژیهای تجدیدپذیر خبر داد و گفت: در حوزه انرژی به سمت تولید انرژی خورشیدی حرکت کردهایم و اخیراً در برخی مناطق نیز موضوع استفاده از انرژی بادی را دنبال میکنیم که ظرفیت موقوفات در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر مورد استفاده قرار گیرد.
خاموشی به فعالیت این سازمان در حوزه مسکن اشاره کرد و گفت: در روزهای اخیر در کمیسیون عمران مجلس درباره ظرفیت موقوفات در حوزه مسکن گزارش ارائه کردیم و بر توسعه این ظرفیت تأکید شد. در حال حاضر چند ده هزار واحد مسکونی در حال ساخت است و امیدواریم در آینده با همکاری مجلس و دولت، این روند با رونق بیشتری ادامه پیدا کند. همچنین در زمینه مسکن، توجه ویژهای به بافتهای فرسوده، بافتهای متصل به شهرها و اراضی واقع در محدوده شهری داریم و در حال بررسی قراردادهای جدید هستیم، تا بتوانیم نقش موقوفات را در تأمین مسکن افزایش دهیم.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه به ظرفیت موقوفات به حوزه معدن اشاره کرد و گفت: در حوزه معدن، موضوع افزایش بهرهوری را با دولت مطرح کردهایم و مذاکرات در این زمینه در حال انجام است. امیدواریم مجوزهای لازم صادر شود، که سازمان اوقاف بتواند در چارچوب وظایف و ظرفیتهای قانونی خود در این حوزه نیز به عنوان بهرهبردار فعالیت کند.
خاموشی با اشاره به ظرفیت موقوفات در حوزه توسعه خطوط ریلی، اضافه کرد: در حوزه توسعه خطوط ریلی نیز اعلام کردهایم که آماده همکاری هستیم، اما باید مشخص شود در کدام بخش از پروژه و با استفاده از کدام موقوفه میتوانیم وارد شویم.
وی با اشاره به تجربه همکاری دولت و سازمان اوقاف در پروژههای عمرانی، بیان کرد: در دولت شهید رئیسی، موضوع آبرسانی در قزوین مطرح شد. اعلام کردیم اگر برای اجرای این پروژه نیاز به تغییر کاربری وجود داشته باشد، آمادگی داریم در چارچوب سهم و ظرفیت قانونی خود برای این موضوع همکاری کنیم. نمونه دیگری نیز در زمینه آبرسانی وجود داشت که در جریان جنگ، حدود هفت کیلومتر لولهگذاری انجام شد. این تجربه نشان داد که تعامل سازمان اوقاف و دولت میتواند ظرفیتهای قانونی و امکانات موجود را در خدمت پروژههای عمومی قرار دهد.
خاموشی با اشاره به پروژه انتقال آب سد طالقان به تهران و قزوین، ادامه داد: در چنین پروژههایی لازم است علاوه بر منابع مالی دولت، به امکانات و ظرفیتهای قانونی دولت نیز توجه شود. دولت میتواند با استفاده از ابزارهای قانونی، ظرفیت موقوفات را در مسیر اجرای طرحهای عمرانی و زیربنایی قرار دهد.
وی خطاب به مسئولان استانها، از جمله مسئولان خراسان رضوی، گفت: نباید صرفاً به منابع دولتی فکر کنیم، بلکه باید از ظرفیتهای قانونی دولت و امکاناتی که میتواند در اختیار موقوفات قرار گیرد نیز استفاده شود. اگر این تعامل شکل بگیرد، بسیاری از پروژهها میتواند با سرعت بیشتری پیش برود.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با تأکید بر ضرورت اجرای دقیق نیت واقفان، بیان کرد: مردم انتظار دارند موقوفاتی که با نیت مشخص ایجاد شدهاند، در همان مسیر هزینه شوند. در گذشته، واقف معمولاً خود و متولی موقوفه را در مسیر اجرای نیت هدایت میکرد، اما امروز نیز باید بررسی کنیم هر موقوفه برای چه هدفی ایجاد شده است. ما باید در جای خود به نیت واقف توجه کنیم و سهم قابل توجهی از منابع را در همان مسیری که واقف تعیین کرده است، به مصرف برسانیم.
خاموشی با اشاره به رشد اجرای نیات موقوفات، خاطرنشان کرد: در سال مالی گذشته حدود ۶.۵ همت برای اجرای نیت واقفان هزینه کردیم، در حالی که در دورهای که سازمان را تحویل گرفتیم این رقم حدود یک همت بود. این افزایش، اتفاق خوبی است و پیشبینی میکنیم امسال رقم اجرای نیات به حدود هشت همت برسد.
وی با تأکید بر اینکه در اجرای نیتهای واقفان میان حوزههای مختلف تفاوتی قائل نمیشوند، اضافه کرد: نیتهای اجتماعی، رفاهی، خدماتی، فرهنگی و فرهنگی ـ دینی، هرکدام در جای خود اهمیت دارند و هر نیتی باید در همان مسیری که واقف تعیین کرده است، اجرا شود.
رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه به حمایت سازمان اوقاف از شرکتهای دانشبنیان اشاره کرد و گفت: اگر قرار است منابع موقوفات را در مسیر دانش و فناوری قرار دهیم، باید زیرساختهای لازم را نیز ایجاد کنیم. به همین دلیل صندوق پژوهش و نوآوری را راهاندازی کردهایم و تلاش داریم از مجموعههایی که در مراحل چهارم و پنجم رشد فناوری قرار دارند و آماده ورود به مرحله تجاریسازی هستند، حمایت کنیم. در این صندوق، تضامین متعددی ارائه کردهایم و بر اساس آمار، این صندوق یکی از صندوقهای موفق در کشور بوده است. امیدواریم بتوانیم در سال جاری و سالهای آینده جایگاه آن را ارتقا دهیم و با ارائه تضامین بیشتر، شرکتهای بیشتری را به سمت تجاریسازی و ورود محصولات و فناوریهای خود به بازار هدایت کنیم.
وی با اشاره به ظرفیت «وقف پول»، اضافه کرد: درباره وقف پول نیز مباحثی مطرح شده و در صندوق وقف، یکی از مسیرهای مهم این است که بتوانیم بدون دریافت تضمین ملکی، به اشتغالهای خرد بهویژه در مناطق روستایی تسهیلات ارائه کنیم. همچنین اگر بتوانیم اشتغال خرد را در روستاها تقویت کنیم، شرایطی فراهم میشود که روستاها آباد شوند و مهاجرت از روستا به شهر کاهش پیدا کند.
انتهای پیام
