سلیمان حیدری در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: اگر بخواهیم بدون کلیگویی درباره مسائل فرهنگی جوانان و دانشجویان صحبت کنیم، به نظر من یکی از مهمترین مسائل امروز، فاصله میان نهادهای فرهنگی و زیست واقعی نسل جدید است. جوان امروز صرفاً مخاطب یک برنامه فرهنگی نیست، او انتظار دارد در فرایند شکلگیری موضوع، گفتوگو، تصمیمگیری و اجرا نیز نقش داشته باشد.
وی افزود: مسائلی مانند آینده شغلی، هویت فردی و جمعی، سرمایه اجتماعی، کیفیت روابط اجتماعی، زیست در فضای مجازی و مهاجرت از جمله موضوعاتی هستند که نمیتوان آنها را از مسائل فرهنگی جوانان جدا کرد. البته برای رتبهبندی این مسائل، نیازمند پیمایشهای منظم و اختصاصی در میان جوانان اصفهان هستیم و نباید بدون داده پیمایشی، ادعای آماری مطرح کنیم.
ایجاد شبکه پایدار شناسایی، جذب و توانمندسازی دانشجویان
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان ادامه داد: در جهاددانشگاهی اصفهان تلاش کردهایم پاسخ به این مسائل را از مسیر کنشگری دانشجو و مسئلهمحوری فرهنگی دنبال کنیم. یکی از محورهای اصلی این رویکرد، توسعه سازمان دانشجویان است. در ماههای اخیر، ارتباط و همکاری با چند دانشگاه استان از جمله دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برای توسعه دفاتر سازمان دانشجویان دنبال شده است. هدف ما صرفاً ایجاد چند دفتر جدید نیست. مسئله اصلی، ایجاد یک شبکه پایدار برای شناسایی، جذب و توانمندسازی دانشجویانی است که میخواهند در محیط دانشگاه نقش فرهنگی و اجتماعی ایفا کنند.
حیدری تصریح کرد: در حوزه گفتوگو نیز مسابقات ملی مناظره دانشجویان ایران برای ما یک تجربه مهم است. ما این رویداد را صرفاً یک مسابقه نمیدانیم. مناظره بستری برای تمرین گفتوگو، استدلال، شنیدن نظر مخالف و مشارکت اجتماعی است.
وی افزود: از سوی دیگر، در سالهای اخیر تلاش کردهایم مسائل بومی اصفهان را نیز به فعالیتهای فرهنگی وارد کنیم. جشنواره دانشجویی داستان کوتاه زایندهرود و سلسله نشستهای خوانش هویت فرهنگی از نمونههای شاخص این رویکرد هستند که تلاش میکنند این مسائل را از سطح شعار به عرصه گفتوگو و تولید فرهنگی منتقل کنند.
چالشهای موجود بر سر راه فعالیتهای فرهنگی
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان گفت: یکی از مهمترین چالشها در اینگونه فعالیتها، نیازهای فرهنگی نسل جدید است که با سرعت بیشتری از ساختارهای فرهنگی تغییر میکنند. بنابراین، اگر ساختار فرهنگی بخواهد با الگوهای ثابت و برنامههای تکراری به این نیازها پاسخ دهد بهتدریج مخاطب خود را از دست خواهد داد.
حیدری ادامه داد: چالش دوم، تعدد و پراکندگی بازیگران فرهنگی در دانشگاههاست. هر دانشگاه سیاستها، ظرفیتها و اقتضائات خودش را دارد به همین دلیل ما به این نتیجه رسیدهایم که باید در دانشگاهها نقش تسهیلگر، شبکهساز و مکمل داشته باشیم. در همین راستا، توسعه ارتباط مستقیم با دانشگاهها و ایجاد دفاتر سازمان دانشجویان را دنبال کردهایم. نشستهای مشترک با دانشگاههای استان، از جمله دانشگاههای فرهنگیان، شهید اشرفی اصفهانی و علوم پزشکی اصفهان با همین هدف انجام شده است.
وی افزود: چالش دیگر، محدودیت منابع و در مقابل، گستردگی انتظارات از حوزه فرهنگ است. تمرکز ما برخلاف افزایش صرف تعداد برنامهها، بر پیشبردن برنامهها به سمت همافزایی ظرفیتهاست. دانشگاهها، استادان، دانشجویان، تشکلها، نهادهای فرهنگی و ظرفیتهای علمی و رسانهای جهاددانشگاهی باید در یک شبکه قرار گیرند.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان خاطرنشان کرد: برگزاری دومین نشست منطقهای فرهنگی جهاددانشگاهی در اصفهان نیز از همین منظر اهمیت داشت. برای ما این نشست صرفاً یک برنامه تشریفاتی نبود، بلکه فرصتی بود برای انتقال تجربه میان واحدها، شناسایی ظرفیتهای مشترک و بررسی اینکه چگونه میتوان از ظرفیت شبکه جهاددانشگاهی برای حل مسائل فرهنگی استفاده کرد.
افزایش صرف بودجه و تعددگرایی رویدادها، افزایش فرهنگ بهدنبال ندارد
حیدری اشاره کرد: نکته دیگری که باید صریح بیان کنم این است که بخشی از مشکلات فرهنگی را نمیتوان صرفاً با افزایش بودجه یا افزایش تعداد رویدادها حل کرد. اصلاح روش برنامهریزی، شناخت دقیق مخاطب، ارزیابی اثربخشی و واگذاری نقش واقعی به دانشجو به همان اندازه اهمیت دارد.
وی توضیح داد: نشانههای امیدوارکنندهای وجود دارد اما هنوز نمیتوانیم ادعا کنیم که مسئله مشارکت جوانان حل شده است. برای مثال، مسابقات ملی مناظره یکی از تجربههای موفق جهاددانشگاهی در این زمینه است. استمرار این مسابقات و حضور تیمهای دانشجویی از دانشگاههای مختلف نشان میدهد که اگر قالب فعالیت با نیاز واقعی دانشجو ارتباط داشته باشد امکان مشارکت جدی نیز وجود خواهد داشت.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان اظهار کرد: باید توجه داشت که برای ما حتی مشارکت در یک مسابقه هم هدف نهایی نیست. هدف این است که دانشجو از یک مخاطب به یک کنشگر فرهنگی تبدیل شود؛ یعنی ایده بدهد، تیم تشکیل دهد، برنامه طراحی و اجرا کند و مسئولیت بپذیرد.
حیدری تأکید کرد: توسعه سازمان دانشجویان دقیقاً با همین نگاه دنبال میشود. ایجاد دفتر در دانشگاه فرهنگیان نیز در همین چارچوب انجام شده است. این به معنای تلاش برای ایجاد یک حضور مستمر و نه ارتباط مقطعی با دانشجوست.
لزوم فرایندمحور کردن برنامهها
وی با بیان پیامدهای جدی گرفتن ارزیابی فعالیتهای فرهنگی گفت: اگر صدای دانشجویان را بشنویم و از اجرای برنامههای صرفاً مناسبتی فاصله بگیریم، میتوانیم نقش جهاددانشگاهی را از برگزارکننده رویداد فرهنگی به نهاد تسهیلگر کنشگری فرهنگی و اجتماعی دانشجویان ارتقا دهیم.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان تصریح کرد: از پذیدش نقاط ضعف نیز نباید غافل ماند. بخش قابل توجهی از مشارکت فرهنگی بهجای فرایندمحور بودن همچنان رویدادمحور است. ممکن است دانشجویی در یک جشنواره، مناظره یا نشست حضور پیدا کند، اما بعد از پایان رویداد ارتباط او با مجموعه ادامه پیدا نکند. این مسئله برای ما یک شاخص مهم در برنامهریزی سال آینده است. ما باید از تعداد برنامه و تعداد مخاطب به سمت شاخصهایی مانند تداوم مشارکت، تعداد دانشجویان فعال، میزان نقشآفرینی دانشجو در طراحی برنامه و شکلگیری شبکههای دانشجویی حرکت کنیم.
حیدری ادامه داد: به اعتقاد من، موفقیت واقعی زمانی اتفاق میافتد که دانشجو پس از پایان یک برنامه، خودش تبدیل به طراح و مجری یک فعالیت جدید شود.
درنظر داشتن پویایی هویت فرهنگی یک اصل است
وی درباره چگونگی ایجاد تعادل میان پیشینه فرهنگی اصفهان و سبک زندگی نسل جدید توضیح داد: معتقدیم هویت فرهنگی مؤلفهای نیست که صرفاً در گذشته نگهداری شود. هویت زمانی زنده میماند که هر نسل بتواند آن را بازخوانی و بازتفسیر کند. از این منظر، رویکرد ما در معاونت فرهنگی این نبوده که صرفاً درباره تاریخ و میراث اصفهان برنامه برگزار کنیم. تلاش کردهایم موضوع هویت را به مسئلهای برای گفتوگو و تولید فرهنگی تبدیل کنیم.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان گفت: سلسله نشستهای خوانش هویت فرهنگی که توسط دبیرخانه هویت فرهنگی اصفهان، مستقر در معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی اصفهان برگزار میشوند نمونهای از این رویکرد است. در این برنامهها موضوعاتی مانند هویت فرهنگی ایرانیان، هویت اصفهان و اصفهانی در دوران معاصر مورد بحث قرار گرفته است. این موضوعات نشان میدهد که هویت برای ما یک مفهوم ایستا نیست، بلکه موضوعی قابل مطالعه و گفتوگوست.
حیدری خاطرنشان کرد: در آینده میتوان این مسیر را به حوزههای جدیدتری مانند گردشگری فرهنگی و خلاق، روایتگری دیجیتال، تولید محتوای چندرسانهای و صنایع خلاق گسترش داد. در چنین الگویی، میراث فرهنگی نه یک موضوع موزهای، بلکه یک منبع برای خلاقیت، اشتغال، روایتگری و کارآفرینی نسل جدید خواهد بود.
برنامه سال پیشرو؛ ایجاد پایگاههای واقعی کنشگری دانشجویی
وی در رابطه با اولویت برنامههای سال آتی افزود: راهبرد ما در سال آینده این نیست که صرفاً تعداد فعالیتهای فرهنگی را افزایش دهیم. تلاش میکنیم از کمیت فعالیتها به سمت کیفیت، تداوم و اثربخشی حرکت کنیم.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان تصریح کرد: نخستین اولویت، توسعه و فعالسازی شبکه سازمان دانشجویان در دانشگاههای استان است. ایجاد دفتر بهتنهایی هدف نیست. باید این دفاتر به پایگاههای واقعی کنشگری دانشجویان تبدیل شوند.
حیدری، تقویت فرهنگ گفتوگو، تفکر نقاد و مشارکت اجتماعی را دومین اولویت برشمرد و توضیح داد: تجربه مناظرات دانشجویی ظرفیت بسیار خوبی در این زمینه ایجاد کرده است و باید از یک مسابقه به یک جریان فرهنگی گستردهتر در دانشگاهها تبدیل شود.
وی ادامه داد: سومین اولویت، مسئلهمحور کردن فعالیت فرهنگی است. مسائل واقعی اصفهان مانند آب و زایندهرود، محیط زیست، هویت شهری، مهاجرت، آینده شغلی جوانان، گردشگری و صنایع خلاق باید بیشتر وارد فعالیتهای فرهنگی دانشجویان شوند.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان گفت: پیوند دادن فرهنگ با ظرفیتهای علمی و فناورانه جهاددانشگاهی بهعنوان چهارمین محور بهشمار میرود. یکی از مزیتهای جهاددانشگاهی این است که فرهنگ، آموزش، پژوهش و فناوری و اشتغال در یک مجموعه قرار دارند. اگر این ظرفیتها بهصورت جزیرهای عمل کنند بخش مهمی از مزیت جهاددانشگاهی از بین میرود. در دومین نشست منطقهای فرهنگی نیز بر ضرورت همافزایی حوزه فرهنگی و آموزشی و عبور از نگاه جزیرهای تأکید شد.
حیدری تأکید کرد: ارزیابی علمی اثربخشی فعالیتهای فرهنگی نیز از دیگر محورهای مدنظر است. ما باید بتوانیم درباره یک برنامه فرهنگی پاسخ دهیم که چه مسئلهای را هدف گرفته، چه تعداد از مخاطبان در آن مشارکت واقعی داشتهاند و بعد از برنامه چه تغییری ایجاد شده است. به نظرم این تغییر رویکرد برای آینده معاونت فرهنگی ضروری است. سؤال اصلی نباید این باشد که چند برنامه برگزار کردیم، بلکه باید پرسید چه تغییری ایجاد کردیم.
مزیت تاریخی جهاددانشگاهی؛ پل میان دانشگاه و جامعه
وی افزود: جهاددانشگاهی در حوزه فرهنگ نباید صرفاً یک مجری برنامه فرهنگی باشد. مزیت تاریخی جهاددانشگاهی، پیوند میان دانشگاه، جامعه و حل مسئله است. همانطور که این نهاد در حوزه پژوهش و فناوری تلاش کرده مسائل واقعی کشور را به موضوع فعالیت خود تبدیل کند، در حوزه فرهنگ نیز باید همین منطق دنبال شود.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به فعالیت فرهنگی مبتنیبر گفتوگو، مشارکت و شناخت واقعی جامعه نیاز داریم. اگر قرار است جوان را جذب کنیم، نباید فقط برای او برنامه طراحی کنیم، باید او را در طراحی و اجرای برنامه شریک کنیم.
حیدری در پایان خاطرنشان کرد: اصفهان از نظر فرهنگی ظرفیت کمنظیری دارد اما استفاده از این ظرفیت فقط با تکرار برنامههای سنتی ممکن نیست. باید بتوانیم میان هویت و نوآوری، میراث و سبک زندگی جدید، دانشگاه و جامعه، فرهنگ و اقتصاد خلاق ارتباط برقرار کنیم و در نهایت، معتقدم باید این واقعیت را نیز بپذیریم که هنوز با وضعیت مطلوب فاصله داریم. همین پذیرش فاصله است که امکان اصلاح را فراهم میکند.
انتهای پیام
